Vademecum kamieniarza

Ochrona danych osobowych stała się jednym z kluczowych wyzwań dla współczesnych przedsiębiorstw. Choć przepisy, takie jak RODO, stanowią fundament, to właściwe praktyki wewnątrz firmy są decydującym czynnikiem w zapewnieniu bezpieczeństwa danych klientów, kontrahentów i pracowników. Wdrażanie skutecznych rozwiązań w tym zakresie jest nie tylko wymogiem prawnym, ale także sposobem na budowanie zaufania i pozytywnego wizerunku organizacji.

Kluczowe elementy skutecznej ochrony danych w firmie

Polityka ochrony danych osobowych

Każda organizacja powinna opracować i wdrożyć Politykę ochrony danych osobowych dostosowaną do swojej specyfiki. Dokument ten powinien obejmować:
• zasady zbierania, przechowywania i przetwarzania danych osobowych,
• role i odpowiedzialności pracowników, w tym administratorów i inspektorów ochrony danych,
• procedury reagowania na incydenty naruszenia danych,
• procesy zarządzania zgodnością z przepisami, takie jak regularne aktualizacje polityki czy raportowanie zmian.

Polityka powinna być przejrzysta i znana wszystkim pracownikom, a jej przestrzeganie powinno podlegać regularnej kontroli.

Szkolenia pracowników

Pracownicy stanowią często najsłabsze ogniwo w ochronie danych osobowych. Brak świadomości oraz podstawowej wiedzy z zakresu cyberbezpieczeństwa może prowadzić do poważnych naruszeń. Dlatego kluczowe są:
• Regularne szkolenia: Pracownicy powinni przechodzić szkolenia wstępne i okresowe z zakresu ochrony danych.
• Symulacje incydentów: Praktyczne scenariusze, np. testy phishingowe, pomagają wykryć potencjalne luki w wiedzy.
• Edukacja o konsekwencjach: Wyjaśnienie skutków nieprzestrzegania przepisów dla firmy i pracownika (kary finansowe, utrata reputacji).
• Stworzenie kultury ochrony danych: Promowanie proaktywnych postaw wobec danych, w tym zgłaszania podejrzanych aktywności i incydentów.

Audyt danych osobowych

Regularne audyty pozwalają ocenić, czy dane przetwarzane są zgodnie z przepisami i polityką firmy. Wdrożenie regularnych audytów minimalizuje ryzyko niespodziewanych incydentów oraz zapewnia ciągłą poprawę procesów ochrony danych.

Bezpieczeństwo techniczne i organizacyjne

Cyberbezpieczeństwo

Bezpieczeństwo danych wymaga stosowania nowoczesnych rozwiązań technologicznych. Obejmuje ono między innymi:
• Szyfrowanie danych: Wszystkie dane wrażliwe powinny być szyfrowane podczas przechowywania i transmisji.
• Zapory sieciowe i systemy antywirusowe: Stała ochrona sieci firmowej przed zagrożeniami zewnętrznymi.
• Regularne aktualizacje oprogramowania: Zapobieganie wykorzystywaniu luk w zabezpieczeniach.
• Monitorowanie i reagowanie na zagrożenia: Systemy monitorujące aktywność sieciową oraz szybka reakcja na podejrzane zdarzenia.

Kontrola dostępu do danych

Dane osobowe powinny być dostępne wyłącznie dla upoważnionych osób. Wdrożenie mechanizmów kontroli dostępu obejmuje:
• Autoryzacja i uwierzytelnianie: Zastosowanie dwuetapowego uwierzytelniania i silnych haseł.
• Zasada najmniejszego przywileju: Pracownicy powinni mieć dostęp tylko do tych danych, które są niezbędne do wykonywania ich obowiązków.
• Rejestrowanie aktywności: Monitorowanie i audyt logowań oraz operacji na danych.

Reagowanie na incydenty naruszenia danych

Każda firma powinna mieć opracowany plan reakcji na incydenty, który zawiera:
• procedury zgłaszania naruszeń wewnętrznie i do odpowiednich organów nadzorczych,
• mechanizmy powiadamiania osób, których dane zostały naruszone,
• analizę przyczyn incydentu oraz wdrożenie środków naprawczych.

