Z branży

Bardzo ważne jest wsparcie merytoryczne osób projektujących i wznoszących obiekty budowlane z zastosowaniem wyrobów kamieniarskich. Z moich obserwacji wynika, iż osoby te (architekci, architekci krajobrazu, budowlańcy) bardzo często trafiają albo do rzemieślników albo ludzi nauki – geologów, rzadko korzystają z opinii obu. Kłopot pojawia się oczywisty: czy spojrzenie na temat tylko z jednej perspektywy pozwoli na pełne rozważenie problemu, jaki należy rozwiązać? Moim zdaniem nie. Pokażę to na przykładzie. #lbkik

Na etapie wyboru materiału do wykonania elewacji z jakiegoś wapienia architekci poprosili uniwersyteckiego geologa, żeby ich wsparł merytorycznie. Geolog wykonał badania petrograficzne, zwizytował kopalnie i określił genezę powstania spękań bloków kamiennych. Duża część pracy geologa oczywiście miała dla rozwiązań inżynierskich wielkie znaczenie, jednak nie odpowiadała na podstawowe pytanie: czy można z tego materiału wykonać to zlecenie?

Każdy rzemieślnik, na podstawie oględzin bloków, mógłby określić możliwość wykonania elementów kamiennych. Kamieniarz jednak nie sięgnie swoim okiem w materiał na poziom „mikro”, żeby przewidzieć możliwość powstania w przyszłości negatywnych zmian, na przykład efektu „bowingu” dla marmurów.
W tego typu sytuacjach należy połączyć dwa spojrzenia: naukowe i praktyczne, żeby w pełni rozwiązać dylematy związane z zastosowaniem kamienia.

Cieszy zatem powołanie w Sieci Badawczej Łukasiewicz – Instytucie Mechanizacji Budownictwa i
Górnictwa Skalnego z dniem 14.04.2022 roku Rady ds. Kamieniarstwa, która jest organem doradczym Dyrektora Instytutu w zakresie kamieniarstwa. Do składu Rady powołano pracowników Instytutu oraz przedstawicieli Polskiego Związku Kamieniarstwa.

Obecnie trwa nabór na rzeczoznawców, którzy będą wykonywali opinie i ekspertyzy dotyczące m.in.:
• oceny zgodności kamieniarskich wyrobów budowlanych,
• oceny jakości kamieniarskich wyrobów nie budowlanych,
• oceny jakości surowca skalnego,
• oceny jakości półproduktów kamieniarskich,
• wyceny wyrobów z kamienia,
• oceny jakości prac montażowych,
• oceny prawidłowości wprowadzenia kamieniarskiego wyrobu budowlanego do obrotu,
• badań kamienia naturalnego pod kątem przydatności do produkowania wyrobów budowlanych,
• sporządzania wytycznych technicznych dot. wyrobów z kamienia oraz prac montażowych

Więcej informacji o naborze znajduje się na stronie imbigs.lukasiewicz.gov.pl.
Pojawienie się takiej struktury jest dla kamieniarstwa nowym i niezwykle cennym zjawiskiem. Połączenie w jednym miejscu nauki i praktyki przyniesie na pewno wiele dobrych owoców.

#michalfirlej

Celem artykułów w poważnych czasopismach, gazetach, miesięcznikach lub innych periodykach jest przekazanie przez autora rzetelnej wiedzy czytelnikowi. Autor tekstu stara się odpowiedzieć na trudne pytania, podzielić się ugruntowaną wiedzą, przekazać złote myśli lub po prostu opisać daną sytuację. Wszystko to ma na celu naprowadzenie czytelnika na spojrzenie na problem z pewnej perspektywy, naprowadzenie go na odpowiedni tor myślenia, udzielenie odpowiedzi na wielokrotnie zadawane pytania.

Tym razem jednak tak nie będzie. Temat, który został opisany poniżej, to dopiero zalążek nieodkrytej jeszcze wiedzy. Z góry uprzedzam – temat rozgrzebany, argumenty „za i przeciw” przytoczone, pytania retoryczne zadane. Żadnych wniosków, zero podpowiedzi. Zapraszam zatem do lektury tych zaciekawionych, lubiących wyciągać własne wnioski bez żadnych podprogowych przekazów.

