Vademecum kamieniarza

W poprzednich częściach poradnika poznaliśmy zarówno podstawowe wykończenia profili bocznych płyt, jak również bardziej ozdobne utrwalone w kanonie kamieniarskim kształty. Wszystkie one mają swoje zastosowanie oraz sprawdzone przez lata cechy, które czynią je prostym, gotowym rozwiązaniem zarówno dla kamieniarza, jak i dla klienta.

Często jest jednak tak, że rzemieślnik pracujący w kamieniu stoi przed koniecznością wykonania czegoś niestandardowego. Czy to klient wymyślił sobie kształt, którego nie ma na rynku, czy to jest renowacja bądź odtworzenie pewnej historycznej ornamentyki - czasem po prostu trzeba skomponować jakiś wykwintny kształt na nowo. W tej części zajmiemy się kształtami profili, które umożliwiają skomponowanie niestandardowych rozbudowanych wzorów.

Większość z nich nie posiada własnej nazwy, część powstała poprzez przekształcenie poprzednio nam poznanych kształtów, a część jest niejako ich uzupełnieniem. Zastosowanie i aplikacja tego typu wykończeń może być dosyć niestandardowa, ale nada wyjątkowości projektowi. Zapraszam więc do zapoznania się z tymi ciekawymi opcjami.

Przegląd zaczniemy od kształtów typu M oraz N. Te oznaczenia luźno funkcjonują na rynku, jednakże na naszym polskim są one używane dość konsekwentnie.

Charakteryzują się one wklęsłym ćwierćwałkiem na dole i pewnym rodzajem wyoblenia na górze zabezpieczającego ostry kąt. Zastosowanie tego typu wykończenia z pewnością nada indywidualności parapetowi bądź blatowi.

Kolejnym ciekawym wykończeniem profilu jest kształt typu C który zachowuje zarówno ostry fragment blatu, jak również ostre jego zakończenie na dole i wyoblone ćwierćwałkowe przejście między nimi. Tego typu rozwiązanie sprawia, że woda nie ścieka poniżej blatu, ale spada prosto z niego. Kształt C jest bardzo ładnym i w miarę uniwersalnym wykończeniem do wielu projektów, również nagrobkowych.

Motyw wklęsłego ćwierćwałka pojawia się również w przypadku wykończeń typu P, które oferują to wcięcie zarówno w górnej jak i w dolnej części płyty zachowując prostą część środkową. Tego typu wykończenie jest bardziej techniczne niż artystyczne i może być wykorzystane przy kompozycji znacznie bardziej rozbudowanych gzymsów i innych zdobionych elementów. Łączenie różnego rodzaju ciekawych profili zagwarantuje naprawdę indywidualny charakter pracy i wyjątkowy ornament wykańczający.

W tym zestawieniu nie może zabraknąć również i wklęsłego półwałka, czyli freza typu S. Tego typu wykończenie znajduje z pewnością zastosowanie w różnych artystycznych kompozycjach oraz częściach większych wyrafinowanych wykończeń składających się z kilku różnych profili.

Fikuśne wykończenia oferują również kształty I oraz U. Jak w przypadku poprzednich kształtów tego typu profile raczej nie znajdą zastosowania jako indywidualne wykończenie, tylko część większej artystycznej kompozycji. Warto również wziąć pod uwagę, iż zarówno kąty wcięć, jak i wymiary krzywych poszczególnego profilu nie są standaryzowane w żaden sposób, więc mogą się różnić u różnych producentów. Warto więc przy jednym projekcie trzymać się jednego wzoru od jednego dostawcy, by uniknąć problemów związanych z wymiarowaniem, a w konsekwencji problemów w wykańczaniu danego profilu.

Dodatkowy rodzaj wyoblonej krzywej zapewni profil typu R.

Odpowiednie zastosowanie kształtów poznanych w tym wieloczęściowym poradniku może udoskonalić i urozmaicić wygląd produkowanych granitowych elementów. Obecnie – w dobie rozkwitu kamienia jako materiału wykończeniowego w różnych projektach mieszkaniowych, budowlanych oraz użytkowych – tego typu rozwiązania mogą uczynić produkt wyjątkowym, a przez to przyciągnąć nowego klienta.

