Odkryj marmury karraryjskie – przewodnik część 2 Bianco Ordinario

Podczas, gdy w Polsce wiele osób nigdy nie słyszało o Ordinario (skrót od Bianco Ordinario), Włosi używali tej nazwy od stuleci. W języku włoskim „bianco” to „biały”, a „ordinario” to przymiotnik oznaczający zwykły, typowy lub pospolity.

Bianco Ordinario jest najczęściej wydobywanym marmurem w Alpach Apuańskich. Niemniej jednak nazwa Ordinario mogła być pierwotnie związana z najczęstszymi formami zastosowania tej odmiany marmuru, a nie z samym faktem sporej dostępności. Otóż biały marmur spełniający wymagania rzeźbiarzy (czyli materiał pozwalający na wyrzeźbienie najmniejszych detali, a w konsekwencji niezwykle realistycznych rzeźb) nosił nazwę Bianco Statuario, natomiast biały marmur, doskonały do tworzenia tak zwanych „opere ordinarie” lub „lavori ordinari”, czyli „zwykłych, pospolitych, typowych realizacji” jak posadzki, fasady, okładziny, schody, obudowy kominkowe, blaty oraz proste ołtarze, popiersia, pomniki czy rzeźby ogrodowe nazywano Bianco Ordinario.

Obie teorie są w równym stopniu wiarygodne, lecz żadna nie została dotąd jednoznacznie potwierdzona. Znaczenie przypisane nazwie Ordinario w społeczności karraryjskiej odnosi się do pokaźnej ilości wydobytego materiału, jednak istnieją zapisy w XIX-wiecznych pozycjach naukowych, które wyraźnie stwierdzają, iż przymiotnik „ordinario” – jako człon nazwy marmuru – opisuje sposób jego wykorzystania w „opere ordinarie”, „lavori ordinari”, „usi comuni” oraz „statue comuni e colossali”.

W języku włoskim:
– słowo „statuario” jest przymiotnikiem, który w odniesieniu do marmuru oznacza dosłownie „odpowiedni do tworzenia rzeźb”;
– „opere”, „lavori” oznaczają „dzieła”, „prace”;
– „usi comuni” po włosku to „zwykłe, pospolite zastosowania”;
– „statue comuni e colossali” to wielkogabarytowe rzeźby komunalne, miejskie.

Podsumowując: nazwy marmurów apuańskich mogą mieć różne znaczenie w zależności od tego, kiedy, gdzie i przez kogo są używane – w konsekwencji do tej samej nazwy można przyporządkować więcej znaczeń.
Kluczowe cechy charakterystyczne Ordinario to: ziarno od drobnego po średniogrube, tło w odcieniach perłowej szarości, jasnej szarości, szarości, zgaszonej bieli oraz ciemnoszare i jasnoszare żyłki i plamki, często rozmyte, krótkie oraz rozproszone i nieukładające się w jednym kierunku. Niektóre podtypy Bianco Ordinario posiadają również szaro-brązowo-pomarańczowe przerosty.
Czytając powyższe zdania ma się wrażenie, że opisują one doskonale znany materiał: Bianco Carrara. W rzeczywistości Bianco Carrara to właśnie Bianco Ordinario pochodzące z kamieniołomów w Carrarze.

Dlaczego nazwa „Ordinario” nie jest popularna na świecie? Dlaczego nawet włoscy eksporterzy płyt – poza kilkoma wyjątkami – nie używają jej w dzisiejszych czasach?
Z naszego punktu widzenia istnieją trzy główne powody:

1) Z biegiem czasu określenie Ordinario zostało przyporządkowane zbyt wielu białym marmurom – również dolomitowym oraz tym nie pochodzącym z Alp Apuańskich. Firmy z Carrary, świadome tej sytuacji, odczuły potrzebę zdefiniowania swojego lokalnego Ordinario pod względem ziarna (zbite, drobne do średniogrubego), składu i właściwości technicznych. Przyjęto więc nazwy Bianco Carrara Ordinario lub Bianco Ordinario di Carrara, które następnie zostały skrócone do prostszej – Bianco Carrara. Co zatem z wszystkimi Ordinari pochodzącymi z innych obszarów Alp Apuańskich? W zdecydowanej większości przypadków, przedsiębiorcy promujący te marmury nadają im nazwy po nazwach rejonów, w których dochodzi do ich wydobycia, stosując uprzednio określenie „Bianco”. 