Podsumowanie

Skuteczna ochrona danych osobowych wymaga połączenia działań organizacyjnych, technologicznych i edukacyjnych. Firmy, które wdrożą kompleksowe praktyki, nie tylko minimalizują ryzyko kar finansowych, ale także budują zaufanie klientów, partnerów oraz pracowników. Ochrona danych osobowych to inwestycja, która przynosi długofalowe korzyści.

Artur Majchrzycki – Inspektor Ochrony Danych, ekspert ds. ochrony danych osobowych, audytor Wewnętrzny Systemów Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji zgodnego z ISO/IEC 27001.
Kontakt do autora:
tel. 501 15 11 15
email: a.majchrzycki@moment24.pl

Kontynuując rozważania dotyczące relacji między ADO (Administrator danych osobowych) a podmiotem przetwarzającym w niniejszym artykule przedstawię opinię Europejskiej Rady Ochrony Danych – EROD – z dnia 7 października br. w sprawie obowiązków Administratora wobec podmiotów przetwarzających i podprzetwarzających (dalsze powierzenie), czyli dla tych, którzy angażują podwykonawców usług w swojej działalności. Najczęściej myślimy tutaj o biurach księgowych i usługach IT lub marketingowych.

Angażując podmioty trzecie – zewnętrzne – do wykonywania określonych zadań, w myśl wydanej właśnie opinii ADO pozostaje niezmiennie odpowiedzialny za sposób i bezpieczeństwo przetwarzania danych osobowych w całym łańcuchu podmiotów, do których trafiają nasze dane osobowe.
Europejska Rada Ochrony Danych szczegółowo opisuje sposoby zarządzania relacjami w poszczególnych podmiotach przetwarzające powierzone dane osobowe. Zebrałem najważniejsze z nich:
A) ADO ma obowiązek weryfikacji sposobu i bezpieczeństwa przetwarzania danych przed ich powierzeniem. Należy sprawdzić, czy wszystkie podmioty, które będą przetwarzać dane osobowe, zapewniają wystarczające gwarancje ochrony danych osobowych. Weryfikacja musi być udokumentowana.
B) ADO musi mieć zidentyfikowane wszystkie podmioty przetwarzające dane osobowe, w tym podmioty dalszego przetwarzania. Przez zidentyfikowanie rozumie się znajomość nazwy i adresu podmiotów oraz osoby do kontaktu.
C) ADO musi posiadać dostęp do dokumentacji, która zapewnia o zgodności poziomu ochrony z wymogami Rozporządzenia (RODO).
D) Szczegółowość i intensywność weryfikacji procesów ochrony danych osobowych może się różnić w zależności od ryzyka dla praw i wolności osób.
E) Administrator nie ma obowiązku systematycznego weryfikowania umów / relacji między podmiotem przetwarzającym a podmiotem dalszego powierzenia. Jednak gdy zachodzi wysokie ryzyko dla praw i wolności osób, których dane są przetwarzane, może to być konieczne dla zgodności z zasadą rozliczalności w celach weryfikacji środków bezpieczeństwa.

Podsumowując: jeżeli Administrator danych osobowych korzysta z dostawców usług, którzy także korzystając z podwykonawców itd., to w myśl wydanej opinii, Administrator jest odpowiedzialny za zgodność z RODO czyli m.in. ochronę danych osobowych w całym łańcuchu wykonawców i podwykonawców, a odpowiedzialność ta nie rozkłada się ani nie regresuje, a spoczywa wyłącznie na Administratorze danych osobowych.

Czyli konkretnie mówiąc, jeśli przekazujesz dane swojego klienta firmie, która w twoim imieniu ma za zadanie wykonać wysyłkę twojej oferty do tego potencjalnego klienta, to ty jesteś odpowiedzialny za to, jak będą przetwarzane dane tego klienta. Co więcej: jeśli firma przez ciebie zatrudniona zleci to kolejnej firmie, to nadal jesteś odpowiedzialny za przetwarzanie danych twoich klientów w systemach kolejnej firmy.

Dokument źródłowy: https://www.edpb.europa.eu/our-work-tools/our-documents/opinion-board-art-64/opinion-222024-certain-obligations-following_en

Artur Majchrzycki – Inspektor Ochrony Danych, ekspert ds. ochrony danych osobowych, audytor Wewnętrzny Systemów Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji zgodnego z ISO/IEC 27001.
Kontakt do autora:
tel. 501 15 11 15
email: a.majchrzycki@moment24.pl

Decyzja administracyjna to w procedurze administracyjnej dokument wydawany indywidualnie na żądanie strony, wynikający wprost z kodeksu postępowania administracyjnego, który normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w sprawach indywidualnych należących do właściwości tych organów rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych 1).

