Porady i konsultacje – normy, CE i Deklaracja Właściwości Użytkowych

6 października 2012 roku CEN – europejski odpowiednik Polskiego Komitetu Normalizacyjnego – zaakceptował nowe edycje norm związanych z brukarskimi wyrobami budowlanymi z kamienia naturalnego

W trakcie jesiennych targów KAMIEŃ-STONE na stoisku Kuriera uruchomiliśmy punkt informacyjny, w którym zainteresowani mogli rozwiać swoje wątpliwości w sprawach związanych z normami, oznakowaniem CE i Deklaracją Właściwości Użytkowych.

1. Czy na płyty surowe i bloki, które sprzedajemy kamieniarzom, powinniśmy wystawiać oznakowanie CE?

Pojęcie oznakowania CE związane jest z dyrektywami tzw. nowego podejścia. W kamieniarstwie zaś poruszamy się w około prawa związanego z wprowadzaniem wyrobów budowlanych do obrotu. Powinniśmy sobie zadać pytanie zatem: czy blok surowy i slab są wyrobami budowlanymi?

Rozporządzenie nr 305/20111) definiuje pojęcie „wyrób budowlany” jako: „każdy wyrób lub zestaw wyprodukowany i wprowadzony do obrotu w celu trwałego wbudowania w obiektach budowlanych lub ich częściach, którego właściwości wpływają na właściwości użytkowe obiektów budowlanych w stosunku do podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych”. W takim razie, czy bloki i płyty surowe są, czy nie są wyrobami budowlanymi?

Oczywiście, że nie są, gdyż ze swoich definicji należą do półproduktów, czyli zostaną poddane dalszej obróbce na wyroby kamieniarskie budowlane lub nie-budowlane.

2. Czy nowe wydania norm na wyroby brukarskie wniosły wiele zmian?

Pojawienie się nowych odsłon norm EN 1341, EN 1342 i EN 1343 wniosło wiele istotnych zmian. Subiektywnie największymi nowościami będą:

Wprowadzono konieczność cyklicznych inspekcji surowca pod względem jego właściwości. Dotychczas po wykonaniu Wstępnych Badań Typu (ITT - czytaj: Kurier Kamieniarski nr 3/2012) do momentu „wystąpienia istotnej zmiany surowców” nie trzeba było przejmować się badaniami kamienia. Teraz należy przestrzegać poniższych terminów:

Badanie mrozoodporności surowca polega na cyklach zamrażania i rozmrażania próbek kamienia. W zależności od przeznaczenia wyrobu stosuje się inną liczbę cykli. Dotychczas przy wyrobach o przeznaczeniu brukarskim liczba cykli wynosiła 48, a po zmianach – 56. Na ile ta zmiana jest zasadna – tego nie wiem.

W starszych wydaniach norm pomiary właściwości geometrycznych wykonywano według metod zawartych w ich załącznikach. Po zmianach powinniśmy mierzyć te właściwości zgodnie z EN 13373, którą to normę znamy z pomiarów właściwości wyrobów okładzinowych. Pisałem o tym w Kurierze Kamieniarskim nr 4/2012 i nr 1/2013 (tekst dostępny na www.kurierkamieniarski.pl w dziale „Artykuły / Vademecum kamieniarza”).

Podkreślono w normach możliwość rozszerzania wymagań o dodatkowe badania kamienia. Dobrym przykładem jest badanie wpływu na materiał soli, której używa się zimą na drogach. W specyfikacjach podano możliwość wykonywania badań, ale nie wskazano metody ich przeprowadzenia ani nie podano sposobu interpretacji wyników. To pozostawiono wymaganiom poszczególnych krajów. W Polsce jeszcze takiego wymagania nie ma, natomiast w pobliskich Czechach i Niemczech wskazania już funkcjonują. Zatem wprowadzając na rynki tych krajów kostkę, płyty chodnikowe i krawężniki należy liczyć się z potrzebą wykonania dodatkowych badań.

3. W specyfikacji technicznej mam zapis o czarnym granicie, a przeznaczony do zabudowania materiał to popularny Szwed, który granitem nie jest. Czy mogę go użyć?