2) W języku włoskim poza znaczeniem „pospolity” i „zwykły”, przymiotnik „ordinario” oznacza również „przeciętny”, „nieinteresujący” oraz „powszedni” i „zwyczajny” (dokładnie tak jak „ordinary” w języku angielskim) – zdecydowanie nie są to najlepsze określenia dla wysokiej jakości marmuru. Nie powinno więc dziwić, iż firmy kamieniarskie preferują użycie znacznie atrakcyjniejszej nazwy Bianco Carrara.

3) W społeczności związanej z marmurami karraryjskimi,
dokładne znaczenie nazwy Bianco Carrara budzi pewne kontrowersje. Wiele osób twierdzi, że nazwa ta odnosi się również do marmurów spoza grupy Bianco Ordinario. Jest to z pewnością spowodowane faktem, iż kilka podtypów marmuru Bianco Venato z kamieniołomów karraryjskich wyglądem tak bardzo przypomina Ordinario, że rozróżnienie ich może okazać się trudnym zadaniem. W związku z powyższym, użycie dwóch nazw – Bianco Carrara Ordinario i Bianco Carrara Venato – do określenia marmurów, które trudno od siebie odróżnić, wydawało się mylące i niepraktyczne dla wielu sprzedawców kamienia naturalnego. W konsekwencji postanowili oni używać nazwy Bianco Carrara dla wszystkich marmurów karraryjskich charakteryzujących się perłowo-białym i szarawym tłem oraz umiarkowanym użyleniem.

By wyczerpać temat dodać należy, że w przeszłości niektórzy Karraryjczycy zwykli używać nazwy Bianco Ordinario do określenia materiału o przeciętnych walorach estetycznych. Natomiast marmury o szczególnie atrakcyjnych cechach dzielono na: Bianco Latte (mlecznobiały), Bianco Chiaro (jasna biel, znikome użylenie) oraz Bianco Unito (jednolita biel – w przypadku materiału charakteryzującego się białym, jednolitym tłem oraz znikomymi przerostami). Najprawdopodobniej jest to kolejny argument, który dał początek przekonaniu, iż Bianco Ordinario i Bianco Carrara to dwa różne materiały.
Jednak bardziej wnikliwe badania ujawniają, iż powyższe nazwy były synonimami tego samego marmuru (Bianco Carrara Ordinario) w oparciu o kolor tła oraz ilość użylenia w danym bloku. Tę samą zasadę przyjmują dzisiejsi sprzedawcy klasyfikując materiał na kategorie C Extra, C, CD oraz D – przy czym C Extra to najwyższa kategoria.

Na szczególną uwagę zasługuje nazwa Bianco Chiaro, gdyż od połowy XIX wieku do lat 60. XX wieku funkcjonowała ona nie tylko w odniesieniu do niektórych podtypów Ordinario charakteryzujących się jasnym kolorem tła oraz subtelnym użyleniem, lecz jako ogólna nazwa całej odmiany. Wydźwięk Bianco Ordinario poza „pospolitym” przywoływał również skojarzenia „przeciętnego”, „nieinteresującego”, „niepozornego” kamienia, co mogłoby zmylić potencjalnych klientów, dając poczucie zakupu materiału średniej jakości. Odwrotna sytuacja miała miejsce w przypadku kuszącej nazwy Bianco Chiaro, która w języku włoskim posiada pozytywną konotację – „chiaro” w przypadku koloru znaczy „jasny”. W kolejnych latach Bianco Chiaro zostało całkowicie zastąpione nazwą Bianco Carrara.

Ciekawostką jest, iż sami Karraryjczycy nigdy nie posługiwali się – i nadal nie używają – powyższych nazw. Między sobą operują nazwą Ordinario, a do określenia konkretnego podtypu wykorzystują nazwę kamieniołomu lub miejsca wydobycia, czasem poprzedzając całość słowem Bianco. Oto cała tajemnica Bianco Carrara Ordinario.

Podtypy Bianco Carrara Ordinario wydobywane z różnych kamieniołomów