Dlaczego tak? Zapomniany pomnik w Paryżu

Nieopodal wieży Eiffla, po drugiej stronie Sekwany, na jednym z najpiękniejszych placów Paryża – place de Varsovie – jest usytuowany pomnik „Oni zginęli za Francję”. To jeden z wielu pomników za granicami kraju poświęcony męstwu naszych rodaków.

Kamień węgielny pod pomnik 10 czerwca 1975 roku wmurowywał Prezydent Republiki Francji Valéry Giscard d’Estaing. W tym miejscu, symbolicznie, została złożona ziemia z miejsc uświęconych krwią naszych rodaków. A tych miejsc w całej Francji jest wiele. Można by przy-puszczać, że ten fragment stolicy Francji będzie miejscem szczególnym, rodzajem panteonu naszych rodaków.

Pomnik przedstawia anioła symbolicznie pod-trzymującego umierającego żołnierza. Rzeźba pomnika jest wykonana z białego wapienia wydobytego z rejonu Paryża, a cokół ze sjenitu Przedborowa. W 1977 roku kamieniarze ze Strzegomia wydobyli bloki z kamieniołomu w Przed-borowej, z których w Strzegomskich Zakładach Kamienia Budowlanego w Strzegomiu wykonano cokół. Składa się on z dwóch elementów o wymiarze 125 x 125 x 125 cm w fakturze polerowanej. Według mojej wiedzy jest to największy element blokowy wykonany z tego materiału.

Z uwagi na ustalenia pomiędzy ówczesnymi mocodawcami – cokół fundowała Polska, a rzeźbę Francja – polecono nam, by wszystkie składowe do montażu zabrać z kraju. Wszystko, co było nie-zbędne, przywiózł transport samochodowy wraz z elementami cokołu. Jedyne, czego zabrakło, to taśma ołowiana i woda do obmycia cokołu. Taśma zaginęła w transporcie lotniczym: zamiast w Paryżu pakunek z taśmą wylądował na lotnisku w Oslo i tam, jako podejrzana przesyłka, został zniszczony na poligonie. Wodę braliśmy z fontanny przy Trocadero.

Montaż wykonali: śp. mgr inż. Płaskociński, jako szef grupy, Krzemiński – montażysta z Krakowskich ZKB, i autor niniejszego artykułu.
I tyle by było z moich wspomnień, które pozostałyby w minionych epokach, gdyby nie fakt, że jak można coś zepsuć, to na pewno będzie zepsute.
Po ponad 40 latach pomnik doczekał się „bogatego wystroju” widocznego na sąsiednim zdjęciu – trudno o gorszy wizerunek (oczywiście nie mam na myśli osoby na zdjęciu stojącej, tylko otoczenie pomnika). Brak estetycznego otoczenia oraz brak możliwości dojścia bezpośrednio do pomnika tworzy enklawę niedostępną, nieczytelną – jakby nikomu niepotrzebną.

Poprosiłem o opinię architekta krajobrazu – Katarzynę Zych-Głuszyńską , która odpowiedziała: „rangę pomnikowi nadaje jego forma, kreacja, kompozycja, ale również aranżacja najbliższego otoczenia i spójność z całą kompozycją – jeden niefortunny zabieg może zaburzyć idee”.

Z wielkim żalem i tym razem spytam - dlaczego tak?

______________

André Greck (1912 – 1993)
Francuski rzeźbiarz, kawaler Legii Honorowej i kawaler Orderu Zasługi PRL.
W roku 1976 wygrał konkurs na pomnik polskiego ruchu oporu w czasie II wojny światowej (Pomnik Kombatanta Polskiego). Tematem jest wygasający polski wojownik, wspierany przez alegorię Zwycięstwa. Pomnik odsłonięto 13 stycznia 1978 r. na place de Varsovie w Paryżu (Plac Warszawski), w obecności wielu polskich dziennikarzy i w całkowitej obojętności francuskich mediów. Gipsowy model pomnika znajduje się w Muzeum Krakowa, a replika – ufundowana przez władze miejskie Paryża w 1980 roku – w Parku im. Jacka Kuronia w Zabrzu.

źródło: fr.wikipedia.org, fotopolska.eu