R.I.P. – odpoczywaj w pokoju

R.I.P. pojawiał się na chrześcijańskich nagrobkach już pod koniec pierwszego tysiąclecia, ale na większą skalę rozpowszechnił się dopiero w okolicach osiemnastego wieku.

Skrót R.I.P. (lub RIP, obie wersje są poprawne) wywodzi się z języka łacińskiego i jest akronimem od słów requiescat in pace, które oznaczają „niech spoczywa w pokoju”. Fraza ta pojawia się w katolickiej modlitwie Requiem aeternam. Najczęściej odmawiana jest ona przy okazji uroczystości pogrzebowych lub wspominania zmarłych. Poniżej pełen tekst modlitwy wraz z tłumaczeniem na język polski:

Requiem æternam dona eis, Domine.
Et lux perpetua luceat eis: Requiescant in pace. Amen.

Wieczny odpoczynek racz im dać, Panie, a światłość wiekuista niechaj im świeci. Niech odpoczywają w pokoju. Amen.
W obu powyższych tekstach użyto liczby mnogiej, stąd inna końcówka (requiescant zamiast requiescat).
Co ciekawe, jako źródło tej modlitwy podaje się fragment pochodzący z 4 Księgi Ezdrasza, znanej także pod nazwą Apokalipsa Ezdrasza, zaliczanej obecnie przez Kościół katolicki do apokryfów – uznawana jest tylko przez kanon prawosławny. Sam zwrot „Niech spoczywa w pokoju” jest wyrażeniem życzenia, aby dusza zmarłego odnalazła spokój w życiu pozagrobowym, lecz z biegiem czasu wiele osób zaczęło interpretować jego treść bardziej dosłownie, to znaczy w odniesieniu do samego ciała. Wiąże się to z wiarą, iż z chwilą nadejścia Sądu Ostatecznego dusze zmarłych ponownie połączą się z ciałami.

Współcześnie skrót RIP nie jest zarezerwowany wyłącznie dla osób religijnych. Stosuje się go, aby uhonorować pamięć o kimś niezależnie od wiary i poglądów. W dobie internetu bywa często używany humorystycznie, na przykład w memach. Oznacza wtedy koniec czegoś lub niepowodzenie. Szczególnie popularny jest w języku angielskim, gdzie pierwsze litery są identyczne jak w łacinie (rest in peace), więc i skrótowiec wygląda tak samo.

Fraza requiescat in pace została przetłumaczona na wiele języków, a w części z nich używa się rodzimych akronimów. Na francuskich cmentarzach możemy zatem zobaczyć nagrobki z napisem R.E.P (repose en paix), na niemieckich R.I.F. (Ruhe in Frieden), w Hiszpanii będzie to D.E.P. (descanse en paz), natomiast w języku czeczeńskim stosuje się skrót DGD (dala gech doila). Istnieją też inne wersje wyrażenia, jak choćby Requiescat in pace et in amore (niech odpoczywa w pokoju i miłości).

W Polsce skrót RIP nie jest tak popularny jak na przykład w krajach anglojęzycznych, a za jego odpowiednik uważa się świętej pamięci (o tym zwrocie oraz o jego problematycznym skrótowcu pisaliśmy w Kurierze Kamieniarskim nr 3/2018). Często śp. umieszczane jest na górze przed imieniem i nazwiskiem zmarłej osoby, R.I.P. zaś stanowi zwieńczenie całej inskrypcji i znajduje się na samym dole.