Ładna kostka? Owszem, ale łupaną poproszę!

Kostka kamienna to temat ostatnio dość popularny na łamach naszej prasy branżowej i nie tylko. Ale i też temat niebanalny. Wart jest jak najszerszego spopularyzowania ponieważ błędów w tym temacie popełniono już wiele. A jak wiadomo błąd niepoprawiany utrwala się.

Moim zdaniem, stosowanie kostki brukowej kamiennej o bokach ciętych na nawierzchnie dla ruchu kołowego jest niecelowe, a wręcz niedopuszczalne.

Moim zdaniem, stosowanie kostki brukowej kamiennej o bokach ciętych na nawierzchnie dla ruchu kołowego jest niecelowe, a wręcz niedopuszczalne. Po pierwsze nie poprawia to trwałości i spójności nawierzchni z kostki, a po drugie niepotrzebnie podraża koszty takiej nawierzchni.

Moja wiedza o brukarstwie i brukowaniu kostką brukową kamienną jest podparta wieloletnią praktyką. Zarówno w zakresie produkcji jak i stosowania kostki. Uzupełnieniem wiedzy jest bieżące studiowanie europejskiej fachowej literatury z zakresu brukarstwa.

Cieszy fakt, że architekci i projektanci proponują do rewitalizacji starych rynków, placów i ulic stosowanie kamienia naturalnego w różnej postaci – płyt chodnikowych, krawężników, obrzeży i kamiennej kostki brukowej. Kamień jest trwały i niepowtarzalny oraz podnosi prestiż miasta. Cieszy fakt, że inwestycje są realizowane w wielu miastach i mają szeroki zasięg ze względu na współfinansowanie ze środków unijnych. Warto jednak się zastanowić nad rozsądnym wydatkowaniem tych funduszy.

Aby kostka była mocno i stabilnie osadzona w nawierzchni, spoiny między kostkami wypełnia się zasypką mineralną z kruszywa o niskiej granulacji (0–5 mm). Aby spoina dobrze trzymała, powierzchnia boczna kostki musi być porowata, nierówna. Tylko taka powierzchnia gwarantuje dobre zaklinowanie się kostki po zasypaniu zasypką. Taką powierzchnią jest naturalny przełom kamienia, który uzyskuje się przez najzwyczajniejsze łupanie.

Jednak w ostatnich latach wszedł na rynek, i zyskuje niczym nie uzasadnioną popularność, nowy produkt – kostka o bokach ciętych. Jest to kostka uzyskiwana przez rozcinanie płyt kamiennych piłami diamentowymi. Z tego powodu jej powierzchnie, łącznie z bocznymi, są gładkie – porównywalne z powierzchnią szlifowaną. Taka powierzchnia nie ma przyczepności z zasypką wypełniającej spoinę. Kostki nie są zaklinowane i mogą pod działaniem kół pojazdów mechanicznych obluzowywać się. Niewiele pomoże nawet zastosowanie spoin „sztywnych”, w których kruszywo jest związane cementem lub żywicami. Zdarzają się przypadki, że w wyniku skurczu spoina oddziela się od kostki, a kostka obluzowuje się.

Brukowanie nawierzchni kostką o bokach ciętych jest dla brukarza trudniejsze niż kostką o bokach łupanych. W przeciwieństwie do betonowej kostki brukowej kostka kamienna cięta nie ma występów dystansowych. Rolę tych dystansów w kostce łupanej pełnią powstałe wybrzuszenia na naturalnym przełomie kamienia (dobrze wykonana kostka może mieć wybrzuszenia nie większe niż 1 cm). Brak dystansów lub wybrzuszeń jest o tyle ważny, że w czasie dobijania młotkiem brukarskim, czy mechaniczną płytą wibracyjną, kostki o bokach ciętych przesuwają się względem siebie zmieniając szerokość spoin i zaburzając wcześniej ułożony wzór, czy rząd. W przypadku kostki łupanej brukarz tak dobiera układane kostki, by stykały się one ze sobą, a wybrzuszenia na bokach kostki tworzyły na górnych krawędziach kostki spoinę szerokości 1-2cm. Ułożona w ten sposób kostka nie będzie się przemieszczać podczas „dobijania” i będzie mocno zaklinowana. To gwarantuje trwałość nawet na nawierzchniach, po których odbywa się intensywny ruch samochodowy. Kostka o bokach ciętych swoją regularnością cieszy oko i zadowala zmysł estetyki. Niestety, z powodów wyżej wymienionych nadaje się tylko do wykonywania nawierzchni, gdzie występuje wyłącznie ruch pieszy. Doskonale sprawdza się w obiektach handlowych, na tarasach, chodnikach i placach wyłączonych z ruchu kołowego. Natomiast nawierzchnie dla ruchu pojazdów, szczególnie ciężkich, z tych samych powodów nie powinny być wykonywane z takiej kostki.

Z ostatnio realizowanych projektów, gdzie zastosowano kostkę o bokach ciętych, wymienić można:warszawskie Krakowskie Przedmieście (7.000 m2 kostki o wymiarach 30 x 15 x 18 cm) i ulica Krakowska w Tarnowskich Górach (1.500 m2 kostki 20 x 20 x 20 cm i 1.000 m o wymiarach 10 x 10 x 10 cm). W trakcie realizacji jest przebudowa ul. Piotrkowskiej w Łodzi, gdzie projektanci założyli 15.000 m kostki o wymiarach 28 x 14 x 10 cm i 600 m o wymiarach 10 x 10 x 10 cm.

I drugi argument. Koszt wykonania kostki o bokach ciętych jest znacznie wyższy od kosztu produkcji kostki o bokach łupanych. Produkcja kostki o bokach ciętych jest o około 30% droższa, przez co znacznie i niepotrzebnie podnosi koszt inwestycji. Za zaoszczędzone na tym etapie pieniądze można byłoby ułożyć znacznie więcej nawierzchni. Przecież tak wiele mamy jeszcze do zrobienia, a środków finansowych coraz mniej. Bez wątpienia wzrost zainteresowania kostką kamienną jest ważny dla kondycji naszej branży. Dzięki koniunkturze na kamienne krawężniki, płyty chodnikowe i kostkę powstało wiele nowoczesnych linii produkcyjnych do produkcji z krajowych surowców skalnych. Wydajność tych linii zaspokaja zapotrzebowanie krajowe, a nadwyżki są eksportowane do sąsiednich krajów, a nawet do Szwajcarii.

Proponuję jednak, aby przedstawione fakty wzięli pod rozwagę projektanci i władze samorządowe przygotowujące kosztorysy i rozpisujące przetargi. Przecież to właśnie ci ludzie mają wpływ na to z czego i jak będą wykonane nawierzchnie. Nawierzchnie od których się oczekuje, że będą trwałe, ładne i relatywnie niedrogie.

Stanisław Sitarz, autor tekstu, jest przewodniczącym komisji egzaminacyjnej w Izbie Rzemieślniczej w Świdnicy w zawodzie brukarz oraz rzeczoznawcą Naczelnej Organizacji Technicznej – Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Materiałów Budowlanych w specjalności kamieniarskie roboty budowlane i wyroby z kamienia budowlanego

Kontakt:
stanislaw.sitarz@gmail.com,
stanislaw.sitarz@
stoneconsulting.pl