Przemysł kamieniarski w państwach nadbałtyckich.

Wraz z imponującym wzrostem gospodarczym, jakie w ostatnich latach zanotowały kraje nadbałtyckie, Litwa, Łotwa i Estonia, wzrosła aktywność przemysłu budowlanego w tych krajach. Dolomity, używane na tych terenach do konstrukcji zamków, kościołów oraz dworów szlacheckich od Średniowiecza, wciąż pozostają w użyciu, jednak ich popularność maleje na skutek importu marmurów i granitów, głównie z Chin, Włoch, Indii oraz Hiszpanii. Pismo “ The Economist” pod koniec 2006 roku określił Estonię i Łotwę jako “dynamiczny duet”. PWB (produkt wewnętrzny brutto) w tych dwóch krajach wzrósł do 11,6% w Estonii oraz do 10,9% na Łotwie. PWB na Litwie wyniósł 7,2%. Trzy kraje nadbałtyckie stały się poważnym partnerem ekonomicznym oraz ważnym rynkiem także w branży kamieniarskiej. Warto zatem przyjrzeć się ich warunkom, złożom kamienia naturalnego, a także najważniejszym firmom zajmującym się importem oraz obróbką kamienia.

LITWA

Według Zygimantasa Ivasauskasa, dyrektora handlowego RUDMARMY, firmy Joint Stock, mieszczącej się w pobliżu Trakai, „Obecnie na Litwie mocno rozrasta się branża kamieniarska, jednak cały surowiec pochodzi z importu. Importowane są płyty granitowe z Brazylii, Afryki, Skandynawii, Indii, Chile, Chin i Włoch. Surowy marmur, trawertyn i onyks kupujemy w Grecji, Włoszech, Iranie, Turcji, Hiszpanii i Portugalii. W naszych fabrykach produkujemy kominki, blaty kuchenne, płytki podłogowe, ramy okienne, schody oraz elementy architektoniczne. Nasi główni klienci pochodzą z Litwy. Zrealizowaliśmy wiele projektów, między innymi schody i ramy okienne w Pałacu Prezydenckim, posadzki w kaplicy oraz ołtarz Katedry w Wilnie, kominki w Ratuszu Miejskim w Wilnie, schody i posadzki w Wielkim Kasynie Wileńskim i wiele innych. Eksportujemy nasze produkty do Wielkiej Brytanii, Szwecji, na Łotwę i do Rosji, jednak eksport nie stanowi zbyt wielkiego procentu naszych dochodów. (www.rudmarma.lt)

Inne firmy z branży kamieniarskiej pochodzące z Litwy to: UAB Akmenija, założona w 1999 roku w Kłajpedzie, która produkuje kominki, schody i blaty kuchenne z granitu i marmuru. (www.akmenija.lt) UAB Akmens, z siedzibą w Wilnie, specjalizująca się w produktach artystycznych i rustykalnych z kamienia. (www.akmensstatyba.lt) UAB Granitas z Kaunas, która importuje granit z Ukrainy, przede wszystkim na krawężniki i kostkę brukową. Firma założona w 1959 roku zatrudniała w 1996 roku 690 pracowników. UAB Graniteka z Siauliali, która oferuje szeroką gamę produktów z granitu i marmuru.(www.graniteka.lt)

ŁOTWA

Łotewski Główny Urząd Statystyczny potwierdził, że w latach 2003 – 2006 nie zanotowano wydobycia kamienia dekoracyjnego ani konstrukcyjnego. Opisywane przez rosyjskie przewodniki po branży kamieniarskiej różowy dolomit Krantsiems i brązowo-szary gips Sauriyeishi, obecnie wydobywane są jedynie okazjonalnie, na zamówienie i do zastosowania w pracach restauracyjnych. Złoża wapienia na południowym zachodzie Łotwy aktualnie są praktycznie nie eksploatowane. Istnieją co prawda na terenie Łotwy złoża granitu, jednak znajdują się one ok. 700 metrów pod ziemią.

