O kamieniu

Nie ma złych kamieni, są tylko źle zastosowane.

Tym razem spacer po krakowskiej Starówce. Opodal słynnego Królewskiego Traktu, wśród zabytkowych perełek na skalę europejską, na Kanoniczej – jednej z najstarszych ulic Krakowa ktoś zlecił, a ktoś wykonał remont fasad sąsiadujących kamienic. Dobrze, że użyto materiału, który w tym miejscu jest jak najbardziej na miejscu – szkoda, że bez pomyślunku.

Bohaterami dzisiejszej opowieści są kamieniczki, które sąsiadują ze sobą – na zdjęciu widać, że graniczą „przez rynnę”. Przechodziły remont mniej więcej w tym samy czasie. Stoją przy tym samym chodniku – nota bene miło, że wyłożonym porfirem, a nie kostką betonową. Zatem warunki użytkowania są dla nich jednakowe: jednakowe narażenie na erozyjne działanie sił natury, jednakowe oddziaływanie zabiegów porządkowych człowieka – także tych zimowych z użyciem soli. A jakże różny efekt już po kilku latach użytkowania.

W obu przypadkach zastosowano cokoły z piaskowca. W pierwszym przypadku posłużą przez długie lata. Wprawdzie cokoły ciągną wodę z podłoża i pojawiają się przebarwienia, bo wykonawca nie zastosował warstwy odcinającej między chodnikiem a ścianą. Ale materiał tak dobrano, że wytrzyma przysłowiowe sto lat. W drugim przypadku cokoły nadają się już do wymiany – złuszczone, pokruszone, obsypujące się.

I znów ciśnie się pytanie: dlaczego tak? Dlaczego wybrano materiał, który nie nadaje się do zastosowań na zewnątrz? Dlaczego wykonawca nie wykazał się odrobiną wiedzy kamieniarskiej i nie doradził odpowiedniego materiału? Dlaczego znów wystawiono na szwank wizerunek symbolu trwałości jakim jest kamień naturalny? A może po raz kolejny o wyniku przetargu decydowało wyłącznie kryterium ceny...?

Dolny Śląsk jest znany również z tego, że wydobywa się tu ponad połowę polskiego kamienia, a Strzegom uznawany jest za kamieniarską stolicę regionu. Mówi się o nim Granitowe Serce Polski. W okolicy działa ponad 300 firm kamieniarskich, a branżowe tradycje przekazywane są z pokolenia na pokolenie.

...a przecież wystarczył by dobrze przygotowany projekt.

Na strzegomskim Rynku stoi fontanna. Interesująca w formie i solidnie wykonana. Jednak pierwsze co rzuca się w oczy, to schody wokół fontanny – jakby doklejone na siłę, kształtem nie pasujące do kształtu basenu fontanny. Z tego powodu fontanna sprawia wrażenie jakby była nie na miejscu, jakby wystawała swymi gabarytami poza przestrzeń, którą zajmuje. Poza tym jest wysoka. A przecież cała frajda z fontanny jest taka, żeby nawet dziecko mogło podejść do niej i pochlapać wodą chodnik wokoło (i oczywiście siebie przy okazji również). Kolejna myśl, która się nasuwa, to dlaczego schody są okładzinowe i do tego cięte pod kątem 45 stopni na tzw. szregę? W tym miejscu ukruszenie narożnika było wyłącznie kwestią czasu. I kolejne refleksje... Dlaczego schody były łatane – trudno to nazwać remontem czy reperaturką – przy pomocy fugi o tak kontrastującym kolorze? Dlaczego fugą próbowano maskować rozchodzące się we wszystkie strony podstopnice? Dlaczego pierwszy bieg schodów – mimo że blokowych – również rozchodzi się na wszystkich spoinach? Dlaczego schody są „podosuwane” dookoła fontanny zamiast być ułożone pod nią? Tytułowe pytanie aż samo ciśnie się na usta: dlaczego tak?

Urzędnicy miewają dziwne pomysły i czasem podejmują mało zrozumiałe dla myślącego człowieka decyzje – fakt powszechnie znany. Ale urzędnik nie jest fachowcem w każdej dziedzinie i można do niego mieć żal, co najwyżej o zaniechanie konsultacji z profesjonalistą. Jednak jak w takim kontekście ocenić pracę wykonaną przez fachowca? Skąd czerpią pomysły niektórzy wykonawcy?

...a przecież wystarczyła by odrobina pomyślunku.

