O kamieniu

Według słownika symbol to „coś, co oznacza lub sugeruje coś innego ze względu na powiązanie, skojarzenie, konwencję lub przypadkowe podobieństwo”. Kluczowym słowem w tej definicji jest „sugeruje”. W końcu symbol pozostaje symbolem. Reprezentuje to, co miała na myśli osoba, która go zaprojektowała, nawet jeśli ktoś inny może to zinterpretować inaczej.

Istnieją szczególne symbole, które nabrały powszechnie znanego i akceptowanego znaczenia poprzez ich wielokrotne użycie.
Przy pracach nagrobkarskich dość częstym pomysłem jest ozdobienie pomnika jakimś mniej typowym symbolem. Krzyże, ręce złożone do modlitwy, czy anioły są dość często używane, dlatego szukamy czegoś mniej oczywistego. Znam kilka osób, które znajdując się na cmentarzu fotografują stare nagrobki, szukając pomysłów.
Postanowiłem zebrać takie symbole i wyjaśnić ich symbolikę – może w ten sposób zachęcę do zaproponowania któregoś z nich klientom. Ze względu na to, że żyjemy w Europie, poruszamy się głównie w kręgach kultury chrześcijańskiej. Nietrudno więc domyślić się genezy tych symboli lub ich nawiązań do ikonografiki czy piśmiennictwa chrześcijańskiego.

 Księga

Ten symbol jest wykorzystywany dość często. Warto jednak poznać interpretację tego symbolu.
Księga na nagrobku może symbolizować dobre uczynki zmarłego, zapisane w księdze życia. Może również reprezentować pisma święte, jako znak wiary. Książki mogą również wskazywać, że w miejscu grobu pochowany jest uczony lub nauczyciel.
Warto wspomnieć, że otwarta księga może oznaczać przedwczesną śmierć kogoś, kogo historia życia nie została jeszcze w pełni napisana.

 Uszkodzony obelisk

W pierwszej chwili może się wydawać, że nagrobek w postaci obelisku, któremu brakuje górnej połowy, uległ zniszczeniu. To jest oczywiście możliwe, bo w przypadku starych nagrobków zdarzają się uszkodzenia. Ale czasem jest to zamierzone działanie już na poziomie powstawania nagrobka. To symbol skrócenia czyjegoś życia, zwłaszcza głowy rodziny.
Tę samą symbolikę można odnieść do nagrobka, w którym płyta w górnej części jest złamana.

 Krzyż celtycki (irlandzki)

Część źródeł nazywa ten krzyż krzyżem celtyckim, katolicy nazywają go krzyżem irlandzkim. Krzyż celtycki może być symbolem religijnym lub świeckim. Jego ramiona są jednakowej długości i jest otoczony okręgiem. Czasami nazywany jest „krzyżem słońca” ze względu na zewnętrzny okrąg. Przeplatające się pasy na krzyżach celtyckich znane są jako sztuka hiberno-saska, której początki sięgają średniowiecza.
Irlandzkie legendy wskazują, że św. Patryk zaprojektował taki krzyż jako sposób na powiązanie symboliki pogańskiej z symboliką chrześcijańską. W tamtych czasach poganie czcili Słońce reprezentowane przez okrąg na krzyżu celtyckim. Św. Patryk nałożył na okrąg krzyż, symbol ofiary Chrystusa. Inni twierdzą, że okrąg przedstawiał boginię księżyca, a krzyż oznaczał większą władzę chrześcijaństwa nad pogańską boginią.
Krzyż irlandzki jest często używany do oznaczania grobów mnichów i księży.

 Gołąb

Gołąb w locie jest cmentarnym symbolem Ducha Świętego. Pochodzi to ze wzmianek Nowego Testamentu o chrzcie Jezusa Chrystusa przez Jana Chrzciciela.
Jeśli gołąb ma w dziobie gałązkę oliwną, jest to symbol pokoju. Symbol ten pochodzi z historii Noego ze Starego Testamentu, który po potopie wypuścił gołębicę z arki. Gołąb powrócił z gałązką oliwną w dziobie, po czym Noe mógł poznać, że wody potopu cofają się.