Decyzja jest aktem administracyjnym o charakterze zewnętrznym, którego podstawowym, ale nie samodzielnym źródłem, jest wspomniany Kodeks postępowania administracyjnego. Obok decyzji istnieją jeszcze regulacje mające charakter szczegółowy, a także regulacje wewnętrzne bezpośrednio odnoszące się do trybu jej wydania, zaskarżenia oraz treści. W doktrynie podkreśla się, że „podstawę” do wydania decyzji administracyjnej w określonej sprawie indywidualnej stanowią przepisy materialne (określające uprawnienia i obowiązki jednostki), procesowe (regulujące tryb rozstrzygania sprawy) oraz ustrojowe (określające rodzaje organów administracji publicznej i ich kompetencje). Decyzja administracyjna jest zatem kwalifikowanym aktem administracyjnym, wydanym na podstawie ustawy lub z upoważnienia ustawy po przeprowadzeniu prawem określonego postępowania, rodzącym określone skutki prawne2) , której forma – a nie treść – przesądza o tym, czy można ją uznać za decyzję administracyjną3). Samo pojęcie decyzji należy rozumieć jako władcze i jednostronne rozstrzygnięcie organu administracyjnego, wydane na podstawie przepisu powszechnie obowiązującego.
Za decyzję taką uznać należy również pismo właściwego organu zawierające co najmniej oznaczenie organu i adresata aktu, rozstrzygnięcie w sprawie i podpis upoważnionego pracownika4). Część decyzji administracyjnych wymaga do swojego wydania środków komunikacji elektronicznej*). Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych ma istotne znaczenie dla ułatwienia wymiany handlowej i równocześnie umożliwia zapewnienie skuteczności kontroli celnych, co w sposób bezpośredni zmniejsza koszty ponoszone przez przedsiębiorstwa8) oraz ułatwia wymianę informacji pomiędzy organami celnymi, przedsiębiorcami, a organami celnymi. W tym celu powstały systemy teleinformatyczne służące do obsługi Wiążących Informacji Taryfowych oraz do zapewnienia efektywnego wykorzystania zawartych w nich informacji 9).
W celu osiągnięcia dodatkowej elastyczności dla przedsiębiorców i organów celnych, możliwe jest dopuszczenie do korzystania z technik przetwarzania danych innych niż elektroniczne. Możliwości korzystania nie tylko z elektronicznej formy wymiany danych obejmują: powiadomienia o długu celnym, wymianę informacji poświadczających warunki zwolnienia z należności celnych przywozowych, przedstawienie numeru ewidencyjnego (MRN) do celów tranzytu w inny sposób niż na tranzytowym dokumencie towarzyszącym, możliwość retrospektywnego złożenia zgłoszenia wywozowego, przedstawienia towarów urzędowi celnemu wyprowadzenia oraz przedstawienia dowodów, że towary opuściły obszar celny Unii, informację o wymianie i przechowywaniu informacji związanych z wnioskami i decyzjami w sprawie wiążącej informacji o pochodzeniu towarów 10).
Unieważnienie decyzji administracyjnych, po nowelizacji z 2021 roku, jednoznacznie wskazuje, że nie ma możliwości stwierdzenia jej nieważności, jeśli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat, niezależnie od tego, jakie były przyczyny nieważności 11). Nieważność decyzji jest stanem prawnym, który polega na tym, że decyzja taka posiada jedną z wad wymienionych w art. 156 par. 1 k.p.a. Sam fakt występowania wady nie powoduje automatycznie wycofania decyzji z obrotu prawnego, co bezpośrednio wynika z tzw. zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznych. Decyzje obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym.
W związku z czym nawet wadliwie wydane decyzje funkcjonują w obrocie prawnym, wywołując skutki prawne – tak długo, aż nie zostaną z tego obrotu wycofane poprzez stwierdzenie ich nieważności przez organ administracji publicznej. Do stwierdzenia nieważności decyzji konieczne jest wszczęcie postępowania administracyjnego, którego przedmiotem będzie zbadanie, czy istnieją przesłanki pozytywne lub negatywne umożliwiające stwierdzenie nieważności.
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji podzielone zostały na pozytywne i negatywne opisane w art. 156 k.p.a. W celu stwierdzenia nieważności decyzji organ bierze pod uwagę to, czy
• wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
• bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
• dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco,
