Dualny system kształcenia zawodowego

W poprzednim numerze Kuriera Kamieniarskiego ukazał się tekst pt. „Pracownik z kwalifikacjami poszukiwany”. Artykuł podsumowywał sytuację w szkolnictwie zawodowym z uwzględnieniem możliwości kształcenia na kierunkach kamieniarskich. Ogólnie rzecz ujmując: dobrze nie jest. Jednak kończąc tekst zauważyliśmy, że jest promyk nadziei. To system kształcenia w klasach wielozawodowych – określany również, jako dualny system kształcenia zawodowego.

Najprostsze wyjaśnienie, czym jest dualny system kształcenia to: teoria w szkole, praktyka w zakładzie. Uczniowie wielozawodowych klas branżowej szkoły I stopnia uczestniczą w zajęciach z przedmiotów ogólnych w szkole. Jednocześnie odbywają zajęcia praktyczne w zakładach produkcyjnych. Raz do roku są kierowani na kurs teoretycznego dokształcania zawodowego w celu uzupełnienia branżowej wiedzy teoretycznej.

W szkole, przez 3 dni w tygodniu, uczniowie zdobywają wiedzę z przed-miotów ogólnych takich jak język polski, matematyka, geografia, fizyka, języki obce, biologia itd. Nauka jest prowadzona według standardowego programu nauczania dla danej szkoły.

Kursy teoretycznego dokształcania zawodowego są organizowane przez Centra Kształcenia Ustawicznego i Zawodowego. Zwykle trwają 4 tygodnie i są organizowane w ośrodku najlepiej przygotowanym do realizacji nauczania w danym zawodzie. W zachodniej Polsce takie kursy dla zawodu kamieniarz odbywają się w Zielonej Górze. W czasie kursu realizowane są zajęcia z przedmiotów związanych z kamieniarstwem, są to m.in.: materiałoznawstwo i technologie w kamieniarstwie, podstawy dokumentacji technicznej w kamieniarstwie, język obcy zawodowy, bezpieczeństwo i higiena pracy. Na zakończenie kursu uczeń dostaje świadectwo potwierdzające jego ukończenie i zawierające listę przedmiotów oraz liczbę godzin.

Warunkiem przyjęcia do klasy wielozawodowej jest zapewnienie sobie praktyk zawodowych w zakładzie odpowiadającym wybranemu przez ucznia zawodowi. W przypadku kamieniarza będzie to oczywiście zakład kamieniarski.

Pracodawca przyjmujący ucznia powinien spełniać wymagania stawiane przez prawo. Są to kwalifikacje zawodowe i kwalifikacje pedagogiczne. Kwalifikacją zawodową jest tytuł mistrza w zawodzie kamieniarz (piszemy o tym na stronie 26); ewentualnie 2-letni staż pracy w zawodzie, świadectwo dojrzałości i dokument potwierdzający kwalifikacje w zawodzie. Kwalifikacje pedagogiczne można uzyskać na kursie doszkalającym, który trwa 80 godzin dla instruktorów praktycznej nauki zawodu lub 150 godzin dla nauczycieli praktycznej nauki zawodu.

W systemie kształcenia dualnego uczeń podpisuje z pracodawcą umowę o pracę, konkretnie umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Staje się więc pracownikiem młodocianym. Uczeń od pierwszego dnia nauki przychodzi do pracy i jest zobowiązany do jej wykonywania. Pracodawcy, którzy mają praktykantów zauważają, że już po kilku tygodniach taki uczeń potrafi się swobodnie i bezpiecznie poruszać po firmie oraz nabywa tyle doświadczenia, że może stać się pomocnikiem praktycznie na każdym stanowisku w firmie.
Oczywiście wszystko to zależy od zaangażowania w szkolenie takiego praktykant ze strony pracodawcy. Jeżeli uczeń będzie miał możliwość zapoznać się z pracą na wszystkich stanowiskach pracy dostępnych w zakładzie, to i jego wiedza będzie bardziej wszechstronna. A jeżeli jego doświadczenie ograniczy się do zamiatania hali, to trudno mówić o wszechstronności. Przy okazji pracodawca ma możliwość przez 3 lata zorientowania się w predyspozycjach ucznia. Po zakończeniu nauki praktykant może zostać etatowym pracownikiem firmy na stanowisku, gdzie jego praca będzie najbardziej efektywna lub najwydajniejsza.
Istotne jest również to, że praktykant jest cenniejszym nabytkiem niż pracownicy sezonowi.

Pracownik sezonowy pojawia się w firmie na krótki okres i za każdym razem wymaga szkolenia wstępnego. Uczeń poznaje firmę przez cały okres swojej nauki i, jak wspomniano wyżej, jest możliwe, że w sytuacji awaryjnej będzie w stanie zastąpić każdego pracownika, ponieważ jest zorientowany w pracy na każdym stanowisku w zakładzie.

Praktykant ma także uprawnienia pracownicze zagwarantowane podpisaną umową. Są nimi: wynagrodzenie za pracę, prawo do urlopu wypoczynkowego, wliczenie czasu nauki do stażu pracy, opłacanie składki ZUS przez pracodawcę, wypłata zasiłku chorobowego za zwolnienia lekarskie. Wynagrodzenie dla ucznia to nie mniej niż 4 do 6% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Górnej granicy wynagrodzenia dla uczniów przepisy nie regulują, więc jest to sprawa do ustalenia między stronami umowy. Dolna granica natomiast jest ustalana w zależności od roku pobierania nauki. W II kwartale 2017 r. przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej wynosiło 4220,69 zł, więc miesięczne wypłaty dla praktykantów mieściły się w przedziale od 168,83 zł dla I-klasisty do 253,21 zł dla ucznia w III roku pobierania nauki.