Kamieniarz nie musi być geologiem, więc może się posługiwać pewnymi uogólnieniami. Wyraz tego myślenia znajdziemy w normie EN 12670 „Kamień naturalny. Terminologia.”, gdzie natrafimy na dwa rodzaje definicji granitu (patrz EN 12670 pkt. 2.1.156 ): naukową i handlową. Naukowa definicja mówi o granicie, jako o skale plutonicznej zbudowanej z kwarcu, skaleni alkalicznych, plagioklazu, mikki i innych minerałów pozostających względem siebie w odpowiednich proporcjach. Handlowe podejście do tematu mówi o skałach dających się polerować i składających się z odpowiednio twardych minerałów. Możemy do tej grupy zatem dołączyć śmiało bazalty, gabra, noryty, labradoryty, a nawet kwarcyty i niektóre wapienie. Dla podparcia tej tezy możemy w tej samej normie znaleźć pojęcie „granit czarny” opisany jako: „handlowe określenie czarnych lub ciemno zabarwionych skał magmowych”. Na tej podstawie, w handlowych relacjach, jak najbardziej możemy posługiwać się uproszczeniem, że Szwed to czarny granit.

• EN 1341 „Płyty z kamienia naturalnego do zewnętrznych nawierzchni drogowych. Wymagania i metody badań",
• EN 1342 „Kostka brukowa z kamienia naturalnego do zewnętrznych nawierzchni drogowych. Wymagania i metody badań",
• EN 1343 „Krawężniki z kamienia naturalnego do zewnętrznych nawierzchni drogowych. Wymagania i metody badań",
• EN 1469 „Wyroby z kamienia naturalnego. Płyty okładzinowe. Wymagania”,
• EN 12057 „Wyroby z kamienia naturalnego. Płyty modułowe. Wymagania”,
• EN 12058 „Wyroby z kamienia naturalnego. P ł y t y p o s a d z k o w e i s c h o d o w e . Wymagania.”,
• EN 12059 „Natural stone products - Dimensional stone work – Requirements”,
• EN 771-6 „Wymagania dotyczące elementów murowych. Część 6: Elementy murowe z kamienia naturalnego.”,
• EN 13373 „Metody badań kamienia naturalnego. Oznaczanie właściwości geometrycznych elementów.”,
• E N 1 2 6 7 0 „ K a m i e ń n a t u r a l n y. Terminologia.

4. Jakie normy powinniśmy posiadać w zakładzie kamieniarskim?

W każdym zakładzie powinniśmy posiadać normy i powinniśmy poznać ich treść, oto one:

• EN 1341 „Płyty z kamienia naturalnego do zewnętrznych nawierzchni drogowych. Wymagania i metody badań",
• EN 1342 „Kostka brukowa z kamienia naturalnego do zewnętrznych nawierzchni drogowych. Wymagania i metody badań",
• EN 1343 „Krawężniki z kamienia naturalnego do zewnętrznych nawierzchni drogowych. Wymagania i metody badań",
• EN 1469 „Wyroby z kamienia naturalnego. Płyty okładzinowe. Wymagania”,
• EN 12057 „Wyroby z kamienia naturalnego. Płyty modułowe. Wymagania”,
• EN 12058 „Wyroby z kamienia naturalnego. Płyty posadzkowe i schodowe . Wymagania.”,
•EN 12059 „Natural stone products - Dimensional stone work – Requirements”,
• EN 771-6 „Wymagania dotyczące elementów murowych. Część 6: Elementy murowe z kamienia naturalnego.”,
• EN 13373 „Metody badań kamienia naturalnego. Oznaczanie właściwości geometrycznych elementów.”,
• EN 12670 „Kamień naturalny. Terminologia.”

Ważne oczywiście jest, aby w naszym zbiorze funkcjonowały najnowsze wydania. Normy są do nabycia w sklepie Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (www.sklep.pkn.pl)

Michał Firlej, autor tekstu, jest doradcą w zakresie oznakowania CE wyrobów z kamienianaturalnego, biegłym sądowym z zakresu kamieniarstwa oraz rzeczoznawcą ds. jakości produktów lub usług przy Dolnośląskim Inspektorze Inspekcji Handlowej. Jest również współwłaścicielem firmy Stone Consulting zajmującej się m.in. doradztwem dla firm kamieniarskich, kamieniołomów i kopalń w szerokim zakresie pracy z kamieniem naturalnym.

Kontakt do autora:
e-mail: firlej@stoneconsulting.pl
tel. 695 164 288
www.stoneconsulting.pl

#michalfirlej