• została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie,
• była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
• w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
• lub zawierała wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa12).
Aby można było uznać decyzję za nieważną, powinna wystąpić przynajmniej jedna z wyżej wymienionych przesłanek, których katalog jest zamknięty bez możliwości zastosowania wykładni rozszerzającej, gdzie okoliczności nie wskazane w katalogu upoważniają organ do wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zgodnie z art. 61a k.p.a.13) Przesłanki negatywne wskazane w art. 156 par. 2 k.p.a. to takie, których wystąpienie powoduje, że nie można orzec o nieważności decyzji, nawet jeśli jest ona dotknięta jedną z wad wskazanych w par. 1.
Po nowelizacji z 2021 roku, przesłanką negatywną do unieważnienia wadliwej decyzji jest upływ 10 lat od ogłoszenia lub doręczenia decyzji. Wystąpienie choćby jednej z nich prowadzi do tego, że wadliwa decyzja nie zostanie unieważniona. W takiej sytuacji organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia (również w formie decyzji), że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa oraz wskaże okoliczności, z powodu których nie stwierdził jej nieważności14).
Podobnie rzecz się ma w przypadku decyzji administracyjnych odnoszących się do Wiążącej Informacji Taryfowej (WIT wydawana jest na okres trzech lat). Po okresie jej ważności przedsiębiorca zobowiązany jest o ponowne wystąpienie z wnioskiem. Organ administracji celnej dokonuje weryfikacji złożonego wniosku drogą elektroniczną przeprowadzając cały proces kontrolny od nowa. Wydana decyzja de facto wraca do obiegu wydanych WIT-ów na kolejne trzy lata.
Natomiast z treści Unijnego Kodeksu Celnego wynika, że: „decyzją” jest „każdy akt wydany przez organy celne odnoszący się do przepisów prawa celnego zawierający orzeczenie w konkretnej sprawie, który pociąga za sobą skutki prawne dla zainteresowanej osoby lub zainteresowanych osób”15). Każdy podmiot „ma prawo do odwołania się również od wydanej przez organy celne decyzji w zakresie stosowania przepisów prawa celnego, dotyczącej jej bezpośrednio i indywidualnie”16) zarówno do organów celnych lub organu sądowego lub innego organu wyznaczonego w tym celu przez państwa członkowskie, jak i do niezależnego organu wyższej instancji, którym może być organ sądowy lub wyspecjalizowany organ równorzędny, zgodnie z przepisami obowiązującymi w poszczególnych państwach członkowskich, składając je w państwie, w którym decyzja została wydana lub w którym złożono wniosek o jej wydanie17).
Pojęcie to funkcjonowało także na gruncie poprzedniej kodyfikacji unijnego prawa celnego. W myśl postanowień art. 4 pkt 5 Wspólnotowego Kodeksu Celnego „decyzja” oznaczała każdą czynność administracyjną dotyczącą prawa celnego, podjętą przez organ celny w indywidualnym przypadku, mającą skutki prawne w odniesieniu do jednej lub kilku osób określonych lub mogących zostać określonymi. Tak więc, decyzja w rozumieniu Unijnego Kodeksu Celnego tożsama jest z aktem administracyjnym.
W polskim prawie celnym w przypadku gdy decyzja podjęta przez organ celny rozstrzygała sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończyła postępowanie w danej instancji, zasadniczo stosowaną formą na gruncie polskich przepisów procesowych była decyzja administracyjna, a w pozostałych wypadkach organy celne wydawały postanowienia. Dla przedsiębiorców dokonujących wymiany towarowej oraz importu i eksportu towarów organy administracji celno-skarbowej dokonujące oceny ważności decyzji dokonują również oceny prawidłowo wyznaczonego długu celnego oraz należności celno-skarbowych.
Przyjąć zatem należy, że Unijny Kodeks Celny w szerszym zakresie stosuje pojęcie samego terminu „decyzja” z uwagi na fakt, że na gruncie przepisów prawa celnego określona została de facto czynność materialno-techniczna, gdzie decyzja jako taka nie jest aktem administracyjnym stanowiący jednostronne ustalenie organu administracji publicznej o wiążących dla jednostki (i organu) konsekwencjach normy prawa administracyjnego.
W kolejnym artykule opiszę Ogólne Reguły Interpretacji Nomenklatury Scalonej.

