Długopole – piaskowiec żółty i szary

Popularność piaskowca z Długopola rozpoczęła się wraz z oddaniem do użytku odcinka trasy kolejowej między Kłodzkiem a Międzylesiem w 1875 roku – fragmentu planowanej linii z Wrocławia do Austrii.
Z jednej strony wykorzystywano ten materiał przy budowie tuneli, wiaduktów, mostów i budynków stacji, z drugiej: kolej umożliwiła transport tego interesującego kamienia poza Ziemię Kłodzką.

Współczesna historia wydobycia rozpoczyna się około roku 2000, kiedy firma Piasmar rozpoczęła porządkowanie złoża po poprzednich właścicielach. Obecnie wydobycie odbywa się metodą tradycyjną, bez użycia materiałów wybuchowych, a podział większych brył wykonywany jest przez klinowanie.

Parametry techniczne pozwalają na praktycznie nieograniczone możliwości stosowania Długopola zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz. Obrabia się go łatwiej niż granit, ale dużo trudniej niż inne piaskowce. Do obróbki używa się narzędzi do granitu, bo narzędzia do piaskowca szybko się zamykają i przestają pracować. Nie nadaje się też do ostrzenia narzędzi diamentowych.

Długopole ma barwę jasnożółtą, ze smugami o barwie żółtej (obecność limonitu) w postaci słojów, tzw. pierścieni Lieseganga. Bryły mają intensywniejsze żółte zabarwienie słoi przy krawędzi bryły i coraz jaśniejsze bliżej jej środka. Dzięki temu można uzyskać ciekawe efekty, układając obok siebie płyty uzyskiwane z rozkroju jednej bryły. W ostatnim czasie w złożu odsłonięto również pokład piaskowca w odcieniu jasno-szarym z ciemniejszymi smugami, zaburzeniami struktury w postaci tzw. laminek.

Ziarno piaskowca Długopole jest drobne, lekko obtoczone i połączone spoiwem krzemionkowo-kwarcytowym. To powoduje, że materiał ma dużą twardość, a jego wysoka odporność na ścieranie jest rzadko spotykana wśród żółtych piaskowców – ścieralność na tarczy Boehmego jest niemal identyczna jak granitu strzegomskiego. Nadaje się na wszystkie zastosowania, gdzie jest duży ruch: obiekty użyteczności publicznej, intensywnie użytkowane schody, posadzki – wszędzie tam będzie się wykazywał trwałością i odpornością taką jak granit.

Materiał jest zwarty i nieporowaty – nie zdarza się przesiąkanie kleju nawet przez płytki o grubości 12 mm. Cechy te natomiast umożliwiają stosowanie chwytaków podciśnieniowych do transportu materiału. Ma też niską nasiąkliwość, więc dobrze sprawdzi się na cokolikach, bo nie będzie podciągał wody z podłoża. Płomieniowany ma właściwości antypoślizgowe i można go stosować na basenach, posadzkach i schodach. Istotną cechą Długopola jest minimalna anizotropia (zmienność parametrów w zależności od kierunku obróbki). Umożliwia to cięcie i obróbkę kamienia bez potrzeby zwracania szczególnej uwagi na układ warstw, ponieważ nie ma to większego wpływu na jego własności.

Parametry Długopola są bardzo dobre, ale jak każda skała osadowa nierzadko wykazuje się wewnętrznymi zaburzeniami struktury: pustki, mikropęknięcia, muszle. Z tego powodu jakość materiału trudno jest ocenić w złożu – dlatego sortowany jest dopiero po przetarciu na płyty.

Dane fizykomechaniczne:

Gęstość objęt.: 2320 kg/m3
Porowatość: 7,9 %
Nasiąkliwość: 3,4 %
Wytrzymałość na ściskanie:
- w stanie suchym 87 MPa
Wytrzymałość na zginanie
- w stanie suchym 7,2 MPa
- po 14 cyklach zamrażania 6,5 MPa
- po 56 cyklach 5,8 MPa
Mrozoodporność:  całkowita
Ścieralność na tarczy Boehmego 0,33 cm
Wytrzymałość na wyrwanie kołka płyta 3 cm 1100 N

Opis
barwa jasnożółta lub jasnoszara
drobnoziarnisty, bardzo twardy,
pełna mrozoodporność

Cechy wyróżniające
najtwardszy z żółtych piaskowców
brak anizotropii
niska porowatość i duża zwartość (nie przesiąka klej)
płomieniowany zmienia kolor 

Długopole przyjmuje każdy rodzaj wykończenia powierzchni. Najczęściej jednak wykonuje się polerowanie i płomieniowanie. Ze względu na dużą twardość można uzyskać wysoki poler. Płomieniowanie natomiast powoduje wyraźną zmianę barwy w kierunku odcieni rdzawych i czerwonych.
Długopole ładnie się patynuje i długo trzyma kolor. Przykładem mogą być stare wiadukty kolejowe, na których nadal można rozróżnić wyraźną żółtawą barwę, choć fugi są już mocno zabrudzone, czarne. Mimo to producent sugeruje impregnację. Nie jest ona konieczna, ale ten zabieg powoduje dłuższe utrzymanie koloru i zdecydowanie mniejsze osadzanie brudu. Materiał można myć myjką ciśnieniową – przeprowadzone testy nie wykazały uszkodzeń nawet przy ciśnieniu 160 barów.
Bardzo efektownie wygląda na elewacjach, bo duża powierzchnia wyłożona tym piaskowcem pozostaje jednolita – nie ma widocznych różnic kolorystycznych między kolejnymi płytami, a całość dobrze się komponuje w spójną kolorystycznie ścianę.

 Piaskowca z Długopola użyto w wielu znanych miejscach. M.in. Jasna Góra (cokoliki klasztoru, mała architektura), Wawel (dziedziniec główny), 

Pałac Branickich w Białystoku (schody i podesty), rewitalizacja Zamku w Suchej Beskidzkiej, Zamek Królewski w Warszawie (Arkady Kubickiego), Pałac prezydencki (dolne tarasy).

Na podstawie informacji
dostarczonych przez: Piasmar,
tel. 74 816 01 67, www.piasmar.com

  Andrzej Weremczuk 

(Pracownia Rzeźbiarska Andrzej Weremczuk)
„Piaskowiec Długopole jest dość twardy, trudny w obróbce, przy tym narzędziochłonny. Aczkolwiek pracując z różnymi piaskowcami uważam, że najlepiej ze wszystkich znosi nasze warunki klimatyczne. Jest mocno zanieczyszczony i przez to nieprzewidywalny. Mimo to lubię go. Za kolor – ma naprawdę ładną, ciepłą barwę często wybieraną przez inwestorów. Za twardość – choć narzędziochłonny, to dzięki drobnej strukturze pozwala na dość precyzyjne wyciągnięcie detali w rzeźbie. Jego twardość pozwala na wyciągnięcie wysokiego poleru, ale jestem zwolennikiem zostawiania go w szlifie. Długopole ładnie się starzeje, a na powierzchni szlifowanej starzenie postępuje bardzo równomiernie.”