Kołobrzeg. Portowe nabrzeże. Miejsce, jakby nie patrzeć, dość reprezentacyjne. A przynajmniej takim mogłoby być skoro mówimy o nadmorskim, znanym mieście. Przechodzi tędy mnóstwo ludzi i można przyjąć, że każdy turysta odwiedzający to miasto przynajmniej raz spojrzy na skwer przy nabrzeżu. I cóż tu widzimy? Jakiś „architekt krajobrazu” zaplanował tu zagospodarowanie przestrzeni z wykorzystaniem kamienia naturalnego dla realizacji funkcji rekreacyjnej. Nie będziemy się skupiać nad ideą łączenia kamienia naturalnego z innymi materiałami, bo nawet na tym przykładzie jest to temat na osobne opracowanie. Spójrzmy tylko na wykorzystane tu granitowe płyty. Zastosowane jako nakrywki na murku stanowią doskonałą podstawę do wykorzystania jako ławka. I nawet w miejscach, gdzie nie przygotowano siedzisk są tak właśnie wykorzystywane przez ludzi. Tylko dlaczego ich dolna krawędź wygląda jak płyta wyjęta prosto spod traka? Czy zabrakło chęci albo umiejętności? Czy to tylko efekt niedbałości? A może znów wygrało kryterium najniższej ceny? A przecież wystarczyło by zrobić ujmę z fazą, by dolna krawędź płyt stanowiła prostą, nieszpecącą linię na całej długości murku. Koszt: 5-8% wartości samego materiału.

Drugi przykład również z Kołobrzegu. Schody do domu uzdrowiskowego. Zapewne przechodzi po nich mnóstwo ludzi. Więc dlaczego użyto tu stopni okładzinowych zamiast blokowych? Stylistyka obiektu sugeruje, że schody powstały w latach 70., a budowało się wtedy według specyficznych kryteriów. Dlatego za cud uznać można już to, że najniższy stopień jeszcze nie popękał przy tak małej grubości tak dużej płyty. Ktoś jednak próbował te schody remontować. Widać świeże ślady łatania dziur. Tylko jaki sens ma taki remont, skoro nie przyniesie poprawy nawet wizualnej? Brakuje podstopni; zastosowane płyty, podobnie jak w pierwszym przykładzie, nie mają równej grubości czoła i do kompletu dochodzi niestabilność gruntu – płyty klawiszują, a całe schody osiadły poniżej posadzki przed drzwiami. Jakie świadectwo dają te schody kamieniowi, który winien uchodzić za symbol wiekowej trwałości?

Znak przeciwstawiający autentyk falsyfikatom, kopiom i imitacjom.
Znak, który jednoczy europejski przemysł kamieniarski

Znak KAMIEŃ NATURALNY - wspólnego logo dla europejskiego przemysłu kamienia naturalnego.

Zakłady kamieniarskie z całej Europy, w celu ułatwienia klientom identyfikacji autentycznych wyrobów z kamienia naturalnego, wprowadziły jednolite logo dla swoich produktów. Działanie to podyktowane było z jednej strony chęcią podkreślenia naturalnego pochodzenia oferowanych produktów, z drugiej, odcięcia się od substytutów wykorzystujących podobieństwo w wyglądzie bądź przywłaszczających sobie nazwy zaczerpnięte z tradycyjnych wyrobów kamiennych.

O markę KAMIEŃ NATURALNY mogą się ubiegać przedsiębiorstwa produkujące, wydobywające lub handlujące wyrobami z kamienia naturalnego i które zwrócą się do Związku Pracodawców Branży Kamieniarskiej (polskiej organizacji zrzeszonej w EUROROC). Roczna opłata licencyjna wynosi 400 zł + VAT.

Celem znaku handlowego jest identyfikacja produktów z kamienia naturalnego – jako surowca naturalnego lub jako produktu finalnego zgodnie z definicją odpowiednich norm polskich i europejskich. Kamień naturalny opisuje norma EN 12670. Celem jest również podniesienie konkurencyjności i wizerunku produktu wykonanych z kamienia naturalnego.

Na terenie całej Europy znak ten wprowadziło już ponad 500 firm. W Polsce licencje na korzystanie ze znaku KAMIEŃ NATURALNY otrzymało już kilkanaście firm, m.in. Tempus Polska, Granex, Wrimar. Każdy produkt oferowany przez te firmy jest wykonany z naturalnych surowców, tj. bloków skalnych wydobywanych w kamieniołomach na całym świecie.

Wszystkie działania marketingowe nastawione są na informowanie klientów o tym fakcie. Ujednolicenie i wzmocnienie tej informacji jest realizowane poprzez ogólnoeuropejską akcję koordynowaną przez Europejską Federację Przemysłu Kamienia Naturalnego Eurorock. W Polsce wyłączne prawo sprzedaży licencji na używanie znaku KAMIEŃ NATURALNY posiada:

Związek Pracodawców Branży Kamieniarskiej
ul. Dąbrowskiego 14a/2 58-150 Strzegom
tel/fax: 74 855 12 28
poczta@zpbk.pl
www.zpbk.pl

B r a z y l i a j e s t d u ż y m d o s t a w c ą naturalnego kwarcytu, materiału kamiennego pochodzącego wprost z dżungli. Kamienie te są wysoce dekoracyjnym produktem, idealnym zarówno w realizacji małych jak i dużych projektów budowlanych.

Głównymi produktami są:

• dekoracyjny bruk kwarcytowy,
• kamienie ogrodowe,
• kwarcytowe świeczniki i elementy dekoracyjne,
• bruk rustykalny,
• kamienne stopnie,
• okładziny ścienne.