*) Wydanie za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej nie zostało w ustawie z 2010 r. zdefiniowane w sposób jednoznaczny, a określone w ustawie o świadczeniu usług drogą elektroniczną5). Z treści ustawy wynika, że świadczenie usługi drogą elektroniczną to wykonanie usługi świadczonej bez jednoczesnej obecności stron (na odległość), poprzez przekaz danych na indywidualne żądanie usługobiorcy, przesyłanej i otrzymywanej za pomocą urządzeń do elektronicznego przetwarzania, włącznie z kompresją cyfrową, i przechowywania danych, która jest w całości nadawana, odbierana lub transmitowana za pomocą sieci telekomunikacyjnej6). Wymiana informacji odbywa się za pomocą środków komunikacji elektronicznej, do których należą urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi, a w szczególności pocztę elektroniczną7).

Literatura:
1) L. Klat-Wertelecka, Decyzja jako forma rozstrzygania spraw indywidualnych, [w:] L. Klat-Wertelecka,
2) B. Kozicka, E. Pierzchała, Decyzja, postanowienie, ugoda w postępowaniu administracyjnym, Wrocław 2014 r., str. 15-16.
3) E. Pierzchała, Decyzja administracyjna w postępowaniach przed organami szkół wyższych − wybrane problemy prawne, z dnia 2024.08.13 https://repozytorium.uni.wroc.pl/Content/63648/13_Pierzchala_Ewa.pdf
4) Wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2109/07, LEX nr 521891). Podobny pogląd reprezentuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 22 września 1981 r. sygn. akt SA 791/81, postanowienie z dnia 7 lutego 2001 r. sygn. akt I SA 2585/00 Lex 49910), postanowienie z dnia 20 listopada 1981 r. sygn. akt II SA 848/81 - ONSA 1981, nr 2, poz. 91 i poz. 118).
5) Wyrok NSA z dnia 22 września 1981 r., sygn. akt SA 791/81), wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Po 63/12, LEX nr 1137165), wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 497/11, LEX nr 1216734, wyrok WSA z dnia 18 lipca 2013 r., VI SA/Wa 1819/12.
6) Dz. U. z 2019 r., poz. 123, Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 grudnia 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną - Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną.
7) W rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne.
8) Dz. U. z 2017 r. poz. 1219.
9) Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 70/2008/WE z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie eliminowania papierowej formy dokumentów w sektorach ceł i handlu (Dz.U. L 23 z 26.1.2008, str. 21).
10) Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny.
11) Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego.
12) Ustawa z 7.4.2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935).
13) Dz.U. z 2021 r. poz. 1491.
14) Dz.U.2024.0.572 - Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
15) L. Dygas, Nowelizacja k.p.a.: Kiedy decyzja administracyjna może zostać unieważniona [Przykłady], GazetaPrawna.pl z dnia 2024.08.01. https://serwisy.gazetaprawna.pl/samorzad/artykuly/8279138,nowelizacja-kpa-decyzja-administracyjna-uniewazniona.html
16) 17) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny

Dr Ewa Grabska-Kukulska
jest prawnikiem, ekonomistą, politykiem celnym, a przede wszystkim praktykiem od 30 lat zajmującym się wymianą towarową i procedurami celnymi zarówno w firmach jak i na styku administracja celno-skarbowej – przedsiębiorca. Prowadzi analizę celną, audyty i ocenę ryzyka związane z procedurami celnymi dla przedsiębiorców.
Kontakt do autorki:
tel. 601240210,
e-mail: ewa.grabska-kukulska@jmk.waw.pl
www.jmk.waw.pl

W okolicy Wszystkich Świętych Polacy zwyczajowo udają się tłumnie na cmentarze. Bardzo często są to jedyne momenty w roku, gdy przyglądają się nagrobkom. W tym okresie następuje też gruntowne sprzątanie miejsc pamięci – przy okazji granitowe konstrukcje podlegają dokładnemu oglądowi i zauważa się detale, których wcześniej nikt nie zobaczył. Na przykład rdzawe plamy.

