Sposób pomiaru geometrycznych właściwości płyt chodnikowych

W poprzednim numerze Kuriera Kamieniarskiego pisałem o Wstępnym Badaniu Typu. Czyli szeregu badań wykonywanych w celu przetestowania wyrobu pod kątem przydatności do określonego zastosowania. Składowymi ITT są: badania właściwości surowca (wytrzymałość na zginanie, wytrzymałość na ściskanie itd.) oraz badania właściwości geometrycznych wyrobu gotowego (wymiary liniowe, płaskość powierzchni itd.)

Przeprowadzenie badań właściwości surowca zlecane są zazwyczaj laboratoriom zewnętrznym i w zasadzie jest jednoznaczne. Natomiast badania właściwości geometrycznych wyrobów przeprowadza wytwórca we własnym zakresie i dlatego często prowadzą do nieporozumień. Najczęściej powodem jest niezgodność pomiaru z zaleceniami w odpowiednich normach – jak mierzyć i co mierzyć? W tym artykule przyjrzymy się w jaki sposób sprawdzać wyroby produkowane wg EN-1341:2001 „Płyty z kamienia naturalnego do zewnętrznych nawierzchni drogowych. Wymagania i metody badań”.

Nadchodzi czas, gdy nasi producenci będą zmuszeni do poznania norm obowiązujących wyroby budowlane z kamienia naturalnego.

Czym jest płyta chodnikowa? Przeglądając wyżej wspomnianą normę napotykamy na definicję: „każdy element z kamienia naturalnego wykorzystywany jako materiał do nawierzchni drogowych, którego szerokość nominalna przekracza 150 mm i na ogół jest dwukrotnie większa od grubości”. Jest to definicja dosyć intuicyjna, więc pominę dokładniejsze jej omawianie.

W odniesieniu do wymiarów występują dwa podstawowe pojęcia: wymiar nominalny, czyli „każdy wymiar określony w celu wykonania płyty, któremu odpowiada wymiar rzeczywisty w określonych granicach dopuszczalnych odchyłek” oraz wymiar rzeczywisty, czyli „każdy wymiar płyty uzyskany w wyniku pomiaru”.

Wymiary powierzchni
Pierwszą istotną właściwością geometryczną są wymiary powierzchni. Dla płyt o krawędziach piłowanych musimy zaopatrzyć się w przyrząd pomiarowy o dokładności ± 0,5 mm i za jego pomocą zmierzyć długość płyty po obu stronach w pobliżu dolnej i górnej krawędzi. Zanotować cztery wyniki i wyliczyć średnią. Analogicznie należy postąpić z szerokością płyty. W przypadku płyt o krawędziach ciosanych, bądź łupanych dodatkowo należy zaopatrzyć się w skrzynkę prostokątną, lub równoważny przyrząd. Badanie polega na umieszczeniu płyty w przyrządzie pomiarowym i dociśnięciu ruchomych boków skrzynki do boków płyty i zmierzeniu z dokładnością do 1 mm odległości między nimi. Mając wyniki tych pomiarów możemy sprawdzić, czy nasz wyrób budowlany spełnia pod tym względem wymagania stawiane przez normę oraz zaklasyfikować wyrób do właściwej klasy.

Kolejnym zadaniem będzie sprawdzenie różnicy długości przekątnych. Badanie to pozwoli nam określić na ile kąty elementu są zbliżone do prostych.

Do pomiaru grubości płyt chodnikowych użyjemy przyrządu pomiarowego o dokładności ± 0,5 mm. Procedura polega na zmierzeniu grubości płyty w czterech miejscach w odległości 30 mm od naroży. Dla płyt obrabianych wartości dopuszczalnych odchyłek od nominalnych grubości są następujące:

Płaskość i prostoliniowość
Przyrządy do pomiarów tych wielkości to stalowe liniały pomiarowe z wycięciem i przyrząd sprawdzający o wymiarach odpowiednich do rozmiaru płyty, np. płytki pomiarowe. Przykładamy liniał do badanej powierzchni lub krawędzi. Płyta nie jest zgodna z normą, gdy liniał się kołysze lub gdy w dowolnym punkcie położonym pomiędzy liniałem pomiarowym a płytą można przesunąć przyrząd sprawdzający.

Powyżej przedstawiłem sposób pomiaru geometrycznych właściwości wyrobów budowlanych produkowanych wg PN-EN 1341. Szczerze zachęcam producentów do możliwie częstego kontrolowania swoich wyrobów. Pozwoli to zachować zgodność wyrobów z normą, uchroni przed reklamacjami opartymi na normach i pozwoli uniknąć wielu negatywnych nawyków oraz błędów w trakcie produkcji

Michał Firlej, autor tekstu, jest doradcą w zakresie oznakowania CE wyrobów z kamienia naturalnego oraz biegłym sądowy z zakresu kamieniarstwa.
Jest również współwłaścicielem firmy Stone Consulting zajmującej się m.in. doradztwem dla firm kamieniarskich, kamieniołomów i kopalń oraz dla architektów i firm budowlanych w szerokim zakresie pracy z kamieniem naturalnym.

Kontakt do autora:
e-mail: firlej@stoneconsulting.pl
tel. 695 164 288
www.stoneconsulting.pl

#michalfirlej