Odkryj marmury karraryjskie – przewodnik, część 4 Bianco Carrara

Chcąc wyjaśnić ten temat, musimy wrócić do kilku ważnych faktów przedstawionych w pierwszym artykule serii „Odkryj marmury karraryjskie” (Kurier Kamieniarski, nr 6/2019):

1) Materiały nazywane „marmurami karraryjskimi” wydobywane są z obszernego rejonu położonego w północno – zachodniej Toskanii, należącego do łańcucha górskiego Alp Apuańskich. Ten z kolei składa się z pięciu obszarów wydobywczych: Carrara, Massa, Lunigiana, Garfagnana oraz Versilia.

Obszar Carrary jest miejscem, w którym działalność wydobywcza została rozpoczęta przez starożytnych Rzymian już w I wieku p. n. e., a jego zdolności wydobywcze trzykrotnie przewyższają całkowite wydobycie z pozostałych czterech obszarów. Z tego właśnie względu Carrara jest na tyle znana, iż wszystkie materiały wydobywane z rejonu Alp Apuańskich na całym świecie nazywane są „marmurami karraryjskimi”. Obszary wydobywcze dzielą się na wiele zagłębi marmurowych. Przykładowo, obszar Carrary dzieli się na cztery zagłębia: Pescina-Boccanaglia, Torano, Fantiscritti-Miseglia oraz Colonnata. Każde zagłębie posiada „kamieniołomy aktywne” (w ciągłej eksploatacji) oraz „kamieniołomy nieaktywne” (takie, w których proces wydobywczy został zatrzymany). Dla przykładu, zagłębie Fantiscritti-Miseglia posiada 30 aktywnych kamieniołomów, a zagłębie Colonnata 29.

Biorąc pod uwagę, iż z jednego kamieniołomu wydobywa się kilka odmian marmuru, szybko można zrozumieć, iż ze złóż w Alpach Apuańskich pochodzą setki rodzajów kamienia.

2) Tradycyjne nazwy, czyli te używane przez mieszkańców Carrary do określania oraz sprzedaży swoich marmurów są zdecydowanie liczniejsze, niż mogłoby się wydawać. Oto kilka przykładów: Ordinario lub Bianco Ordinario, Bianco Venato, Bianco Macchiato, Venato, Macchiato, Bianco Statuario, Statuario Venato, Statuario Macchiato, Paonazzo lub Pavonazzo, Paonazzetto lub Pavonazzetto, Bardiglio, Cipollino, Fiorito, Mischio, Bianco Chiaro, Ordinario Venato, Calacatta lub Calacata, Arabescato, Brouillé, Cipollino Zebrato lub Cipollino Zebrino lub Zebrino, Bianco P.

3) Tradycyjne nazwy karraryjskie powstały w celu określenia i wyodrębnienia głównych odmian marmurów wydobywanych w Alpach Apuańskich. Każda odmiana posiada kilka lub więcej podtypów mogących różnić się wyglądem oraz właściwościami technicznymi.

4) Niektóre z tradycyjnych nazw zniknęły z kamieniarskiego słownika, a materiałom, którym były przyporządkowane, nadano nowe określenia.

5) Marmury apuańskie wprowadzane są na rynki różnych krajów przez lokalnych importerów handlujących wieloma innymi materiałami (np. granity, trawertyny, onyksy), dlatego ich wiedza na temat marmurów karraryjskich zwykle jest bardzo powierzchowna. Zdecydowana większość takich sprzedawców zwyczajnie nie zna pełnego i poprawnego nazewnictwa marmurów z Carrary znajdujących się w ich własnej ofercie, tak więc stosuje jedynie ogólne „hasłowe” nazwy. Niestety, można również spotkać się z dystrybutorami płyt we Włoszech, którzy ignorują, a nawet mylą, nazwy głównych odmian, wprowadzając do obrotu materiał pod niepoprawną nazwą.

By wyczerpać temat należy jeszcze dodać:

1) „Bianco Carrara” to nazwa zarezerwowana dla konkretnego rodzaju kamienia, który wydobywany jest z wielu kamieniołomów często znacznie oddalonych od siebie – obszar wydobywczy Carrary jest ogromny. W konsekwencji istnieje sporo podtypów Bianco Carrary, a każdy z nich ma określone cechy techniczno-
wizualne. Przykładowo, niektóre doskonale sprawdzają się jako marmur rzeźbiarski, posiadając jednolity, perłowy kolor, znikomą ilość przerostów oraz drobne, czyste i wyjątkowo zwarte ziarno.

2) Chociaż może się to wydawać zaskakujące, „Bianco Carrara” nie jest tradycyjną nazwą, lecz skrótem od „Bianco Ordinario di Carrara”. Pełną nazwę następnie przekształcono w „Bianco Carrara Ordinario”, a od lat sześćdziesiątych XX w. funkcjonuje skrócona wersja „Bianco Carrara”.

3) Karraryjczycy między sobą nie posługują się nazwą „Bianco Carrara”, używają jedynie określenia „Ordinario” względem odmiany opisywanego marmuru. Natomiast odnosząc się do konkretnych podtypów, dołączają nazwę kamieniołomu lub lokalizacji wydobywczej, czasem dodając przedrostek „Bianco”.

Podsumowując.
Nie każdy biały materiał to „Bianco Carrara”. Nazwa „Bianco Carrara” jest nazwą kamienia pochodzącego wyłącznie z obszaru wydobywczego Carrary i nie może być używana dla marmurów z innych rejonów Alp Apuańskich. Nasze podejrzenia powinno również wzbudzić, gdy sprzedawca zachwala nam towar używając – jak uniwersalnego wytrycha– nazwy „Carrara”. Warto wtedy zadać kilka pytań, z których można wywnioskować, jaki jest jego poziom wiedzy o tych wyjątkowych kamieniach.