Bardzo często pojawianie się rdzawych plam jest związane z reakcjami związków żelaza zawartych powszechnie w kamieniu, które zachodzą po „otwarciu” skały. Chyba każdy kamieniarz miał styczność z tym zjawiskiem i wie, że niektóre materiały należą do podatnych na pojawianie się takich przebarwień. W tym momencie pojawia się jednak pytanie zasadnicze – czy jest to wada?
Okazuje się, że samo tłumaczenie, że jest to wynik naturalnego procesu, nie rozwiązuje ewentualnej reklamacji, ponieważ „wada polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową” (Art. 556 k.c.). W przypadku więc, gdy sprzedany został nagrobek z szarego granitu i pojawiły się na nim rdzawe przebarwienia, nie jest on zgodny z umową.
Klient końcowy nie jest specjalistą w dziedzinie kamieniarstwa i nie wie, że tak jest z kamieniem i może on ulec szybkiej zmianie wizualnej. Dla własnego bezpieczeństwa i zachowania dobrej relacji z klientem lepiej poinformować go, że tego typu zmiany mogą wystąpić. Dobrą praktyką powinno być również udzielenie pomocy w usunięciu niechcianego przebarwienia. Na rynku istnieje wiele środków chemicznych wspomagających rozwiązania takich problemów. A my, jako specjaliści, poradzimy sobie z tym w mgnieniu oka.
Niedawno spotkałem się z dosyć częstym, wręcz standardowym, przypadkiem. Kamieniarz wzniósł nagrobek granitowy. Po 2 miesiącach od zakończenia transakcji pojawiły się na nagrobku rdzawe przebarwienia. Wykonawca nagrobka ma swoją wystawkę 50 metrów od cmentarza, więc po sygnale od klienta niezwłocznie się udał zobaczyć ów nagrobek. I bez zająknienia orzekł, że to wszystko wina liści i można to zmyć proszkiem do prania IXI (istnieje cała kolekcja chemii przeznaczonej do kamienia, dlaczego kamieniarz uparł się akurat na proszek do prania?). Po wielu bojach klient znalazł wskazany proszek do prania i przystąpił do mycia. Oczywiście nic to nie dało i plamy zostały bez zmian. Koniec tego był taki, że kamieniarz przestał odbierać telefon od klienta, pozostawiając go z problemem.
Ten przypadek wskazuje na jeszcze jeden aspekt problemu – kamieniarz nie przekazał klientowi podstawowej instrukcji użytkowania, dzięki której będzie on w stanie korzystać prawidłowo z przedmiotu transakcji. Normalnym jest, że na cmentarzach spadają liście, i że te liście mogą spadać na nagrobki. Użytkownicy nie chodzą codziennie sprzątać nagrobki. Powinni zatem zostać poinformowani o sposobie czyszczenia typowych zabrudzeń.
Poza stroną prawną mamy w tym całym problemie pojęcie etyki zawodowej. Czy nasz kontakt z klientem kończy się po zapłacie? Nie. Istnieje jeszcze obsługa posprzedażowa. Coś się dzieje z towarem – pomóżmy, podpowiedzmy, rozwiążmy problem. Finalnie drobna przysługa zwróci się także finansowo, bo dopieszczony klient wróci i przyprowadzi kolejnego. Klient odrzucony obrzydzi współpracę z firmą 10 kolejnym potencjalnym.

Kontakt do autora: firlej@stoneconsulting.pl
tel. 695 164 288

Dokonując importu czy eksportu towarów – ale i dostaw lub nabyć wewnątrzwspólnotowych – przedsiębiorca dokonać powinien prawidłowej taryfikacji towarów. Taryfikację towaru przeprowadza się zgodnie z obowiązującą Unijną Taryfą Celną, przypisując odpowiedni kod CN do klasyfikowanego towaru. Dokonać tego może samodzielnie, zgłaszając sprowadzony towar do oclenia w urzędzie celnym lub poprzez agencję celną, która sporządza odpowiednie dokumenty celne.

Zgłaszając towar do odprawy celnej i dopuszczenia do obrotu należy prawidłowo wskazać jego pozycję w Taryfie celnej, stosując kryteria w niej wskazane wraz z notami wyjaśniającymi. Jest to jedna z trudniejszych czynności procesu. Aby prawidłowo dokonać taryfikacji celnej towaru, nie wystarczy dołączenie do niego przetłumaczonej faktury handlowej, ponieważ tłumaczenia faktur bywają niedokładne lub wręcz są obarczone licznymi błędami nie tylko związanymi z opisem towaru, ale też z jego przynależnością do konkretnej grupy towarowej. Skutkiem tego towarowi sprowadzonemu przez przedsiębiorcę zostaje bardzo często nieprawidłowo przypisany kod CN z unijnej Wspólnej Taryfy Celnej .