Nie są to oczywiście wszystkie dostępne na rynku profile. Starałem się przedstawić zdecydowana większość i zainspirować Państwa do opracowywania własnych połączeń narzędzi profilowych. Nasza firma, Krzemex, posiada bardzo szeroką ofertę kształtów, oferuje porady na każdym etapie doboru narzędzi oraz umożliwia sprowadzenie dowolnego profilu dostępnego na rynku światowym. Mamy w tym 60-letnie doświadczenie!

więcej na: www.krzemex.pl 

#ŁukaszGustyński #lukaszgustynski #krzemex

Przez cały poprzedni rok mieliśmy przyjemność prowadzić cykl artykułów „Twórczość w kamieniu”, który w efekcie stał się kompleksowym kompendium wiedzy o ochronie własności intelektualnej w branży kamieniarskiej.

Nadszedł czas na podsumowanie wszystkich sześciu etapów tej serii — od podstaw prawnych, przez procedury sprawdzania wzorów, aż po praktyczne metody dochodzenia roszczeń i obrony przed zarzutami.

1. Fundamenty ochrony, czyli co i jak chroni prawo
W branży kamieniarskiej unikalne projekty i nowoczesne technologie są kluczem do budowania przewagi konkurencyjnej. Własność intelektualna to zbiór praw chroniących dobra niematerialne, takie jak projekty nagrobków, rzeźby, ornamenty, a nawet know-how firmy. Ochrona ta opiera się na dwóch filarach:

• prawo autorskie - chroni utwory o indywidualnym charakterze (np. projekty architektoniczne, teksty katalogów, fotografie). Ochrona powstaje automatycznie i nie wymaga żadnej rejestracji.
• własność przemysłowa - obejmuje m.in. wzory przemysłowe, które chronią cechy estetyczne przedmiotu (kształt, ornamentację, kolorystykę). Wymaga ona jednak formalnej i odpłatnej rejestracji w urzędzie (np. Urzędzie Patentowym RP).

Ochrona własności intelektualnej w branży kamieniarskiej to klucz do budowania przewagi konkurencyjnej.

źródło: Twórczość w kamieniu: Czy projekty i wyroby są chronione? (Kurier Kamieniarski nr 1/2025, str. 36)

2. Weryfikacja, czyli jak uniknąć naruszenia cudzych praw

Warto pamiętać, że brak oznaczenia „Copyright” nie oznacza, że projekt nie jest chroniony. Prawo autorskie przysługuje bez względu na ujawnienie go przez twórcę w stosunku do utworu. Aby upewnić się, czy dany wzór jest wolny, można korzystać z publicznych rejestrów prowadzonych przez UP RP1) oraz EUIPO (dla wzorów unijnych)2). Warto również oznaczać własne utwory, np. kodami QR, aby inne podmioty z branży lub klienci mogli ustalić uprawnionego twórcę.

Przy przeszukiwaniu baz należy zdefiniować cechy charakterystyczne projektu i korzystać z klasyfikacji Locarno. Jeśli ktoś wysuwa wobec nas roszczenia, mamy prawo żądać dowodów rejestracji lub wskazania konkretnego elementu o „piętnie indywidualności”, który rzekomo naruszyliśmy.

źródło: Twórczość w kamieniu: Skąd kamieniarz ma wiedzieć, że narusza cudze prawa? (Kurier Kamieniarski nr 2/2025, str. 34)

3. Umowy, czyli jak skuteczne zabezpieczać interesy

Właściwie skonstruowana umowa to „tarcza ochronna” przedsiębiorcy. W relacjach z projektantami kluczowe jest rozróżnienie dwóch form współpracy:

1. Przeniesienie autorskich praw majątkowych
   Wykonawca staje się właścicielem projektu i może go dowolnie modyfikować.
2. Licencja
   Jest jedynie zgodą na korzystanie z projektu w określonym zakresie i czasie.

Takie umowy (z wyjątkiem licencji niewyłącznej) muszą być zawarte na piśmie pod rygorem nieważności. W umowach z klientami warto natomiast doprecyzować dopuszczalność modyfikacji projektu oraz uzyskać zgodę na publikację zdjęć realizacji w celach marketingowych.

źródło: Twórczość w kamieniu: Umowy, które chronią — czyli jak dobrze zadbać o swoje interesy (Kurier Kamieniarski nr 3/2025, str. 38)

4. Strategia obrony, czyli co robić, gdy zarzucono Ci plagiat

Otrzymanie pisma z zarzutem naruszenia nie zawsze oznacza przegraną sprawę. Pierwszym krokiem powinna być analiza, czy podobieństwo dotyczy ogólnego pomysłu (idei), standardowych elementów wynikających z branży (klasyczny kształt krzyża) czy chronionych indywidualnych rozwiązań artystycznych.

