Limit płatności gotówką a koszty podatkowe

Z dniem 1. stycznia 2017 r. wprowadzony został nowy limit kwoty, powyżej którego płatności winny być dokonywane bezgotówkowo. Zgodnie bowiem z art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej – dalej u.s.d.g., dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku gdy:

1) stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
2) jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15.000 zł, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.

Uprzednio obowiązujący limit wynosił 15 000 euro. Niestety jednak ustawodawca nie po-przestał na obniżeniu kwoty limitu. W odróżnieniu od stanu prawnego obowiązującego przed wprowadzeniem tej zmiany, w przepisach ustaw podatkowych (PIT i CIT) przewidziano dotkliwe konsekwencje za dokonywanie płatności z naruszeniem omawianego obowiązku. Obecnie podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 22 u.s.d.g. została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego. Z kolei w przypadku ujęcia danego zdarzenia gospodarczego (zakupu) w kosztach uzyskania przychodu i późniejszego uregulowania płatności dla tej transakcji z naruszeniem omawianego obowiązku, podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą:

1) zmniejszają koszty uzyskania przychodów albo
2) zwiększają przychody – w przypadku braku możliwości zmniejszenia kosztów uzyska-nia przychodów
– w miesiącu, w którym została dokonana płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego.

Obowiązek wyłączenia z kosztów i/lub korekty dotychczas dokonanych odpisów dotyczy również amortyzacji środków trwałych w zakresie w jakim na wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych składają się płatności dokonane z naruszeniem obowiązku ich uiszczania za pośrednictwem rachunku bankowego.

Jednorazowa transakcja…
Pojawiły się jednak uzasadnione wątpliwości jak należy rozumieć pojęcie „jednorazowej transakcji” dla której, po przekroczeniu wskazanego limitu, płatności należy dokonać bezgotówkowo. Jak wynika ze stanowiska organów podatkowych prezentowanych w pojawiających się już inter-pretacjach indywidualnych, jednorazowa wartość transakcji to wartość poszczególnych zamówień, nie zaś suma sprzedaży dokonanej na podstawie umowy ramowej. Dla przykładu w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 16.03.2017 r., sygn. 1462-IPPB6.4510.6.2017.1.AM, organ podatkowy, przyznając rację wnioskodawcy, wyjaśnia, że pojęcie transakcji w rozumieniu przepisów ustaw podatkowych (PIT i CIT) należy utożsamiać ze sprzedażą dokonaną w oparciu o daną fakturę VAT, nie zaś sumą sprzedaży dokonanej w oparciu o umowę ramową.

Kiedy rozliczenie z pominięciem rachunku bankowego?
W tej sprawie wypowiedziało się już Ministerstwo Finansów. W wyjaśnieniach opubliko-wanych na stronie www.mf.gov.pl czytamy, że w przypadku płatności, które odbywają się za pomocą instrumentów płatniczych, związanych z rachunkami płatniczymi, takimi jak m.in. karty płatnicze, jak również płatności dokonywanych poprzez systemy pośredniczące w płatnościach, takie jak PayPal, PayU itp., będzie spełniony wymóg dokonania ich za pośrednictwem rachunku płatniczego.

Ponadto Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że omawiane regulacje nie znajdą zastosowania do innych form regulowania (wygasania) zobowiązań, które ze swojej istoty nie mają charakteru płatności i nie są związane z rachunkiem płatniczym. W związku z tym formy uregulowania zobowiązań takie jak m.in. kompensata (potrącenie), czy wymiana barterowa nie są objęte omawianymi przepisami. Jakkolwiek dochodzi wówczas do uregulowania (wygaśnięcia) zobowiązania, to jednak strony umowy nie dokonują „płatności", które mogłyby być objęte zakresem tych regulacji.