Zatrudnienie „na czarno”. Konsekwencje.

W praktyce, niestety, stale spotykamy się z zatrudnianiem pracowników „na czarno”. Pracodawcy „uciekają” od składek ZUS i podatków, a pracownicy często nie mając innego wyjścia godzą się na pracę bez umowy.

Jak uczy doświadczenie konsekwencje mogą być srogie dla obu stron – zarówno pracodawcy jak i pracownika.

Dla pracodawcy najbardziej dotkliwe mogą okazać się finansowe skutki nieformalnego zatrudniania pracowników. Nielegalne zatrudnianie pracowników różne ustawy klasyfikują jako wykroczenie lub przestępstwo i przewidują m.in. bardzo wysokie kary pieniężne, nawet do kilkuset tysięcy złotych, a w skrajnych przypadkach pracodawcy grozi nawet kara pozbawienia wolności. Zatrudniając pracownika „na czarno” pracodawca uchyla się od szeregu obowiązków. Przykładowo można wskazać:

– nie zgłoszenie pracownika do obowiązkowych ubezpieczeń,
– nie przeszkolenie pracownika w zakresie BHP,
– nie skierowanie pracownika na obowiązkowe badania lekarskie,
– nie odprowadzanie składek ZUS i podatku dochodowego (PIT-4)
od wynagrodzeń pracowniczych,
– nie składanie za pracownika deklaracji podatkowych, m.in. PIT-11,
– nie prowadzenie akt osobowych pracownika, i in.

Oprócz konsekwencji karno-skarbowych nielegalnego zatrudniania pracowników, z którymi musi liczyć się pracodawca, przede wszystkim należy zwrócić uwagę jakie mogą być konsekwencje takiego postępowania dla pracownika. Po pierwsze pracownik bez ważnego badania lekarskiego oraz szkolenia BHP może stanowić zagrożenie nie tylko dla siebie samego, ale także dla współpracowników. Po wtóre należy zaznaczyć, że w związku z brakiem zgłoszenia pracownika do ubezpieczenia zdrowotnego, w razie wypadku nie przysługuje mu prawo do bezpłatnych świadczeń lekarskich. Oznacza to płacenie z własnej kieszeni za każdą wizytę u lekarza i ewentualną opiekę szpitalną. Dodatkowo w razie niezdolności do pracy pracownikowi, z którym nie zawarto umowy, nie będą także przysługiwały żadne świadczenia z ubezpieczeń społecznych – pozostając na chorobowym nie otrzyma żadnych pieniędzy. A w przypadku poważniejszego wypadku lub nawet wypadku śmiertelnego rodzina „pracownika bez umowy” nie będzie miała prawa do żadnego odszkodowania.

W razie wypadku przy pracy, pracownik zatrudniony „na czarno” może jednak próbować dochodzić swoich roszczeń. W takim przypadku koniecznym będzie udowodnienie istnienia stosunku pracy oraz wykazanie związku zdarzenia z wykonywaną pracą. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, jeżeli okoliczności faktycznie potwierdzają istnienie stosunku pracy, pracownik nielegalnie zatrudniony nie tylko nabędzie prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, ale także będzie mógł dochodzić roszczeń uzupełniających od pracodawcy.

Czego dowodzi niniejszy tekst? Nielegalne formy zatrudnienia, pomijając moralność takiego postępowania, mogą powodować dotkliwe skutki dla obu stron. Niestety, w tej konfrontacji pracownik zwykle zajmuje słabszą pozycję. I w przypadku ciężkiego wypadku przy pracy lub zgonu w wyniku tego wypadku, nie mogąc udowodnić istnienia tytułu ubezpieczenia, nie nabędzie prawa do żadnych świadczeń, a jego rodzina pozostanie bez żadnego zabezpieczenia. Pracodawca natomiast, zatrudniając pracowników „na czarno”, powinien przede wszystkim rozważyć dobro pracownika. Bo nie tylko oszczędności w stałych wydatkach miesięcznych są tu istotne. I choć sankcje dla pracodawcy mogą być poważne, to jednak pracownik może zapłacić wyższą cenę.

Zapraszam do dyskusji na tematy poruszane w tym dziale – do dyspozycji mamy forum na stronie www.kurierkamieniarski.pl/forum. Chętnie również odpowiem na łamach Kuriera na pytania przesłane na poniższy adres e-mail.

Krzysztof Fornal, autor tekstu, pracuje na stanowisku Głównego Księgowego w Kancelarii Księgowych Sp. z o.o. z siedzibą w Strzegomiu, świadczącej m.in. usługi w zakresie doradztwa podatkowego na rzecz podmiotów gospodarczych.

Kontakt:
tel./fax: (74) 649 22 22
e-mail: biuro@kancelariaksiegowych.pl
http: www.kancelariaksiegowych.pl