Dzisiejszy artykuł dotyczyć będzie tematu, który nie został jeszcze opisany w naszych branżowych gazetach.
Kontakt kamienia naturalnego
z produktami spożywczymi
Pierwsze, co nasuwa się na myśl, to temat impregnatów nadających się do kontaktu z żywnością. Jest to temat niezwykle rozległy, ciekawy, ale i poruszany już wielokrotnie. Dlatego też zdecydowałam się zostawić temat „chemii” nieco z boku, przynajmniej na tę chwilę. Prawdopodobnie wrócę do niego za jakiś czas.
Tym razem jednak na tapet idzie sama natura: granity, marmury, trawertyny, onyksy, agaty i inne cuda.
Czy aby na pewno sama natura? Przyjęło się, że używamy sformułowania „kamień NATURALNY”. Ma to oczywiście swoje uzasadnienie – surowiec wydobywany w najróżniejszych zakamarkach świata, nie zaś produkowany w zamkniętych halach czy magazynach, musi nosić miano naturalnego. Nie możemy jednak zapominać, że granity, marmury itp. mają w swoim składzie mnóstwo chemii (kwarc, siarka, potas, biotyt). Znajdują się także w kopalniach na całym świecie, z których jedne są usytuowane w czystszym, a inne w bardziej zanieczyszczonym środowisku. Tym samym kamienie także stają się zanieczyszczone oraz zawierają różne związki, które następnie przenikają do naszego pożywienia, a z nim do naszego organizmu.

Weźmy pod uwagę modne ostatnio kamienie do wypieku pizzy, które wkładamy do piekarnika. W temperaturze powyżej 200ºC mogą zachodzić reakcje chemiczne, o których nie mamy pojęcia, a na pewno nie myślimy o nich, zajadając pyszną włoską potrawę. Są one niewątpliwie bardzo szkodliwe dla naszego organizmu.
Na stronie www.gov.pl możemy znaleźć następujące informacje:
„Wprowadzane do obrotu materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością muszą odpowiadać wymaganiom ogólnym określonym w rozporządzeniu (WE) nr 1935/2004 (…)”.
Oznacza to, że zanim zaczniemy wycinać deski do krojenia, robić filiżanki czy kostki do lodu, powinniśmy zapoznać się z wymaganiami przedstawionymi na stronie www.gov.pl.
„Zgodnie z preambułą powyższego rozporządzenia wszelkie materiały i wyroby przeznaczone do bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z żywnością muszą być wystarczająco obojętne, aby nie powodować przenikania do żywności substancji w ilościach, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka oraz powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie takiej żywności lub pogorszenie jej cech organoleptycznych.”

Powyższe zdanie można rozumieć następująco: zanim zaczniemy tworzyć przedmioty z kamienia naturalnego przeznaczone do codziennego użytku (misa na owoce, blat, kamienie do drinków itp.) powinniśmy zbadać skład surowca, z którego chcemy dane dzieło wykonać. Za każdym razem!
„Wyroby są zgodne z przepisami mającymi wobec nich zastosowanie, co potwierdza wynikami przeprowadzonych badań laboratoryjnych (np. migracja globalna, migracja specyficzna, organoleptyka), na podstawie których wystawia deklarację zgodności danego wyrobu z obowiązującymi wymaganiami.”
Każdy kawałek kamienia dostaje zatem swój własny certyfikat, który określa, czy surowiec nadaje się do bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z żywnością.