Na zakończenie nauki uczeń staje przed Okręgową Komisją Edukacyjną i przystępuje do egzaminu zawodowego. Pozytywna ocena z egzaminu jest równoznaczna z uzyskaniem dyplomu potwierdzające-go kwalifikacje zawodowe zgodnie z kwalifikacją BD13 – wykonanie robót kamieniarskich. Jeżeli pracodawca, u którego odbywają się praktyki, jest rzemieślnikiem, to na zakończenie nauki uczeń zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika. Egzamin czeladniczy przeprowadzany jest przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie praktycznej nauki zawodu mówi również o różnych refundacjach przysługujących pracodawcy organizującemu praktyczną naukę zawodu. Jednakże z powodu raczkowania dualnego systemu nauczania w naszej branży oraz ostatnich zmian w polskim systemie edukacyjnym trudno na tę chwile jednoznacznie odpowiedzieć co, kto i na jakich warunkach może otrzymać. Postaramy się uaktualnić te wiadomości w sprawdzonych źródłach i przekazać je naszym czytelnikom jak najszybciej. Jedno jest pewne: pracodawcy z okolic Strzegomia otrzymali informację, że jeżeli uczeń branżowej szkoły I stopnia terminujący w ich zakładzie zda egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe, to otrzymają refundację kosztów zajęć praktycznych. Kwota refundacji to około 8-9 tysięcy złotych.

Co dalej?
Jeżeli po ukończeniu szkoły branżowej I stopnia młody kamieniarz chciałby uzyskać wykształcenie średnie i zdać egzamin maturalny, to musi podjąć jeszcze dwa lata nauki w liceum (np. zaocznym), które kończy się właśnie egzaminem dojrzałości. Po maturze może kontynuować naukę na dowolnej uczelni wyższej.
Sytuacja wyglądałaby inaczej, gdyby powstało technikum o profilu kamieniarskim. Po pierwsze: praktyczna nauka zawodu odbywałaby się na innych warunkach ustawowych i na podstawie nieco innych przepisów. Po drugie: uczniowie kończący technikum mieliby wykształcenie średnie, tytuł technika kamieniarstwa, dyplom kwalifikacji zawodowych i możliwość zdania matury na zakończenie edukacji w technikum.

Aktualne możliwości kształcenia
W poprzednim numerze KK wspominaliśmy o Technikum Górnictwa Odkrywkowego w Zespole Szkół w Strzegomiu, którego program zawiera wiele elementów wspólnych z kamieniarstwem. W czasie nauki młodzież uzyskuje dwie kwalifikacje: M10 – eksploatacja złóż metodą odkrywkową i M41 – organizacja i prowadzenie eksploatacji złóż metodą odkrywkową, a także dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe. Absolwenci uzyskują tytuł technika górnictwa odkrywkowego oraz zdają maturę i zyskują wykształcenie średnie. Szkoła w Strzegomiu obecnie ma także największe doświadczenie w realizowaniu dualnego systemu kształcenia kamieniarzy ze względu na 4 uczniów kontynuujących aktualnie naukę na tym kierunku.

Od 2012 roku w Zespole Szkół Budowlanych we Wrocławiu istnieje kierunek technik renowacji elementów architektury. Nauczanie obejmuje wiele umiejętności związanych bezpośrednio z kamieniarstwem, w tym wykonywanie oraz renowacja kamieniarskich elementów architektury, które wymagają zapoznania z kamieniem, narzędziami i technikami obróbki. Szkoła szczyci się 50-letnią tradycją, dobrze wyposażonym zapleczem dydaktycznym i warsztatowym, profesjonalną kadrą doświadczonych praktyków i wsparciem finansowym z departamentu.
Zapewnia także miejsca w internacie dla uczniów zamiejscowych. Uczniowie uzyskują również dwie kwalifikacje: B25 – wykonywanie i renowacja detali architektonicznych oraz B26 – prowadzenie prac renowatorskich elementów architektury, a także certyfikat po egzaminie zdanym przed Okręgową Komisją Zawodową. Absolwenci uzyskują tytuł technika renowacji elementów architektury oraz zdają maturę potwierdzającą wykształcenie średnie.

W roku 2018 ma powstać kierunek kamieniarski w szkole branżowej I stopnia w Szydłowcu. Pomimo niepowodzenia w bieżącym roku z powodu braku zainteresowanych, nabór kandydatów zostanie wznowiony w roku przyszłym. Informację taką potwierdziła dyrektor Zespół Szkół w Szydłowcu, Małgorzata Michajłow, która będzie do tego przekonywać organ założycielski, czyli Starostwo Powiatowe. Szkoła ma tradycje, zaplecze dydaktyczne, atrakcyjną ofertę uzyskania dodatkowych kwalifikacji i wymarzoną lokalizację w zagłębiu kamieniarskim. Przyszłych uczniów kusi również stypendiami naukowymi oraz miejscami we własnym internacie.
Naukę kamieniarstwa można również podjąć w dowolnej szkole branżowej I stopnia, która oferuje naukę w klasach wielozawodowych.

PRZYDATNE ADRESY:

Zespół Szkół w Szydłowcu
tel. 48 617 0012
www.zskop.eu

e-mail: info@zskop.internetdsl.pl

Zespół Szkół Budowlanych we Wrocławiu
tel. 71 798 69 07
www.zsb.wroclaw.pl

sekretariat.zsb@wroclawskaedukacja.pl

Zespół Szkół w Strzegomiu
tel. 74 649 48 70
www.zs.strzegom.pl
e-mail: zszstrzegom@poczta.onet.pl

Centra kształcenia i doskonalenia
zawodowego w Polsce
www.centra-ksztalcenia-zawodowego.edubaza.pl

 ______________________

Czytaj też: „Pracownik z kwalifikacjami poszukiwany”