Odwrócony VAT, czyli tańsze usługi

Z dniem 1 stycznia 2017 r.1) mechanizmem odwrotnego obciążenia zostały objęte roboty budowlane. Uprzednio, co do zasady, podatek VAT przy sprzedaży usług budowlanych rozliczał sprzedawca (usługodawca). Z kolei mechanizm odwrotnego obciążenia zakłada, że podatek VAT od robót budowlanych, w przypadkach wskazanych w ustawie, będzie rozliczał nabywca tej usługi. Zakres przedmiotowy wskazanej zmiany został określony w załączniku nr 14 do ustawy o VAT (poz. 2-48).

Do usług budowlanych rozliczanych według nowych zasad zaliczono niemal wszystkie potocznie rozumiane roboty budowlane. Znalazły się tu, m.in.: roboty związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, roboty ogólnobudowlane związane z budową autostrad, dróg, ulic, roboty związane z zakładaniem izolacji, ogrodzeń, wykładaniem podłóg i ścian, roboty ziemne związane z kopaniem rowów i wykopów, roboty związane z wykonywaniem instalacji wodno-kanalizacyjnych i odwadniających, instalacji cieplnych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, instalacji gazowych, konstrukcji dachowych, roboty tynkarskie, malarskie i in.

Z kolei art. 17 ust. 1 pkt 4-8 ustawy określa, kto rozliczy podatek w ramach mechanizmu odwrotnego obciążenia. Łącznie muszą zostać spełnione cztery warunki:

• usługodawca świadczy usługę, jako podwykonawca,
• świadczona usługa zaliczana jest do usług budowlanych wymienionych w załączniku nr 14 do ustawy (poz. 2-48),
• usługodawcą jest podatnik VAT czynny, który nie korzysta z tzw. zwolnienia podmiotowego (ze względu na limit obrotów —do 200.000 zł),
• usługobiorcą jest podatnik zarejestrowany, jako podatnik VAT czynny.

Według wyjaśnień udzielanych przez Ministerstwo Finansów dla prawidłowego rozumienia terminu „podwykonawca” wystarczające będzie posłużenie się powszechnym jego znaczeniem wynikającym z wykładni językowej. Zgodnie z definicją zawartą w internetowym wydaniu Słownika Języka Polskiego: „podwykonawca —to firma lub osoba wykonująca pracę na zlecenie głównego wykonawcy”. Należy mieć na uwadze, że jeżeli „generalny/główny wykonawca” zleci wykonanie usług w ramach swojej umowy zawartej z inwestorem kolejnemu podatnikowi —wówczas ten podatnik staje się jego podwykonawcą. Każdy kolejny podatnik w takim szeregu zleceń staje się podwykonawcą w stosunku do „generalnego/głównego wykonawcy”, niezależnie od liczby dalszych podzleceń usługi.

Z kolei, co do statusu stron transakcji, przedsiębiorca może zweryfikować swojego kontrahenta (jego status, jako podatnika VAT), składając do właściwego naczelnika urzędu skarbowego wniosek o wydanie stosownego zaświadczenia lub może samodzielnie dokonać takiej weryfikacji za pośrednictwem usługi Ministerstwa Finansów w zakresie bazy podatników on-line pod adresem: http://www.finanse.mf.gov.pl/pp/wvszukiwarki.

Po upewnieniu się o spełnieniu w/w warunków świadczący usługę budowlaną, objętą mechanizmem odwrotnego obciążenia, musi dodatkowo pamiętać, aby na fakturze nie wykazywać stawki VAT ani kwoty VAT, ale umieścić na fakturze adnotację „odwrotne obciążenie”. Ponadto przedmiotowe usługi należy umieścić w odrębnie dla tego przeznaczonej pozycji w deklaracji VAT-7/VAT-7K, a także, dodatkowo, w informacji VAT-27.
Z punktu widzenia podwykonawcy taką zmianę można ocenić, jako pozytywną, bowiem wyłącza się obowiązek zapłaty podatku VAT przez podwykonawcę, zwłaszcza, jeśli ten nie otrzyma zapłaty za wykonaną usługę, bowiem VAT rozliczy nabywca usługi.