Udało mi się porozmawiać z kilkoma firmami, przeprowadzającymi takie badania. Szczerze przyznali, że do tej pory w Polsce nie poddawało się badaniom kamieni naturalnych. Przyznali, że proces ten jest trudny ze względu na ilość i różnorodność surowców. Jednak powinno się to robić tak, jak w przypadku drewna. Przyznali także, że u naszych zachodnich sąsiadów nie można kupić naturalnego produktu bez certyfikatu. Ceny takich unikatów są wyższe, lecz w 100% bezpieczne.
Usłyszałam także od uprzejmych panów, że przeważnie takie praktyki trwają do momentu zgłoszenia pierwszej „reklamacji”. W tym przypadku oznacza to, że jeśli pojawi się pierwszy pan Kowalski i stwierdzi, że boli go ucho ze względu na to, że w jego domu znajdował się kawałek marmuru bez certyfikatu, to niestety producent lub sprzedawca może nabawić się sporych kłopotów. Jeśli pan Kowalski okaże się konsekwentny w swoich poczynaniach, będzie w stanie ubiegać się o odszkodowanie za swoje poważne powikłania zdrowotne.
Kto jest jednak winny? Kopalnia w Strzegomiu? Ten, który wydobywa? Ten, który sprzedaje do hurtowni? Od hurtowni do kamieniarza. Od kamieniarza do klienta indywidualnego. Łańcuch jest długi, a pytań pojawia się coraz więcej. Odpowiedzi ciężko uzyskać, bo zarówno my, jak i pracownicy laboratoriów badawczych wypowiadają się jedynie teoretycznie.

Teoretycznie: wszystkie produkty, takie jak blaty, deski do krojenia, kamienie do pizzy, filiżanki, itp. muszą mieć na wstępie przeprowadzone badania. A właściwie surowiec, z którego są wytwarzane. Jak to zrobić? Na rynku polskim istnieje wiele firm, które się tym zajmują i są w stanie wystawić certyfikat oraz deklarację zgodności wyrobu z obowiązującymi wymogami Unii Europejskiej. Najpierw przechodzi parametryzację i jest odpowiednio klasyfikowany, a następnie poddaje się go szczególnym badaniom oraz analizom.
Poniżej adresy stron internetowych firm, zajmujących się opisanym temat:
• www.lasercare.pl
• www.dekra-certification.com.pl
• www.pfpz.pl
• www.cobico.pl

Inaczej sprawa wygląda jeśli, chodzi o nagrobki. Te „produkty” nie wymagają przedstawienia żadnych certyfikatów, ani nie podlegają dyrektywom dotyczącym kontaktu z żywnością. Jednak nie raz zdarzyło mi się widzieć osoby zbierające się wokół nagrobka, aby uczcić pamięć zmarłej osoby, spożywając przy tym przezroczysty napój, zagryzając go śledziami. Na ten temat instytucje milczą i nie da się znaleźć informacji dotyczących kontaktu z żywnością. (Niesmaczne żarty zostawmy na boku.)

Reasumując dzisiejsze wywody, wychodzi na to, że każdy produkt, najmniejszy kawałek surowca, mający kontakt z żywnością, musi być poddany specjalistycznym badaniom w odpowiednich laboratoriach, a następnie powinien otrzymać certyfikat upoważniający do użytkowania takiego produktu. Pytanie brzmi zatem: ile taki produkt musiałby kosztować po zrobieniu wszystkich potrzebnych badań? Na to pytanie każdy producent kamienia oraz kamiennych gadżetów powinien odpowiedzieć sobie sam, i zastanowić się, w którą stronę pójść tworząc naturalne dzieła.

Tak jak obiecałam we wstępie do artykułu – nie pomogłam z konkretnymi wnioskami i podpowiedziami. Wnioski musicie Państwo wyciągnąć sami. Sami także musicie podjąć decyzję, co zrobić z kawałkiem granitu, który akurat chcemy przerobić na wałek do ciasta.
Chętnie omówię temat podczas czerwcowego Zjazdu Kamieniarskiego (2-5.06.2022 r., Cedzyna k. Kielc), ponieważ może ktoś mógłby się podzielić własnymi doświadczeniami i podpowiedzieć coś ciekawego?
Do zobaczenia!

Dominika Grabiarz, autorka tekstu
prowadzi zakład kamieniarski na terenie Śląska.
Zajmuje się także profesjonalną pielęgnacją kamienia.

Kontakt:
tel. 501 172 824
biuro@scalpellino.pl

Najpierw COVID-19, teraz inwazja putinowskiej Rosji na Ukrainę. Wydarzenia, które wywracają wszystko co znaliśmy do góry nogami. W obliczu śmierci tysięcy i dramatów milionów ludzi, negatywny wpływ tych wydarzeń na warunki prowadzenia naszych działalności jest może mniej istotny, ale nie można tego aspektu pominąć.

