Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania

Prezydent podpisał ustawę z dnia 13 maja 2016 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, która m.in. wprowadza klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania.

Zgodnie z treścią wskazanej nowelizacji ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (dalej o.p.), czynność dokonana przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, sprzecznej w danych okolicznościach z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej, nie skutkuje osiągnięciem korzyści podatkowej, jeżeli sposób działania był sztuczny, miał służyć uniknięciu opodatkowania (art. 119a § 1 o.p.). Wówczas za odpowiednią uznaje się czynność, której podmiot mógłby w danych okolicznościach dokonać, jeżeli działałby roz-sądnie i kierował się zgodnymi z prawem celami innymi niż osiągnięcie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej (art. 119a § 3 o.p.).

Wskazania przepisu nie będą jednak stosowane jeżeli, między innymi, korzyść podatkowa lub suma korzyści podatkowych osiągniętych przez podmiot z tytułu czynności nie przekracza w okresie rozliczeniowym 100.000 zł, a w przypadku podatków, które nie są rozliczane okresowo – jeżeli korzyść podatkowa z tytułu czynności nie przekracza 100.000 zł (art. 119b § 1 pkt 1 o.p.). Powyższe skutki nie będą również występować w przypadku uzyskania tzw. opinii zabezpieczającej (art. 119b § 1 pkt 2 o.p.). Niestety jednak wniosek o wydanie opinii zabezpieczającej będzie podlegał opłacie w wysokości 20.000 zł (art. 119 zc §1 o.p.).

Zatem, jak wskazuje ustawodawca w uzasadnieniu do projektu, klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania będzie miała zastosowanie, jeśli rezultatem działań mających cechy agresywnej optymalizacji podatkowej będzie korzyść podatkowa, której rozmiary przekraczają 100.000 zł.
Zaś w celu zminimalizowania skutków związanych z wejściem w życie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania projekt zawiera propozycję wprowadzenia opinii zabezpieczających, umożliwiających podatnikom poznanie stanowiska administracji podatkowej odnośnie do planowanych lub podjętych już transakcji, do których potencjalnie zastosowanie może znaleźć klauzula.

Opinie będą zawierały ocenę, czy planowana przez podatnika konstrukcja prawna stanowi nadużycie swobody kształtowania stosunków prawnych uzasadniające zastosowanie ogólnej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.

Przedsiębiorcy obawiają się, że często nieprzychylny im organ podatkowy będzie wykorzystywał klauzulę przeciwko nim, nawet w sytuacjach, gdy dana operacja nie miała na celu unikania opodatkowania. Ryzyko podatkowe jest tym większe, że niektóre sformułowania użyte przez ustawodawcę są co najmniej nieprecyzyjne, tym samym pozostawiając urzędnikom nadmierny margines uznaniowości. Dlatego przedstawiciele Pracodawców RP rekomendują, aby przed wejściem w życie projektowanych przepisów pracownicy organów administracji skarbowej zostali odpowiednio przeszkoleni, zarówno w zakresie stosowania klauzuli, jak również w zakresie ekonomii i nowoczesnych modeli zarządzania przedsiębiorstwem.

Oprócz tego w sprawach o objęcie podatnika klauzulą powinni uczestniczyć wyłącznie urzędnicy najlepiej przygotowani merytorycznie (www.pracodawcyrp.pl, stan z dnia 16 czerwca 2016 r.).