Korona

Korona zazwyczaj symbolizuje Chrystusa, zwanego także Królem Królów. Palec skierowany w górę ponad koroną wskazuje, że zmarły poszedł do nieba dzięki mocy zmartwychwstania Chrystusa.
Korona z krzyżem pośrodku symbolizuje zwycięstwo duszy zmarłego nad śmiercią przez Chrystusa Króla.

 Motyl

To ciekawy i nietypowy symbol. W religii chrześcijańskiej motyle są symbolem zmartwychwstania. Tak jak gąsienice zmieniają się w skrzydlate stworzenia, które wzlatują do lotu, tak zmarły powstanie z grobu, przemieniając się w nową istotę.

Uścisk dłoni

Początki uścisku dłoni, jako powszechnego gestu wywodzącego się z Grecji, sięgają IV lub V wieku. Był to znak pokoju, ponieważ wskazywał, że wyciągająca dłoń osoba nie trzyma w niej broni. Potrząsanie w górę i w dół mogło nawet służyć do sprawdzenia, czy druga osoba nie miała sztyletu ani noża w rękawie.

W starożytnym Rzymie uściski dłoni były symbolem lojalności i przyjaźni. Splecione dłonie były nawet wybijane na rzymskich monetach.

Uścisk dłoni oznacza również, że osoby go wymieniające wiążą wypowiedziane słowa, uścisk jest darem zaufania.

W przypadku symboliki nagrobków uścisk dłoni może oznaczać ostateczne pożegnanie lub wieczną więź pomiędzy żywymi a umarłymi. Splecione dłonie czasami miały przedstawiać więź między małżeństwem. Mogły też wskazywać, że Bóg wyciąga rękę do zmarłego, aby go przyprowadzić do siebie.

Palec skierowany w dół lub w górę

To dwa różne symbole mające różną interpretację.
Palec skierowany w dół na nagrobku oznacza, że Bóg sięga po duszę zmarłego. Palec skierowany w górę to bardzo powszechny symbol na nagrobkach. Wskazuje, że zmarły poszedł do nieba, i zachęca pogrążonych w żałobie bliskich, aby spojrzeli w górę, bowiem tam znalazł się ich bliski.

 Lilijka - Fleur-de-Lis

To bardzo ciekawy symbol z długą historią. Fleur-de-lis lub Lilia Francuska to wzór, który pojawia się na wielu herbach rodzinnych oraz w legendach króla Artura. Jest to stylizowana wersja dzikiej lilii, spopularyzowana przez francuską rodzinę królewską. Dla królów Francji symbol ten oznaczał doskonałość, życie i światło, dlatego stał się godłem królewskim.
Joanna d’Arc niosła sztandar ozdobiony fleur-de-lis, gdy prowadziła wojska francuskie w zwycięskiej bitwie z Anglikami, wspierając delfina Karola VII.
Lilijka trafiła również do skautów, jako ich symbol. W Polsce też jest znanym symbolem przynależności do harcerstwa. Jeśli zatem pracuje się nad nagrobkiem dla osoby zaangażowanej w ruch harcerski – lilijka jest dobrym ozdobnikiem.

 Winogrona

Winogrona umieszczone na nagrobku symbolizują krew Chrystusa, opiekę Boga lub Ostatnią Wieczerzę Jezusa. To zatem bardzo chrześcijański symbol.

* * *
W następnej części opiszę kolejne spotykane na nagrobkach symbole.

Najciekawsze projekty architektoniczne to zwykle te, które starają się stworzyć obiekt współgrający z otoczeniem i kontekstem architektonicznym. Takie obiekty są zawsze warte prezentowania.

Casa Piedra to projekt zlokalizowany w dzielnicy mieszkalnej Brisas Marqués, na jednym z półwyspów otaczających zatokę Acapulco w Meksyku. Charakterystyczną cechą tego kompleksu mieszkalnego jest jego położenie na szczycie starożytnego złoża granitu, które nadaje charakter topografii zatoki. Projekt, zlokalizowany na działce o powierzchni tysiąca metrów kwadratowych, wzniesionej około stu metrów nad poziomem morza i trzysta metrów od linii brzegowej, stanął przed poważnymi wyzwaniami, które wymagały pomysłowych i przyjaznych dla środowiska rozwiązań.