Gospodarcze konsekwencje dwóch lat pandemii są już nam znane. Niby zamówień dużo, ale… Globalne zachwianie łańcuchów dostaw jest odczuwalne również w kamieniarstwie, co widzimy choćby w cenach kontenerów z Chin, dostępności nowych maszyn czy sprzętów, opóźnieniach w dostawach lub niedoborach niektórych materiałów z granitem strzegomskim na czele. Do tego doszły wzrosty cen energii, rozpędzająca się inflacja, słowem gospodarczy roller coaster.
Wydaje się jednak, że wpływ wojny w Ukrainie będzie mieć dalece większe konsekwencje dla gospodarki, niż to wszystko, co wynikło z walki z pandemią. I to zarówno w optymistycznym (wojna szybko się kończy, a odbudowa finansowana jest głównie z reparacji wojennych), jak i pesymistycznym (wojna trwa długo lub eskaluje na kolejne kraje) wariancie rozwoju wydarzeń. Sytuacja jest dynamiczna, nieprzewidywalna, a jej dramatyzm nasila się z każdym dniem, niemniej nasza praca to też oręż – na niej powinniśmy się skupić, by mieć ekonomiczne długotrwałe możliwości stawienia czoła sytuacji.

Co w takim razie należy robić? Działać dwutorowo! Obok pomocy w reakcji na kryzys humanitarny należy robić swoje. Działania, które podejmujemy w tym roku w ramach Polskiego Związku Kamieniarstwa, mają przede wszystkim za zadanie pomóc firmom w bezpiecznym i profesjonalnym prowadzeniu i rozwoju działalności, a obejmują kilka obszarów:
- rozpoczęliśmy cykl otwartych spotkań on-line, poświęconych najaktualniejszym tematom branżowym; do tej pory poruszone zostały kwestie praktyczne i prawne związane z odpowiedzialnością za produkt, w kontekście nagrobków, a zaplanowane są już kolejne tematy;
- przygotowujemy kolejny, tym razem wiosenny termin kursu oraz egzaminu czeladniczego i mistrzowskiego w zawodzie kamieniarz;
- uzgadniamy możliwość organizacji egzaminów końcowych dla uczniów szkoły branżowej, którzy nie odbywali praktycznej nauki zawodu u rzemieślnika;
- przygotowujemy się do powrotu do spotkań w ramach wydarzeń targowych, co wiąże się z tym, że jesteśmy w kontakcie z ich organizatorami i szukamy najlepszej formuły dla takich wydarzeń;
- w wiosennym terminie przygotowujemy kolejny Zjazd PZK, który jak zwykle będzie mieć formułę otwartą.

O wszystkich szczegółach i nadchodzących wydarzeniach informujemy na facebookowym fanpage’u Polskiego Związku Kamieniarstwa oraz na stronie www.kamieniarze.org.pl.
Na koniec, w tych wyjątkowych okolicznościach, osobiście bardzo dziękuję wszystkim tym, którzy w jakikolwiek sposób włączyli lub będą się włączać w pomoc Ukraińcom i Ukrainie.

W dniu 21 października 2021 w budynku Geonatura Kielce odbyło się uroczyste otwarcie wystawy zatytułowanej „Mistrz i Uczeń – sztafeta geopokoleń”.

Na wystawie zaprezentowano okazy geologiczne ze zbiorów Jerzego Jędrychowskiego – kolekcję drewna skrzemieniałego oraz kolekcję minerałów Antosia Kaszni. W skład tej ostatniej wchodzą minerały pochodzące zarówno z terenów Polski, jaki iświata. Młody pasjonat, mimo swoich 11 lat, zdołał zebrać pokaźną kolekcję, w której szczególny nacisk kładzie na minerały pochodzące z naszego świętokrzyskiego podwórka. Ciekawie zaprezentowane okazy wzbudziły ogromne zainteresowanie wśród osób zgromadzonych na otwarciu, a także wśród zwiedzających wystawę turystów.

