Nowa definicja rzemiosła i rzemieślnika w tzw. ustawie deregulacyjnej

Ustawa o rzemiośle, regulująca zasady jego funkcjonowania, była już wielokrotnie nowelizowana. Ostatnią modyfikację przeszła 1 stycznia 2020 r. – wówczas na nowo określono m.in. zakres podmiotowy (definicję rzemieślnika) i zakres przedmiotowy (definicję rzemiosła) ustawy o rzemiośle.

W opinii środowiska rzemiosła szeroko reprezentowane było stanowisko, że rzemieślnicy powinni mieć prawo do prowadzenia działalności w dogodnej dla nich formie prawnej, zaś ich wyznacznikiem powinny być wyłącznie kwalifikacje zawodowe, potwierdzone określonymi ustawowo dowodami kwalifikacji zawodowych w rzemiośle.

Dało to asumpt do kolejnych zmian w zakresie definicji rzemieślnika, wprowadzonych tzw. ustawą deregulacyjną z dnia 21 maja 2025 r., które weszły w życie dnia 13 lipca 2025 r.

Do czasu wejścia w życie tzw. ustawy deregulacyjnej za rzemieślnika uznawana była wyłącznie osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, wspólnicy spółki cywilnej oraz niektóre spółki prawa handlowego – przy założeniu, że podmioty te spełniały precyzyjnie określone w ustawie o rzemiośle warunki (m.in. posiadanie statusu mikroprzedsiębiorcy, małego przedsiębiorcy albo średniego przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców; udokumentowane kwalifikacje zawodowe określone w art. 3 ustawy o rzemiośle).

Według nowych przepisów rzemiosło to działalność gospodarcza wykonywana zawodowo z wykorzystaniem własnej pracy i potwierdzonych kwalifikacji zawodowych w rzemiośle, prowadzona przez:

• osobę fizyczną, będącą mikro-, małym lub średnim przedsiębiorcą (kryterium MŚP);
• wspólników spółki cywilnej, przy założeniu, że przynajmniej jeden z nich ma wymagane kwalifikacje, a spółka spełnia kryteria MŚP;
• spółkę jawną, jeśli co najmniej jeden wspólnik fizyczny posiada kwalifikacje i wykonuje pracę własną, a spółka spełnia kryteria MŚP;
• spółkę komandytową i spółkę komandytowo- -akcyjną – na tych samych zasadach;
• spółkę kapitałową, jeśli pracę wykonuje co najmniej jeden wspólnik lub akcjonariusz będący osobą fizyczną z odpowiednimi kwalifikacjami.

W świetle art. 4 § 1 pkt 2) Kodeksu spółek handlowych spółką kapitałową jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, prosta spółka akcyjna oraz spółka akcyjna.

Nowa definicja rzemieślnika obejmie dodatkowo spółki kapitałowe (inne niż tylko jednoosobowe spółki kapitałowe powstałe w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, wykonującego we własnym imieniu działalność gospodarczą z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji i pracy własnej). W odniesieniu do spółki cywilnej, komandytowej i komandytowo-akcyjnej zastosowano odejście od wymogu, aby wspólnikami takiej spółki mogły być wyłącznie osoby fizyczne.

Rozszerzenie definicji rzemiosła i rzemieślnika umożliwi przedsiębiorcom-rzemieślnikom oczekiwany od dawna wybór dopuszczalnej formy prowadzenia działalności gospodarczej.

Co istotne, odstąpiono od wymogu, aby w zasadzie wszyscy wspólnicy spółek musieli posiadać i wykorzystywać w ramach wspólnie prowadzonej działalności gospodarczej kwalifikacje zawodowe w rzemiośle, a do tego wyłącznie potwierdzone dowodami kwalifikacji zawodowych w rzemiośle w postaci dyplomu mistrza, świadectwa czeladniczego lub robotnika wykwalifikowanego w zawodzie odpowiadającym danemu rodzajowi rzemiosła.

Zastąpiono ww. przesłanki wymogiem wykorzystywania we wspólnie prowadzonej działalności gospodarczej spółki (osobowej czy kapitałowej, z wyłączeniem spółki partnerskiej) kwalifikacji zawodowych w rzemiośle, potwierdzonych którymikolwiek dowodami kwalifikacji zawodowych w rzemiośle, o których mowa w art. 3 ust. 1 nowelizowanej ustawy – przez co najmniej jednego wspólnika będącego osobą fizyczną – oraz jego pracy własnej.

Ww. wymóg uznaje się za spełniony także w sytuacji, gdy w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę, którego jednym ze wspólników jest spółka, jest wykorzystywana praca własna oraz kwalifikacje zawodowe w rzemiośle, potwierdzone dowodami kwalifikacji zawodowych w rzemiośle, co najmniej jednej osoby fizycznej będącej wspólnikiem tej spółki.

Spółka kapitałowa będzie posiadała status rzemieślnika, pod warunkiem że działalność gospodarcza tej spółki będzie prowadzona z wykorzystaniem kwalifikacji zawodowych w rzemiośle co najmniej jednego wspólnika, potwierdzonych dowodami kwalifikacji zawodowych w rzemiośle, i jego pracy własnej – jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.

Niezależnie od formy prowadzonej działalności gospodarczej rzemiosło może być wykonywane przez przedsiębiorcę legitymującego się dowolnym dowodem kwalifikacji zawodowych w rzemiośle, wymienionym w art. 3 ust. 1 nowelizowanej ustawy. W niektórych sytuacjach wymagane jest zrzeszenie się w cechu lub izbie rzemieślniczej.

Należy podkreślić, że ze względu na stopień skomplikowania materii ocena, czy dany podmiot posiada status rzemieślnika, powinna być poprzedzona wnikliwą analizą każdego konkretnego przypadku.

Stan prawny na dzień 30 września 2025 r.

Pierwotnie tekst ukazał się w:
Nowiny Rzemieślnicze, nr 69-70, 2025

Magdalena Kieszkowska
– radca prawny od 2011 r.
Kancelaria zajmuje się prowadzeniem spraw cywilnych, a w szczególności specjalizuje się w obsłudze przedsiębiorców, jak również prowadzeniu tzw. spraw frankowych.

KANCELARIA
RADCY PRAWNEGO
ul. Na Wysoki Most 5
55-093 Brzezia Łąka
tel. 698 376 673
e-mail: m.kieszkowska@kancpraw.com