Nieliczne firmy importujące granit i marmur znajdują się w zasadzie tylko w Rydze. Do najważniejszych należą AGNI, Uldis Leilands oraz Dans Jansons. Twórca AGNI nazwę swojego przedsiębiorstwa zapożyczył od indyj-skiego słowa oznaczającego „ogień”, ponieważ pierwszymi jego produktami były piece oraz kominki. Przypuszcza się, że przodkowie Łotyszy pochodzą z Indii i emigrowali z kraju przed przybyciem Hindusów. Salon wystawowy AGNI otwarto w 1992 roku przy ulicy Brivibas. W późniejszych latach firma powiększyła się o departament kamieniarski aby móc poszerzyć asortyment swoich produktów o obudowy kominków. Aktualnie AGNI zatrudnia 12 pracowników oraz posiada dwie włoskie maszyny do obróbki kamienia. Gints Ozolins, który kieruje działem kamienia, twierdzi, że AGNI posiada w swoim asortymencie około stu różnych rodzajów kamienia, zajmującego około 2200 m2 powierzchni, którego głównym dostawcą są Włochy, jednak ulubionym gatunkiem jest Blanco Aran sprowadzany z Brazylii. (www.agni.lv)

Kolejną firmą łotewskiej branży kamieniarskiej jest SIA Uldis Leilands, której biura, magazyn I fabryka usytuowane są na obrzeżach miasta. Firma powstała w 1998 roku i zajmuje się importem płyt oraz płytek z Chin, Włoch, Hiszpanii, a także Finlandii. Jak podaje właściciel, pan Leilands, w firmie zatrudnionych jest 30 pracowników oraz wykorzystywane jest “dwie i pół” pilarki mostowej. Ilość materiału w ofercie sprzedaży waha się, lecz średnia wynosi ok. 1000 m2. Gama produktów zawiera obudowy kominków, blaty kuchenne, umywalki, ramy okienne, schody oraz panele okładzinowe do fasad. Według Leilandsa, jego firma sprowadziła z Chin ok. 2200 m2 jasnego granitu dla budynku Nordea Banku w Rydze oraz 3500 m2 podobnego materiału dla budynku Unibanku znajdującego się w pobliżu warsztatów Uldis Leilands. (leiland@latnet.lv )

Kolejnym importerem kamienia w Rydze jest Dans Jansons, którego rodzina od pokoleń zajmuje się pracą w kamieniu – jego dziadek był rzeźbiarzem, zaś on sam dumny jest ze swego bogatego, 25- letniego doświadczenia w branży. W 1996 roku złożył własną firmę i od tego czasu zajmuje się importem kamienia, przedewszystkim płytek okładzinowych oraz kostki brukowej. Firma nie posiada własnych warsztatów, tak więc podnajmuje rożne lokalne firmy do cięcia kamienia oraz późniejszych prac, w związku z czym powierzchnia magazynu zredukowana jest do minimum, zajmując ok. 300 m2. Dans Jansons zatrudnia 8 pracowników, włączając w to sprzedawców i monterów. Kiedy jest to konieczne, zwiększany jest skład monterów. Dans Jansons jest także agentem firmy AKEMI na Łotwę. Do swoich największych osiągnięć Dans zalicza kontrakt na odrestaurowanie 2500 m2 w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. (www.dansjansons.lv)

Pozostałe dwie ważne firmy z łotewskiej branży kamieniarskiej to Akmens Apstrades Darbnica, która zajmuje się wszelkiego typu instalacjami i pracami w kamieniu (www.aad.lv) oraz Akmens Baltija specjalizująca się w fasadach, chodnikach, schodach oraz wyposażeniu ogrodów. (www.stoneplus.lv)

ESTONIA

Północna krawędź wapiennego płask o w y ż u t w o r z ą c a n a b r z e ż n y k l i f i rozciągająca się na 1200 km od Oland w Szwecji do jeziora Ładoga w Rosji, znana jako Bałtycki Klint. Ok. 300 km Klintu przebiega przez Estonię i jest on symbolem krajobrazu tego kraju. Podstawę Klintu tworzą niebieskie glinki i piaskowiec kambryjski . Jego środkową częścią są piaskowce i łupki ordowickie, natomiast na jego górną część składają się złoża warstwowego wapienia. Nie dziwi zatem fakt, że Estonia obfituje w źródła kamienia dekoracyjnego i budowlanego. Znajdziemy tu obecnie 15 aktywnych kamieniołomów, między innymi kopalnie dolomitów Kaarma i Selgase na wyspie Saaremaa oraz Orgita, Ungru, Vasalemma, Lasnamae i Kostivere w centrum kraju. Stare kamieniołomy, takie jak Tamsalu, Kaugatuma i Soeginina eksploatowane są jedynie okazyjnie do celów związanych z pracami restauracyjnymi. Z punktu widzenia rynku kamieniarskiego Estonii, największą rolę odgrywają kamieniołomy na wyspie Saaremaa. Dolomity z tego obszaru mają kolor szarożółty, szaro-brązow i szaro-niebieski oraz drobnoziarnistą strukturę. W głębi kraju, od Talinu na zachód, znajduje się kilka kamieniołomów wapienia w kolorze szarożółtym oraz szaro-zielonym.