Podczas otwarcia wystawy nastąpiło symboliczne przekazanie pałeczki w sztafecie geopokoleń. Kielecki kolekcjoner iregionalista – Jerzy Jędrychowski przekazał na ręce Antosia – przedstawiciela młodego pokolenia miłośników geologii, własnoręcznie wykonany młotek geologiczny.

Przypomnijmy historię świętokrzyskiego ruchu kolekcjonerskiego. Wszystko zaczęło się 17 lutego 1986 roku, kiedy to wKielcach powstała „Szkółka zbieracko - szlifierska” założona przez Polskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk o Ziemi – Oddział Świętokrzyski. Była to w tym okresie pierwsza wPolsce organizacja skupiająca geo-zapaleńców. Założycielem i prowadzącym był Jerzy Jędrychowski. Wszkółce uczono podstaw geologii regionalnej, gemmologii, złotnictwa i obróbki kamieni ozdobnych. Uczestnicy mieli do dyspozycji dość dobrze wyposażoną szlifiernię. W tym samym roku, 5 października, odbyła się I Kielecka Giełda Skał i Minerałów. Odtej pory kieleckie giełdy były przez szereg lat miejscem spotkań kolekcjonerów z całego kraju.

 Bardzo wyraźne zainteresowanie kolekcjonerskie wśród mieszkańców regionu nasunęło pomysł utworzenia profesjonalnego klubu zrzeszającego miłośników – kolekcjonerów. Pomysłodawcy przedsięwzięcia, Barbara i Jerzy Jędrychowscy, otrzymali duże wsparcie od ówczesnego dyrektora Geoparku Kielce – pana Andrzeja Mochonia. Dyrektorskie decyzje zaowocowały powstaniem w strukturach Geoparku, Klubu Miłośników Geologii. Klub, który początkowo miał siedzibę w Kieleckim Centrum Kultury, rozpoczął swoją działalność w styczniu 2005 roku. Po wybudowaniu w 2012 roku Centrum Geoedukacji, klub przeniesiono do nowej siedziby, gdzie znajduje się do dziś.

Przez 16 lat działalności w zajęciach i spotkaniach terenowych Klubu Miłośników Geologii wzięło udział kilkaset osób. Ogromną dumą prowadzących jest fakt uczestniczenia w zajęciach sporej grupy młodzieży, wśród której dochowano się 8 studentów geologii. W ostatnich latach, w grupie młodszej, wyraźnie wyróżnia się 11-letni klubowicz Antoś Kasznia, który, mimo młodego wieku, posiada ogromną wiedzę i bogate zbiory. To właśnie jego wybrano jako przedstawiciela młodego pokolenia świętokrzyskich kolekcjonerów, przekazując na jego ręce przysłowiową pałeczkę w sztafecie geopokoleń.

Pragnę w tym momencie wszystkich potencjalnych kolekcjonerów ostrzec – geologia wciąga!

Tytułem wstępu
Spotkania kamieniarskie, czyli w grupie siła

Warto się spotykać, warto się integrować, warto szukać powodów do wspólnego działania. Niezależnie od powodu, miejsca czy osoby organizatora – jeśli możemy gdzieś siąść do wspólnego stołu, to warto. Bo lepiej działać razem, niż trwonić czas i energię na niepotrzebne konkurowanie tam, gdzie wspólnie można osiągnąć więcej.
Obok znajdziecie kilka słów na temat spotkania zorganizowanego przez Łukasza Gajdę (Kamienny Świat), które opisuje sam organizator. Informacji o kolejnych spotkaniach można szukać na Facebooku w grupie „Kamienny Świat” – www.facebook.com/groups/kamienny.swiat.
Wiele spotkań kamieniarzy zorganizował Polski Związek Kamieniarstwa. Były zarówno duże spotkania organizowane przez zarząd związku, jak i spontaniczne spotkania regionalne będące inicjatywą samych członków związku. Relacje z tych spotkań wielokrotnie gościły na łamach Kuriera Kamieniarskiego. Informacji o kolejnych spotkaniach można wypatrywać na stronie www.kamieniarze.org.pl i na fanpage’u: www.facebook.com/kamieniarzeorgpl.
Spotkania branży organizuje również Ogólnopolskie Stowarzyszenie Producentów Wyrobów z Kamienia. Informacje o stowarzyszeniu i zapowiedzi kolejnych spotkań dostępne na stronie www.ospwzk.pl.