 Pierwszym wyzwaniem było zachowanie skalistego charakteru, który definiował krajobraz, a głównymi bohaterami były dwa ogromne głazy o średnicy ponad dwóch metrów. Po drugie, starano się harmonijnie wkomponować dom w topografię terenu, w którym różnica wysokości od najniższego punktu wynosi ponad siedemnaście metrów. Założeniem było, aby morze wtopiło się w konstrukcję, wiatry płynęły bez przeszkód, a istniejące skały w sercu projektu stały się jego istotną częścią, zacierając granice między naturalnym terenem a ingerencją człowieka.

Wyzwaniem architektonicznym było dostosowanie się do skali i opracowanie prostego schematu, w którym ze skalistego terenu wyłaniałby się „plac”. Złożoność leży w delikatnej harmonii, którą należało osiągnąć z otaczającą przyrodą: skałami, drzewami i krętymi liniami konturowymi.
Aby osiągnąć taki efekt, konieczne było zredukowanie architektury do niezbędnego minimum, pozwalając ramom i horyzontom basenu, morza i dżungli kształtować zabudowane przestrzenie. Ten dom, zamiast mieć przód lub tył, otwiera się na wiele krajobrazów, wszystkie z równą hierarchią. Tarasy i przestrzenie relaksacyjne są strategicznie rozmieszczone, aby wykorzystać różne możliwości widoków i światła słonecznego, a wszystko to w ścisłym dialogu z naturą: skałami, drzewami i krajobrazem. Fasada południowa i północna są otwarte, umożliwiając przepływ powietrza we wszystkich pomieszczeniach oraz ułatwiając naturalne oświetlenie i wentylację bez konieczności stosowania sztucznych systemów.

Obiekt nie jest przesycony kamieniem – poza dwoma głazami, kamienie wydobyte podczas robot ziemnych posłużyły do wykonania tarasów i murów oporowych.
Jest wyposażony w inteligentne panele słoneczne do basenu i systemy fotowoltaiczne do wytwarzania energii elektrycznej, oraz system uzdatniania wody. W praktyce Casa Piedra jest praktycznie samowystarczalna pod względem infrastruktury.

Biuro Architektoniczne: Taller Gabriela Carrillo
Projekt: Gabriela Carrillo Valadez
Powierzchnia użytkowa: 700m2
Zakończenie projektu: 2017
Zakończenie budowy: 2020
Zdjęcia: Rafael Gamo

Branża kamieniarska ma do dyspozycji szeroką gamę produktów - naturalnych marmurów, granitów, czy trawertynów. Wprowadzenie do oferty materiałów kompozytowych może zwiększyć konkurencyjność kamieniarzy na rynku, wzbogacając ich ofertę o nowoczesne rozwiązania, łączące estetykę z funkcjonalnością. Te cechy sprawiają, że materiały te są wartościowym dodatkiem do tradycyjnych kamieni naturalnych, oferując nowe możliwości i orzyści dla branży.

Przyjrzyjmy się charakterystycznym właściwościom spieków, konglomeratów i powierzchni mineralnych. Wyjaśnijmy, czym różnią się od siebie i jak w pełni wykorzystać ich potencjał, aby osiągnąć najlepsze efekty.

Konglomeraty: elegancja i funkcjonalność
Konglomeraty, tworzone z mieszanki kruszyw mineralnych, takich jak kwarc, marmur czy granit, połączonych żywicą syntetyczną, oferują kamieniarzom wiele praktycznych korzyści. Przede wszystkim charakteryzują się wysoką odpornością na zarysowania, plamy i działanie wysokich temperatur, co zwiększa trwałość i funkcjonalność wykonanych z nich powierzchni. Dzięki bogatej palecie wzorów i kolorów zapewniają szerokie możliwości aranżacyjne, co pozwala na realizację różnorodnych projektów. Ich nieporowata struktura sprawia, że są odporne na plamy i łatwe do czyszczenia, co znacząco ułatwia codzienną pielęgnację i utrzymanie higieny. To ważne zarówno w przestrzeniach domowych, jak i komercyjnych, gdzie estetyka i czystość są kluczowe. Wytrzymałość konglomeratów na wysokie temperatury czyni je dobrym materiałem na blaty kuchenne, które muszą wytrzymywać bezpośredni kontakt z gorącymi naczyniami. Dodatkowo, konglomeraty mogą być wykorzystywane w różnych przestrzeniach – od hoteli i restauracji po biura – co świadczy o ich wszechstronności i uniwersalności.