Vasalemma, Lasnamae i Kostivere w centrum kraju. Stare kamieniołomy, takie jak Tamsalu, Kaugatuma i Soeginina eksploatowane są jedynie okazyjnie do celów związanych z pracami restauracyjnymi. Z punktu widzenia rynku kamieniarskiego Estonii, największą rolę odgrywają kamieniołomy na wyspie Saaremaa. Dolomity z tego obszaru mają kolor szaro-żółty, szaro-brązow i szaroniebieski oraz drobnoziarnistą strukturę. W głębi kraju, od Talinu na zachód, znajduje się kilka kamieniołomów wapienia w kolorze szaro-żółtym oraz szarozielonym.

Co najmniej pięć firm z branży kamieniarskiej posiada własne źródła surowego materiału. Są to: Erek, Haakeri, Haapsalu Paekivi, Orgita i Saare Dolomiit-Vaokivi. Ta ostatnia jest największym przedsiębiorstwem w sektorze z odnotowanym obrotem 2,68 milionów euro w 2006 roku. Panele okładzinowe na fasady produkowane były w Kaarma jeszcze przed II Wojną Światową. Kopalnie dolomitów mają powierzchnię 30 hektarów i, jak się szacuje, zawierają ok. 700 000 m3 kamienia użytkowego. Od 1985 do 1992 roku Saare Dolomit dostarczył bloki i panele dekoracyjne z dolomitów dla Biblioteki Narodowej w Talinie. Historia tej firmy sięga 1958 roku. W 2003 roku, dwie największe estońskie firmy zajmujące się obróbką kamienia, połaczyły się tworząc Saare Dolomiit-Vaokivi OU. Nowe przedsiębiorstwo zatrudnia 85 osób i posiada dwie fabryki: jedną w Talinie, która zajmuje się głównie obróbką wapienia oraz materiałów importowanych, a drugą w Saarema, która przetwarza różnego rodzaju dolomity. Wapienie i dolomity wydobywane są z sześciu kopalniach. W 2006 roku firma wydobyła ok. 2500 m3 wapienia Revaloraz 1800 m3 i 1500 m3 różnego rodzaju dolomitu Kaarma. Głównymi produktami są płytki podłogowe, panele okładzinowe oraz produkty cięte na miarę. 10% produkcji eksportowane jest do Finlandii, Szwecji, Niemiec, Rosji, na Litwę i Łotwę. ( www.saaredolomiit.ee)

Haapsalu Paekivi może pochwalić się obrotem w wysokości miliona euro w 2006 roku, co zapewnia tej firmie drugie miejsce w rankingu. Zajmuje się ona wydobyciem wapienia Ungru 10 km od miasta Haapsalu. W pobliskiej fabryce przetwarza się wydobyty wapień oraz materiały importowane. Firma importuje płyty, płytki podłogowe oraz materiały wykończeniowe z Włoch, Hiszpanii, Niemiec, Belgii, Chin, a także z Polski. (www.ungru.ee)

Kamieniołomy OU Haakeri niedaleko miasta Selgase w dystrykcie Mustjala na wyspie Saaremaa zawierają dolomity uformowane przed 425 milionami lat. Zawierają one wiele skamielin i mogą być żółte, brązowe, szare, a nawet niemal czarne. Szacuje się, że rezerwa dolomitów budowlanych oraz ozdobnych wynosi 380 000 m3. Firma została stworzona w 1995 roku przez Alvera Sagur i działała początkowo w sektorze leśnym, jednak nadarzyła się okazja zakupu kopalni dolomitów w Selgase, która okazała się “zbyt dobra, aby ją zmarnować”. Wszystkie prace wykonywane są ręcznie w małych warsztatach. Główne wpływy pochodzą z produkcji artykułów ozdobnych wykonanych z dolomitów, ale także z produkcji płytek podłogowych, paneli okładzinowych, ram okiennych, kolumn, schodów, kominków, tablic nagrobnych oraz rzeźb.

Pozostałe ważne firmy z branży kamieniarskiej znaleźć można na ich stronach internetowych : www.orgitadolomiit.ee, www.erek.ee, www.lossikivi.ee, www.diapol.com, www.dolokivi.ee, www.hauakivi.ee, www.iscg.ee, www.kivisepad.ee. Mamy nadzieję, że ten krótki informator o działalności branży kamieniarskiej trzech państw nadbałtyckich pozwoli Państwu poszerzyć obszar swych zainteresowań o nowe rynki.