Wstępne Badanie Typu w kamieniarstwie

W ostatnich latach wiele mówi się w branży o problemach związanych ze sprzedażą wyrobów budowlanych z kamienia naturalnego oraz przepisach, które dotyczą zasad związanych z wprowadzaniem ich do obrotu. Jednak jak pokazuje praktyka, przepisy te są sporadycznie przestrzegane przez producentów. Na łamach „Kuriera Kamieniarskiego” postaram się pomóc kamieniarzom, by bez większych nakładów byli w stanie wprowadzać do obrotu wyroby budowlane z kamienia naturalnego. W tym numerze zajmę się Wstępnymi Badaniami Typu (ITT – ang. initial type of testing).

Nadchodzi czas, gdy nasi producenci będą zmuszeni do poznania norm obowiązujących wyroby budowlane z kamienia naturalnego.

Wstępne Badania Typu wykonuje się w celu ustalenia możliwości wykonania wybranego produktu w określonych warunkach. Co to oznacza? Po prostu: czy dysponując znanym materiałem, posiadanym parkiem maszynowym i predyspozycjami własnych pracowników zakład jest w stanie wyprodukować towar o określonych parametrach, z powtarzalnymi cechami i z zachowaniem zadanych wymiarów.

Każdy producent wyrobu budowlanego powinien przeprowadzić Wstępne Badanie Typu przed pierwszym wprowadzeniem do obrotu tego wyrobu, zwłaszcza jeżeli w zakładzie jest prowadzona Zakładowa Kontrola Produkcji. Wynika to z tego, że na proces produkcji ma wpływ wiele czynników, istnienia których często sobie nie uświadamiamy. A badanie ma właśnie określić, czy z danego surowca, przy pomocy konkretnych maszyn obsługiwanych przez konkretnych pracowników zakładu, z zachowaniem przyjętej technologii wykonany wyrób będzie spełniał wymagania stawiane przez odpowiednią normę i jednocześnie czy spełni oczekiwania klientów. W ramach Wstępnego Badania Typu producent wykonuje reprezentatywną partię wyrobu w typowych warunkach i przeprowadza kontrolę wymaganych parametrów. Parametry te będą dla producenta i dla jego klientów miarodajnym wskaźnikiem jakości wykonywanych elementów kamiennych.

Wszystkie składowe badania powinny być przeprowadzone dokładnie według odpowiedniej metody badania zgodnej z EN. Również próbki powinny być pobrane dokładnie według odpowiedniej metody pobierania, zgodnej z EN, tak, aby zachowały jak największą reprezentatywność dla danego produktu.

Ogólnie w zakładach kamieniarskich przy wykonywaniu Wstępnego Badania Typu mamy do czynienia z dwoma grupami badań:
– badaniem cech surowca,
– badaniem możliwości wykonania samego
wyrobu z odpowiednią dokładnością.

Badania cech surowca zwykle zleca się zewnętrznym laboratoriom. Powód jest prozaiczny. Laboratoria posiadają odpowiedni sprzęt i przeszkolony personel, a przedstawiane wyniki są honorowane przez większość instytucji. Przyjęte jest, że wykonanie odpowiednich badań zleca na swój koszt dostawca surowca (kopalnia, importer).

Badania związane z dokładnością wykonania elementów to generalnie pomiary geometrycznych właściwości wyrobu i nie nastręczają one wielu problemów. Dlatego są przeprowadzane w zakładach kamieniarskich przez Kierowników Zakładowej Kontroli Produkcji.

Wyniki badań powinny zostać spisane i zarchiwizowane. W zależności od rodzaju wykonywanego wyrobu producent wykonuje różne badania wchodzące w skład Wstępnego Badania Typu. Poniżej przedstawiono w tabelach składowe badania.

Po zakończeniu badań sporządza się Protokół z Wstępnego Badania Typu (ITT), w którym umieszcza się wyniki poszczególnych badań oraz wartości progowe (minimalne lub maksymalne). Porównuje się wartości progowe z wymaganiami i na tej podstawie można wskazać możliwość, bądź też jej brak, produkcji zgodnie z normami.

Jeżeli Wstępne Badanie Typu wykaże, że wyrób spełnia stawiane wymagania, można wystawić Deklaracje Zgodności, w której oznacza się klasy jakościowe do jakich produkt się zalicza. Po wystawieniu Deklaracji Zgodności wyrób budowlany można wprowadzać do obrotu rynkowego.

Przeprowadzanie Wstępnych Badań Typu pozwala ustrzec się przed niespodziankami, które czyhają na kamieniarzy, którzy dostarczają materiały na rynek budowlany. Wielu odbiorców prosi producentów o protokoły badań. Też w przypadkach kontroli budowlanych inspektorzy nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności żądają protokołów z Wstępnego Badania Typu.

Innym powodem, dla którego warto wprowadzić systematyczne badania ITT jest możliwość sprawdzenia funkcjonowania zakładu produkcyjnego. Szczególnie w dużych firmach istotnym staje się sprawdzenie możliwości wykonania elementów z odpowiednią dokładnością. Jednocześnie powtarzalność wyników badań jest najlepszym miernikiem jakości pracy załogi i wydajności zaplecza maszynowego oraz poprawności procedur kontrolnych. I już choćby z tego powodu warto zająć się tym zagadnieniem. W następnym numerze postaram się przedstawić na przykładach w jaki sposób w zakładzie powinny wyglądać Wstępne Badania Typu.

Michał Firlej, autor tekstu, jest doradcą w zakresie oznakowania CE wyrobów z kamienia naturalnego oraz biegłym sądowy z zakresu kamieniarstwa.
Jest również współwłaścicielem firmy Stone Consulting zajmującej się m.in. doradztwem dla firm kamieniarskich, kamieniołomów i kopalń oraz dla architektów i firm budowlanych w szerokim zakresie pracy z kamieniem naturalnym.

Kontakt do autora:
e-mail: firlej@stoneconsulting.pl
tel. 695 164 288
www.stoneconsulting.pl

#michalfirlej