Paweł Szambelan

Pomysł na organizację spotkań kamieniarskich zrodził się podczas rozmów z moimi klientami.
Pewnego jesiennego wieczoru, w hotelu na Śląsku, w oczekiwaniu na kolejna edycję targów branżowych w Poznaniu dostaliśmy wiadomość, że ze względu na sytuację pandemiczną poznańska impreza zostaje odwołana. W pewnym momencie ktoś rzucił: „Dlaczego nie zrobić własnej imprezy?”. I tak zaczęła się burza mózgów. Ktoś wykonał telefon, ktoś napisał maila i wstępny plan był już gotowy.
Wybór miejsca był trudny – przecież hotele pozamykane. Zostają więc tylko pensjonaty. Jednak w nich dostępna jest tylko połowa miejsc. I tutaj pomocni okazali się znajomi górale – moi klienci, z którymi współpracuję od wielu lat. Dzięki ich uprzejmości, w bardzo atrakcyjnej cenie, mieliśmy do dyspozycji dwa duże pensjonaty, śniadania i obiadokolację oraz oprawę muzyczną. Padł również pomysł, aby zorganizować kulig. Baliśmy się, że pogoda nie dopisze, więc zdecydowaliśmy się na przejażdżkę wozami konnymi w góry i spacer po szlaku. Natomiast w nocy temperatura spadła do -15°C i następny ranek powitał nas piękną zimową scenerią. Wieczorem rozpaliliśmy tradycyjne góralskie ognisko z pieczoną kiełbaską, muzyką, śpiewem, tańcami i rozmowami o branży.

Jak powszechnie wiadomo, odbyły się dwa tego rodzaju zjazdy. Pierwszy w marcu 2021 roku, drugi w grudniu jako Barbórka – od 3 do 5 grudnia 2021 roku. Spotkanie okazało się wielkim sukcesem. Panowała wspaniała atmosfera, goście wymieniali się swoimi doświadczeniami oraz zawierali nowe kontakty, które przynoszą już pierwsze owoce. W związku z ogromnym zainteresowaniem imprezą, wspólnie ze sponsorami podjęliśmy decyzje, że grudniowa Barbórka kamieniarska będzie wydarzeniem cyklicznym i będzie odbywała się w Poroninie. Natomiast impreza czerwcowa, która w tym roku odbędzie się po raz pierwszy, będzie wydarzeniem ruchomym. Odbywać się będzie każdego roku w innym miejscu w Polsce po to, aby wybrane firmy kamieniarskie mogły przedstawić ofertę dla przyjezdnych.
Spotkanie nie odbyłoby się bez sponsorów, którym bardzo chcę podziękować. Dzięki ich pomocy goście praktycznie nie ponieśli żadnych kosztów. Od samego początku, czyli od pierwszej edycji naszego kamieniarskiego spotkania, wspierają nas: Globgranit, OM stone, Omnistone i Metikam. Nasi sponsorzy przygotowali dla wszystkich prezentacje swoich firm, wyrobów i usług, co cieszyło się wielkim zainteresowaniem przybyłych na miejsce kamieniarzy.

W tym roku, między 24 a 26 czerwca spotkanie odbędzie się na Mazurach. Gospodarzem będzie firma R-Stone Rafał Guski, która zaprezentuje przybyłym swoje produkty i usług oraz będzie jednym ze sponsorów. Po raz kolejny imprezę wspierać będzie też Globgranit – największy producent płyty granitowej w Polsce – i Mekanika – dystrybutor maszyn kamieniarskich.
Serdecznie zapraszam wszystkich na to spotkanie, równocześnie informuję, że liczba miejsc jest ograniczona.

Zdjęcia:
z archiwum Kamienny Świat Łukasz Gajda