Norma na nagrobki

Norma branżowa (ang. industry standard, oznaczana w Polsce zwykle symbolem BN) – norma techniczna o zasięgu krajowym przeznaczona do stosowania w ramach danej branży (działu/ poddziału gospodarki), ustanowiona przez krajową organizację branżową (np. branżowe stowarzyszenie zawodowe, branżowe stowarzyszenie przedsiębiorstw, branżową izbę gospodarczą lub branżowy instytut naukowy). Normy branżowe są ustanawiane od II połowy XIX w. w różnych krajach świata.
/pl.wikipedia.org/

Od 2016 roku trwają prace nad przygotowaniem dokumentu, który normowałby zasady wytwarzania, montażu i użytkowania nagrobków. Taki dokument powstał i jest w tej chwili standaryzowany, a wkrótce stanie się oficjalną normą branżową.

Z pomysłodawcą i autorem dokumentu, Michałem Firlejem, rozmawiał Paweł Szambelan.

Paweł Szambelan: Dlaczego ważne jest powstanie normy?

Michał Firlej: W każdej działalności powstają konflikty na linii wykonawca-klient. W takich sytuacjach dobrze jest mieć możliwość powołania się na jakiś dokument, który określa zasady wykonywania danej działalności. Takie zadanie pełną normy – czy to krajowe, czy branżowe, czy choćby zakładowe. Zasady wykonania czy wprowadzania na rynek wielu produktów kamiennych są już określone. Najlepiej pod tym względem jest w dziedzinie wyrobów kamienia wprowadzanych na budowy.

Jasno określone zasady precyzujące co jest dobrze wykonanym elementem, a co już nie mieści się w granicach błędu jest zatem przydatne z wielu powodów. Również zamawiający nagrobki coraz częściej dokonują odbiorów z suwmiarką w ręce. Całkiem niedawno koronnym argumentem w jednej ze spraw sądowych była grubość płyty nakrywowej. Klientka upierała się, że skoro zamówiła płytę o grubości 5 cm, to chce otrzymać wyrób o wymiarze dokładnie 5 cm i grubość 51,5 mm jest nie do przyjęcia. Sytuacja absurdalna sama w sobie, ale takie też się zdarzają.

Druga strona medalu to standardy jakości. Może nie chodzi o wcześniej wspomniane półtora milimetra, ale jako kamieniarze nie możemy pozwolić sobie na wykonywanie naszych wyrobów „na oko”. Musimy dbać o zgodność produktu z zamówieniem i stale mieć na uwadze podnoszenie jakości produkowanych wyrobów.

P.S. Czy w innych krajach europejskich są wytyczne dotyczące nagrobków?

M.F. Dokumenty takie powstały w krajach zachodnich. Powstały one często w sytuacjach skrajnych.
Bardzo ciekawym przykładem jest Szwecja. Kilka lat temu na dziecko obaliła się płyta napisowa. W wyniku zdarzenia dziecko zmarło. Szwedzi podeszli do sprawy systemowo – opracowali sposób badania wytrzymałości napisówki na przewrócenie i sprawdzili wszystkie nagrobki w kraju. Okazało się, że większość nagrobków nie spełnia stawianych wymagań i z mocy prawa nastąpiła konieczność zabezpieczenia ich. Wprowadzono dodatkowo konieczność okresowego powtarzania badania wytrzymałości napisówki na przewrócenie.

To jeden z przykładów, kiedy bezpieczeństwo wymusiło opracowanie pewnych wytycznych dotyczących wykonania produktu.

Sytuacje niebezpieczne zdarzają się również w Polsce. Jesienią ubiegłego roku we Włocławku upadek płyty napisowej stał się przyczyną śmierci starszej pani. Dlatego zagadnienie sprawdzania napisówki pod względem bezpieczeństwa również znalazło się w powstającej normie.

P.S. Norma zapewne nieco utrudni pracę, bo wymusi pewne działania – np. tolerancję grubości płyt czy wymiarów elementów. Czy w praktyce poza utrudnieniem może to jakoś pomóc? Jaki może mieć wpływ na rozstrzyganie sporów ze zleceniodawcami lub jako promująca firmę gwarancja jakości robót?
M.F. Podnoszenie jakości nie powinno być traktowane w kategoriach utrudnień. Możemy wyobrazić sobie sytuację, że na szyldzie reklamowym zakładu kamieniarskiego mamy hasło: „Stosujemy normy”. Klienci lubią przejrzystość relacji i transakcji – takie hasło stanie się zatem dobrym magnesem przyciągającym kupujących. Klient wie, czego ma się spodziewać, wykonawca wie, co ma robić. Rozpatrzenie sporu stanie się w takiej sytuacji znacznie szybsze.

Z drugiej strony spójrzmy ponownie na przykład przytoczony na początku. Norma ustala, że tolerancja tego wymiaru dla elementu o grubości do 80 mm wynosi 3 mm. Pokazanie klientce normy w zasadzie zamknęłaby sprawę. A jeśli faktycznie jakaś sprawa znajduje swój finał w sądzie, to podpieranie się normą upraszcza argumentację. Obecnie biegli sądowi z zakresu kamieniarstwa nie posiadają takiego dokumentu i przygotowywanie opinii dla sądu nie zawsze jest proste. Pamiętajmy, że sędzia nie musi znać się na kamieniarstwie – od tego ma biegłego – więc sprawy dla nas, kamieniarzy, oczywiste muszą być w opinii przygotowanej przez biegłego logicznie i klarownie wyjaśnione.

P.S. Jakie podstawowe zagadnienia ma opisywać taka norma, aby z jednej strony nie komplikowała pracy a drugiej stanowiła o jakości oferowanej przez firmę?

M.F. Dokument jest na tyle ogólny, że może być stosowany w większości przypadków. Nie ma w nim wskazań do budowania nagrobków takich, a nie innych. Mamy tu powiedziane: jeśli umówiłeś się na dany rozmiar nagrobka (wymiar nominalny), ma zostać on wykonany w granicach odchyleń podanych w dokumencie.
Norma wymaga głównie trzech rzeczy: wykonania elementów w odpowiedniej dokład-ności (odchylenia od nominalnych wymiarów), wykonania elementów z materiałów trwałych i wytrzymałych (właściwości fizyczne materiałów) i wykonanie montażu w sposób bezpieczny (za-stosowanie kotwień, sprawdzanie wytrzymałości płyty napisowej na przewrócenie). Dokument nie zajmuje się sprawami estetyki, stylów.

P.S. Czy norma jest obowiązkowa?

M.F. W naszym kraju panuje system normalizacji dobrowolny. Nie mamy zatem obowiązku posługiwania się tym dokumentem. Chciałbym jednak, aby w pewnym czasie stał się on powszechnie stosowanym zestawem praktyk w zakładach kamieniarskich.

P.S. Gdzie można zapoznać się projektem normy?

M.F. By norma w przyszłości spełniła swoją rolę potrzebna jest jak najszersza konsultacja z kamieniarzami. Dlatego warto, by każdy, kto zajmuje się produkcją, sprzedażą lub montażem nagrobków wypowiedział się na jej temat. Zapewniam, że każda opinia zostanie wysłuchana i z należną starannością rozważona.

Każda zainteresowana osoba może również otrzymać go ode mnie – tel. 695 164 288, e-mail: firlej@stoneconsulting.pl.

Projekt normy jest przygotowywany pod patronatem Związku Pracodawców Branży Kamieniarskiej – można w tej sprawie kontaktować się również z biurem Związku (tel. 74 855 12 28, e-mail: poczta@zpbk.pl).