Zbieranie i wymiana informacji na temat handlu zagranicznego wymaga jednolitego systemu klasyfikacji i opisu towarów. W tym celu w UE stosowana jest Nomenklatura Scalona (CN), która jest rozwinięciem światowego zharmonizowanego systemu oznaczania i kodowania towarów, znanego jako System Zharmonizowany (HS). Połączeniem systemu klasyfikacji towarów w CN oraz stawek celnych dla każdej klasy towarów, obowiązujących na całym obszarze UE, jest wspomniana powyżej Wspólna Taryfa Celna, której rozwinięciem jest zintegrowana taryfa UE (TARIC) w postaci bazy danych, która łączy taryfy celne i wszystkie środki, które muszą być zastosowane przez podmioty zajmujące się przywozem lub wywozem towarów.
Aby dopuścić sprowadzony towar do obrotu w danym kraju, musi on (potocznie mówiąc) zostać oclony. W tym celu należy prawidłowo dokonać jego klasyfikacji celnej, czyli przypisać do towaru odpowiedni kod celny. I tutaj zaczyna się prawdziwy problem. Wspomagając się „wiedzą” agentów celnych przedsiębiorcy mają nadzieję, że procedura dopuszczenia do obrotu została przeprowadzona prawidłowo, a my – przedsiębiorcy – „możemy spać spokojnie”. Nic bardziej mylnego. Otóż każdemu towarowi można przypisać kilka wydawałoby się prawidłowych kodów CN i wyznaczyć wysokość długu celnego. Ale tylko jeden kod CN jest prawidłowy. Pozostałe są błędne – błędnie wyznaczony przez to został również należny dług celny i podatek VAT.

O tym, czy prawidłowo dokonana została odprawa celna towarów, przedsiębiorca dowiaduje się najczęściej podczas przeprowadzonej kontroli celno-skarbowej. Co najczęściej rodzi konieczność zapłaty prawidłowych należności celno-skarbowych.
By zrozumieć, jak wiele błędów można popełnić, wystarczy przeszukać Tabelę stawek celnych pod kątem choćby tak prostego i nieskomplikowanego przykładu jak kostka granitowa.

Kod Opis
2516 Granit, porfir, bazalt, piaskowiec i pozostałe kamienie pomnikowe lub budowlane, nawet wstępnie obrobione lub tylko pocięte, przez piłowanie lub inaczej, na bloki lub płyty o kształcie prostokątnym (włączając kwadratowy)
6801 00 00 – Kostki brukowe, płyty nawierzchniowe, krawężniki i płyty chodnikowe, z kamienia naturalnego (z wyjątkiem łupków)
6802 10 00 – Płytki, kostki i podobne artykuły, nawet prostokątne (włączając kwadratowe), których największe pole powierzchni można zamknąć kwadratem o boku mniejszym niż 7 cm; sztucznie barwione ziarna, odłamki i proszek
6802 23 00 – j.w. – granit
...i tak dalej.

Wyszukując piły, piły tarczowe lub inne narzędzia na co dzień wykorzystywane w zakładzie kamieniarskim giniemy w gąszczu działów, kategorii i opisów. To oznacza, że nie widząc towaru i/lub nie znając jego zastosowania można zataryfikować go do wielu kategorii.
Aby uniknąć błędów, prawidłowo przeprowadzić procedurę celną i w sposób równie prawidłowy dokonać również taryfikacji towarowej, polscy przedsiębiorcy powinni bezwzględnie skorzystać – tak jak to czynią przedsiębiorcy unijni – z decyzji wydawanych przez organy administracji celnej w postaci Wiążących Informacji Taryfowych – WIT.

W tym miejscu przypomnę dane przytoczone w poprzednim numerze Kuriera Kamieniarskiego. Dominująca pozycja trzech państw unijnych, które korzystają w pełni z Wiążących Informacji Taryfowych (Niemcy, Francja, Włochy) mówi sama za siebie – na 116 224 wydanych w UE decyzji WIT 62 014 wydano Niemcom, co stanowi prawie 54% wszystkich wydanych decyzji. Polsce wydano 4389 decyzji WIT, czyli raptem 3,7 % wszystkich wydanych WIT–ów.
Jakie korzyści wynikają z posiadania decyzji WIT?