Spieki kwarcowe: trwałość i estetyka
Spieki kwarcowe, znane również jako sintered stone, spiek ceramiczny lub kompakt kwarcowy, gwarantują kamieniarzom trwałość i wszechstronność zastosowania. Proces ich produkcji, polegający na prasowaniu i spiekaniu naturalnych surowców w wysokich temperaturach (ponad 1200°C) i pod dużym ciśnieniem, pozwala uzyskać materiał o dużej odporności na uszkodzenia mechaniczne, takie jak zarysowania i uderzenia, oraz na działanie wysokich temperatur i chemikaliów. Te właściwości sprawiają, że spieki kwarcowe są odpowiednie do zastosowań w kuchniach i łazienkach, gdzie wymagana jest trwałość i odporność. Dodatkowo, ich niska porowatość utrudnia rozwój bakterii i grzybów, co ułatwia utrzymanie czystości i higieny – jest to szczególnie ważne w przestrzeniach komercyjnych i publicznych.

Wysoka wytrzymałość i estetyka sprawiają, że spieki kwarcowe są popularnym wyborem na okładziny ścienne i podłogowe zarówno w domach, jak i w miejscach użyteczności publicznej. Ponadto, są one odpowiednie na elewacje zewnętrzne, schody i parapety, dzięki swojej odporności na promieniowanie UV, warunki atmosferyczne i wytrzymałość na uszkodzenia mechaniczne. Co więcej, spieki kwarcowe oferują szeroką gamę kolorów i wzorów, od przypominających marmur i granit po abstrakcyjne motywy. Kamieniarze mogą dzięki temu realizować skomplikowane projekty, spełniając potrzeby klientów, którzy oczekują zarówno estetyki, jak i funkcjonalności.

Powierzchnie mineralne: piękno i ekologia
Na rynku kamieniarskim dostępne są również materiały, których produkcja ogranicza negatywny wpływ na środowisko. Na aspekt ten coraz częściej zwracają uwagę klienci.
Powierzchnia mineralna Silestone to hybrydowy produkt złożony z niskiej zawartość krzemionki, minerałów i do 40% surowców z recyklingu, takich jak szkło czy fragmenty luster. Do jego produkcji używa się w 100% certyfikowanej energii odnawialnej oraz 99% wody pochodzącej z obiegu zamkniętego, co minimalizuje jego wpływ na planetę.

Tworzymy piękne i funkcjonalne rozwiązania stosując redukcję, recykling i ponowne wykorzystanie surowców. W 2023 roku odzyskaliśmy prawie 55.000 ton odpadów stałych, z czego 16,5% zostało poddane recyklingowi. Sami przetwarzamy odpady na miejscu, redukując emisję CO2 i zużycie surowców pierwotnych. W ubiegłym roku produkty z recyklingu stanowiły 9,60% wszystkich używanych przez nas materiałów. – mówi Andrzej Włodarczyk, ekspert Cosentino.
Z kolei Dekton to mieszanka minerałów używanych do produkcji szkła, nowoczesnej porcelany i powierzchni kwarcowych, wykorzystująca proces technologiczny, który jest przyspieszoną wersją zmian metamorficznych, jakim ulega kamień naturalny pod wpływem wysokiego ciśnienia i temperatury. Produkowany jest on z użyciem prasy o nacisku 25 000 ton, która zamienia płytę w wielkoformatowy i odporny materiał. Co więcej Dekton nie zawiera żywicy i dlatego jest odporny na działanie promieni UV.