Brazylijski kwarcyt jest unikatowym materiałem mającym zastosowanie w przemyśle konstrukcyjnym oraz dekoracyjnym. Wysoka zawartość miki sprawia, że w niektórych przypadkach kamień zyskuje niemal metaliczny połysk. Kamienie formowane są naturalnie w górzystych regionach Brazylii, zaś ich skład to głównie skompresowany kwarc oraz piaskowiec. Takie połączenie minerałów czyni kamień bardzo twardym, ciężkim oraz wytrzymałym, a także zapewnia wspaniałe właściwości antypoślizgowe, co sprawia, że kwarcyt jest idealnym materiałem do zastosowania w okolicach basenów oraz w miejscach użytku publicznego z dużym natężeniem ruchu i narażonych na intensywne użytkowanie. Pozostałe minerały wchodzące w skład kamienia, takie jak mika oraz pozostałe zanieczyszczenia nadają mu niecodzienny kolor (zielony, żółty, różowy, biały oraz srebrny) oraz bogatą paletę wzorów stworzonych przez naturę czyniąc kwarcyt wyróżniającym się spośród innych tego typu materiałów, bruków oraz płytek, dostępnych na rynku. Jest to materiał o bogatym zastosowaniu w wykańczaniu domów, stosowany przez architektów lub projektantów poszukujących nowych, praktycznych, ale przede wszystkim naturalnych rozwiązań. Kwarcytowe elementy brukarskie oraz ścienne płytki okładzinowe mogą być z powodzeniem stosowane do aranżacji dużych przestrzeni wewnątrz oraz na zewnątrz budynków, basenów, ogrodów, w instalacjach wodnych, np. fontannach, stopniach schodów oraz wszelkich możliwych projektach. Kwarcyt jest twardą, metamorficzną skałą, która oryginalnie była piaskowcem. Piaskowiec przekształcany jest w kwarcyt w procesie podgrzewania połączonego z kompresją. Kwarcyty przeważnie mają barwę białą lub jasnoszarą, jednak mogą występować w szerokiej gamie barw włączając w to żółć, jasny brąz, niebieski, zieleń, fiolet, czerń, różne odcienie różu i czerwieni w zależności od zawartości minerałów takich jak mika, turmalin, cyrkon oraz tlenki żelaza.

W prawdziwym kwarcycie metamorficznym, zwanym także meta kwarcytem, pojedyncze ziarenka kwarcu zostały rekrystalizowane razem z dawnym materiałem łączącym, tworząc mozaikę szczepionych kryształów kwarcowych. Mniejsze ilości dawnego spoiwa, tlenków żelaza, węglanów, gliny oraz innych minerałów są często rekrystalizowane i migrując pod ciśnieniem tworzą smugi wewnątrz struktury kwarcytu.

Kwarcyt jest bardzo zwartym kamieniem. Jego ciężar jest niemal ten sam, co granitu i porównywalny do piaskowca. Zwartość oznacza mniejszą absorpcję wody, która w przypadku kwarcytu wynosi mniej niż 1% (dla porównania, absorpcja piaskowca może wynosić do 14%). Twardość kwarcytu w skali Mohsa wynosi 7, co oznacza bardzo twardą skałę.

W przeciwieństwie do piaskowca, który rozbija się wokół ziarna kwarcu, kwarcyt rozbija się przez ziarno tworząc gładką powierzchnię. Rozbity piaskowiec rozpada się na wiele pojedynczych ziaren piasku, natomiast kwarcyt, utwardzony przez krystalizację, rozbijany jest na ostre, kanciaste fragmenty. Jest to jedne z najtrwalszych kamieni naturalnych, nie porowatych i wodoodpornych. Typowy kwarcyt otrzymywany jest w procesie w y d o b y c i a m e t o d ą o d k r y w k o w ą , ponieważ większość złóż zlokalizowana jest tuż pod powierzchnią. W procesie wydobycia kamienia, początkowo usuwane są wszelkie materiały powierzchniowe zalegające ponad złożem, następnie skały kwarcytowe wydobywane są za pomocą dużych koparek. Czasami konieczne jest użycie materiałów wybuchowych, aby poluzować zwartą bryłę kwarcytową. Detonacja jedynie wybija kamienie z naturalnego pokładu sprawiając, że masa kamienna zostaje rozluźniona, nie rozbijając kwarcytu na małe kawałki. Następnie duże bloki rozbijane są maszynowo na slaby, które wydobywane są z kamieniołomów i poddawane ręcznej obróbce, co nadaje kamieniom rustykalnego wyglądu oraz p i ę k n e g o , n a t u r a l n i e s u r o w e g o wykończenia. Twardość kwarcytu oraz zawartość miki utrudniają przycięcie kamienia do wykalibrowanej grubości.

Wybierając kwarcyt do realizacji projektów, wybiera się produkty naturalne stworzone w procesie trwającym miliony lat. Unikalne w swym charakterze oraz strukturze. Dwa kawałki tego samego kamienia, nigdy nie będą takie same. Zwiększa to oryginalności, która nie może być powtórzona w żadnym dziele ludzkich rąk. Jest nie tylko materiałem bardzo atrakcyjnym wizualnie, ale także, dzięki procesowi tworzenia, wyjątkowy w swej odporności na działanie czynników zewnętrznych.