Otóż przedsiębiorca ma pewność potwierdzoną przez organy administracji celno-skarbowej, że dokonana na jego rzecz odprawa celna towarów przeprowadzona została w sposób prawidłowy. To bezspornie prowadzi do stabilności przedsiębiorstwa odnośnie poprawności wyliczonych należności celnych, ale i prawidłowości zataryfikowanych towarów. Przedsiębiorca posiadając decyzję WIT, sprawnie przeprowadzi odprawę celną zarówno samodzielnie, jak i poprzez agencję celną, a organy celno-podatkowe nie zakwestionują wymierzonego długu celnego i towarzyszących mu należności podatkowych.
Co zatem powinien uczynić przedsiębiorca, aby mieć 100% pewność, że sporządzone dokumenty celne są prawidłowe? Przed wprowadzeniem sprowadzonego towaru do obrotu warto uzyskać Wiążącą Informację Taryfową, a dla transakcji przeszłych powinien przeprowadzić audyt celno-statystyczny, który „wychwyci” ewentualne błędy w taryfikacji towarowej.

Dokonanie weryfikacji poprawności sporządzonych dokumentów celnych w przedsiębiorstwie spowoduje to, że będą one – nawet jeśli sporządzane były w sposób nieprawidłowy – dalej sporządzane prawidłowo. Albowiem wydany dla danego towaru WIT wiąże organy celne dając gwarancję poprawności pełnej dokumentacji celnej.
Audyt bowiem jest działaniem skierowanym na dokładną, rzetelną i niezależną ocenę czynności celnych danej organizacji, dostarczając przedsiębiorcy wiarygodnych informacji, które w efekcie mają za zadanie pomóc w zarządzaniu określonym obszarem. W tym przypadku przyniesie finansowe korzyści polegające na zmniejszeniu należności celno-podatkowych. Bardzo często znacznych.
Dlatego też posiadając decyzje WIT i przeprowadzając audyt celno-statystyczny polski przedsiębiorca podobnie, jak inni przedsiębiorcy unijni, będzie miał gwarancję prawidłowo przeprowadzonej procedury importu towarów, której nie podważy organ administracji celno-skarbowej.

*) W ramach Wspólnotowego Kodeksu Celnego funkcjonuje wskazana powyżej Wspólna Taryfa Celna, która obejmuje – zgodnie z Unijnym Kodeksem Celnym – Nomenklaturę Scaloną towarów, każdą inną nomenklaturę, która jest całkowicie lub częściowo oparta na Nomenklaturze Scalonej lub która dodaje do niej dalsze podpodziały i która została ustanowiona w przepisach unijnych regulujących określone dziedziny do celów stosowania środków taryfowych związanych z wymianą towarową, konwencyjne lub zwykłe autonomiczne stawki celne, stosowane w odniesieniu do towarów objętych Nomenklaturą Scaloną, preferencyjne środki taryfowe określone w umowach zawartych przez Unię z niektórymi krajami lub terytoriami znajdującymi się poza obszarem celnym Unii lub z grupami takich krajów lub terytoriów, preferencyjne środki taryfowe przyjęte jednostronnie przez Unię w odniesieniu do niektórych krajów lub terytoriów znajdujących się poza obszarem celnym Unii lub w odniesieniu do grup takich krajów lub terytoriów, autonomiczne środki przewidujące obniżenie należności celnych lub zwolnienie z należności celnych za niektóre towary oraz inne środki taryfowe przewidziane w przepisach unijnych dotyczących rolnictwa, handlu lub innych dziedzin, regulowanym przez Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Europy.

Dr Ewa Grabska-Kukulska
jest prawnikiem, ekonomistą, politykiem celnym, a przede wszystkim praktykiem od 30 lat zajmującym się wymianą towarową i procedurami celnymi zarówno w firmach jak i na styku administracja celno-skarbowej – przedsiębiorca. Prowadzi analizę celną, audyty i ocenę ryzyka związane z procedurami celnymi dla przedsiębiorców.

Kontakt do autorki:
tel. 601240210,
e-mail: ewa.grabska-kukulska@jmk.waw.pl
www.jmk.waw.pl