Powierzchnie mineralne wyglądem mogą przypominać granit, kwarcyt, trawertyn czy marmur, oferując szeroką gamę kolorów i wzorów. Są odporne na zadrapania, wilgoć oraz plamy, co czyni je odpowiednim do kuchni, łazienek oraz innych miejsc narażonych na intensywne użytkowanie. Dostępne w różnych grubościach i formatach, powierzchnie mineralne mogą być stosowane na elewacjach, podłogach, blatach, a także jako okładziny ścian i mebli. Ich wytrzymałość na warunki atmosferyczne i promieniowanie UV sprawia, że są odpowiednim wyborem również do zastosowań zewnętrznych. Dodatkowo, są one łatwe w obróbce i montażu dzięki swojej jednolitej strukturze, co sprawia, że proces ten jest prostszy i bezpieczniejszy.
Podsumowując, materiały kompozytowe, takie jak konglomeraty, spieki kwarcowe i powierzchnie mineralne są wartościowym dodatkiem do tradycyjnej oferty kamieniarzy. Zapewniają one trwałość, estetykę, łatwość utrzymania i ekologiczność, co przekłada się na zwiększoną konkurencyjność na rynku i nowe możliwości projektowe.

Artykuł na podstawie materiałów prasowych firmy Cosentino.

Granit G687, powszechnie znany, jako czerwony granit Peach Blossom, to wyjątkowy kamień naturalny wydobywany w Gutian, w północno-wschodniej części prowincji Fujian w Chinach. Ten granit jest ceniony za swój ciepły wygląd. Charakteryzuje się brązowym kolorem z nutami kremu, szarości iczarnych plamek.

Dominujący brązowy kolor granitu G687 przypomina odcienie kwiatów brzoskwini, dlatego często określa się go mianem czerwonego granitu Peach Blossom. Połączenie kremowych, szarych i czarnych plamek dodaje kamieniowi głębi i charakteru, tworząc wizualnie dynamiczny wygląd.

Istnieją odmiany kolorystyczne granitu G687. Ten granit jest znany przede wszystkim z różowo-brązowego koloru tła, alemoże mieć również różnice w odcieniu i wzorze. Niektóre granity G687 mogą mieć bardziej widoczne odcienie różu, podczas gdy inne mogą mieć jaśniejsze lub ciemniejsze odcienie brązu. Ponadto wzór granitu może różnić się od spójnego i jednolitego do bardziej nakrapianego lub żyłkowanego.

Granit G687 to uniwersalny materiał, nadaje się do różnych zastosowań wewnętrznych i zewnętrznych. Jest powszechnie stosowany na blaty, podłogi, okładziny ścienne oraz różne akcenty dekoracyjne. Trwały i odporny, nadaje się na powierzchnie odużym natężeniu ruchu. Zaleca się jednak stosowanie impregnacji uszczelniającej.

Ciepła paleta kolorów G687 pozwala na wykorzystanie w szerokiej gamie stylów projektowych, od tradycyjnego po współczesny, ocieplając wygląd każdego projektu.

Dane techniczne G687:          
Gęstość:        2590 kg/m3
Nasiąkliwość: 0,39–0,43 %   
Wytrzymałość na zginanie:     15,3–19,0 MPa
Wytrzymałość na ściskanie:    127,8 MPa

Najczęściej spotykane nazwy handlowe:

Kwiat brzoskwini,
Peach Red Granite,
Peach Blossom Red Granite,
G3567,
Peach Blossom,
Red Gutian Granite,
Gutian Peach Flower Red Granite,
Gutian Peach Red Granite,
Peach Blossom Red Granite,
Peach Purse Granite,
Red Peach Blossom Granite.

Skład:

SiO_²    – 56,11%
Al₂O₃  – 18,99 %
CaO    –  4,31%
MgO   –  1,22%
Fe₂O₃ –  4,78%
Na₂O  –  6,68%
K₂O    –  4,94%
L.O.I   –  2,97%

Każdy człowiek na swojej drodze mija kamienie milowe. Kwestią bardzo indywidualną jest, co uznamy za zasługujące na miano kluczowego, przełomowego momentu. Jednak łatwo jest domyślić się, że tysiące lat temu – kiedy został postawiony pierwszy kamień milowy – miał on inną rolę i służył ludziom w innych okolicznościach. Aby dowiedzieć się jak udajmy się w podróż.

Są czasy Imperium Rzymskiego, zajmującego ogromne terytorium. Na tak wielkim obszarze Rzymianie kontrolowali niezliczone szlaki i drogi. Aby w czasach bez GPS-a nie zgubić się, wiedzieć na jakim odcinku trasy się jest, ile zostało do końca oraz czy poruszamy się w dobrym kierunku, trzeba było znaleźć sposób na znakowanie szlaków. W tym celu zaczęto stawiać wzdłuż dróg kamienie – później nazwane milowymi od odległości, w jakiej były ustawiane. Rozwiązanie to stało się – nomen omen – kamieniem milowym w rozwoju sieci szlaków i znakowania dróg. Inne państwa, na innych kontynentach, również zaczęły korzystać z tej taktyki po usłyszeniu wieści o takim rozwiązaniu. Modyfikowały przy tym pewne aspekty, takie jak jednostka miary, punkt wyjścia czy miejsca docelowe. Do dziś można zauważyć inspiracje płynące z tego wynalazku w postaci chociażby słupków na autostradzie informujących na jakim odcinku drogi się znajdujemy. Bez nich oczywiście nadal swobodnie można by poruszać się dalej znając kurs, jednak w przypadku różnych zdarzeń na drodze są bardzo pomocne do określenia położenia.

Stawiane co rzymską milę (1478,5 m) od stolicy prowincji, lub stolicy samego Imperium, do miejsca docelowego, kamienie zawierały wyryte na nich inskrypcje. Informowały o pokonanej odległości, a w niektórych przypadkach, o cesarzu (wówczas panującym, lub już nieżyjącym), aby oddać mu cześć. Dodatkowo, co 5 mil rzymskich (7392,5 m) na podróżnych czekały kamienie kurierskie. Swoją nazwę zawdzięczają kurierom, którzy często urządzali przy nich postoje, aby wymienić z innymi kolegami po fachu informacje lub towar.

Dla lepszego zobrazowania odległości dziś i w tamtych czasach weźmy pod uwagę, że obecnie odległość 50 kilometrów (niecałe 34 mile) jesteśmy w stanie pokonać samochodem w około 30-40 minut. W czasach rzymskich tę odległość pokonywano wozem w ciągu jednego dnia. I to tylko przy sprzyjającej pogodzie. Zimą udawało się przejechać tylko połowę tej trasy.
W wielu sytuacjach kamienie milowe były usytuowane obok miast czy klasztorów pełniąc wtedy rolę typowego drogowskazu. Tak było w przypadku Cystersów. Zakon Cystersów, zgodnie ze swoją doktryną „ora et labora” (łac. módl się i pracuj) – którą prekursor zakonu zapożyczył od Benedyktynów (poprzedniego zakonu, do którego należał) – pracując budował wiele dróg, które były następnie znakowane kamieniami milowymi, często przez tych samych ludzi.

Nie jest to jednak jedyny punkt styczny między zakonem a wspominanym „wynalazkiem”. O wiele bardziej wiekowe kamienie milowe stały już na długo przed powstaniem zakonu.
Pierwszy klasztor cystersów powstał w Cîteaux (łac. Cistercium) we Francji w 1098 roku. Skąd nazwa Cistercium? Można wnioskować, że właśnie od rzymskich znaczników drogi. „Cis tertium lapidem miliarium” z łaciny oznacza „przy trzecim kamieniu milowym” [na drodze z Langres do Chalon]. Jak podają przekazy, święty Robert – założyciel cystersów – niezadowolony ze sposobu życia benedyktynów, oddalił się o kilka kamieni milowych od rodzimego opactwa i tam właśnie założył nowy klasztor. Ten stał się początkiem potęgi, jaką z biegiem czasu stali się cystersi. Niewątpliwie dla bractwa był to kamień milowy.
Niedaleko więc szukać powiązania oryginalnej ze współczesną definicją kamienia milowego.

W starożytności minięcie go świadczyło o minięciu pewnego etapu w podróży. Dzisiaj „kamienie milowe” to symboliczne znaczniki osiągnięcia pewnego etapu w wykonaniu zadania, pokonania istotnego odcinka w dążeniu do celu czy osiągnięciu jakiegoś poziomu w rozwoju. Towarzyszy temu świadomość, że odnotowana została pokonana już droga i że mijający kamień milowy wie, w jakim miejscu się znajduje na szlaku kariery, życia czy rzymskiej drogi tysiące lat temu.