Skuteczna obrona opiera się zarówno na wykazaniu indywidualnego charakteru utworu, jak i samodzielności w tworzeniu projektu (szkice, korespondencja z klientem). Warto zatem zadbać o wprowadzenie procedur compliance3) czy szkoleń dla pracowników, jak prawidłowo korzystać z narzędzi opartych o sztuczną inteligencję, by ograniczyć ryzyko błędów lub naruszeń.

źródło: Twórczość w kamieniu: Kiedy zarzucono Ci naruszenie praw autorskich – czyli jak uchronić się przed niesłusznym oskarżeniem (Kurier Kamieniarski nr 4/2025, s.tr 46)

5. Droga sądowa, czyli jak dochodzić swoich praw w praktyce

Gdy konkurencja systematycznie kopiuje Twoje wzory, a polubowne metody zawiodą, konieczne może być wstąpienie na ścieżkę sądową. Najszybszym narzędziem jest wniosek o zabezpieczenie roszczeń, który pozwala uzyskać tymczasowy zakaz sprzedaży i reklamowania spornych wyrobów jeszcze przed wyrokiem, czy nakaz usunięcia ofert z Internetu lub wycofania katalogów.

Aby sąd udzielił zabezpieczenia, przedsiębiorca musi uprawdopodobnić swoje prawo (np. przedstawić pliki CAD z datami) oraz wykazać interes prawny, czyli ryzyko wystąpienia szkody (np. z powodu sezonowości sprzedaży przed 1 listopada).
Kolejnym etapem będzie proces i konieczność wyboru ścieżki cywilnej lub karnej do realizacji swoich praw.

źródło: Twórczość w kamieniu: Co robić, gdy Twoje prawa zostały naruszone? (Kurier Kamieniarski nr 5/2025, str. 52)

6. Procedura po wykryciu naruszenia: Krok po kroku

Jeśli to nasze prawa zostały naruszone, należy działać metodycznie. Przed kontaktem z naruszycielem należy zabezpieczyć dowody: wykonać zrzuty ekranu z widoczną datą, zachować metadane plików, zabezpieczyć dane świadków, a w ważniejszych sprawach sporządzić notarialny protokół oględzin strony www. Kolejne kroki to:

1. Wysłanie profesjonalnego wezwania do zaniechania naruszeń.
2. Rozważenie mediacji, która pozwala na elastyczne rozwiązanie sporu.
3. Uwzględnienie kar umownych lub dalszych stawek wynagrodzenia w ugodzie, aby zapewnić jej trwałość i brak powtarzalności naruszeń.

W branży kamieniarskiej często najbardziej racjonalne jest wykorzystanie zarówno ścieżki cywilnej (z żądaniem zabezpieczenia roszczeń), jak i karnej. Postępowanie karne może pomóc w zabezpieczeniu dowodów i wywarciu efektu prewencyjnego wobec uporczywego naruszyciela, gdy postępowanie cywilne pozostaje podstawowym narzędziem odzyskania utraconych korzyści i uporządkowania rynku.

źródło: Twórczość w kamieniu: Jak dochodzić swoich praw w sądzie? (Kurier Kamieniarski nr 6/2025, str. 46)

Dziękujemy Państwu za tak ciepłe przyjęcie całego cyklu publikacji oraz za śledzenie kolejnych artykułów z serii. Mamy nadzieję, że realnie przyczynią się one do lepszej i bardziej świadomej ochrony zarówno Państwa twórczości, jak i renomy Państwa przedsiębiorstw.

przypisy:
1) www.pue.uprp.gov.pl  – menu : Wyszukiwarki : e-Rejestry
2) https://euipo.europa.eu/eSearch/
3) Procedury compliance - wewnętrzne zasady i działania wewnątrz organizacji zapewniające zgodność z prawem (np. instrukcje, szkolenia, kontrola), w tym reguły bezpiecznego korzystania z narzędzi oraz dokumentowania procesu tworzenia projektu.

dr Marta Daćków
jest radcą prawnym, specjalizuje się w prawie umów, ochronie własności intelektualnej oraz danych osobowych. Jako partner kancelarii kieruje działem obsługi korporacyjnej.

Kontakt do autorki:
tel. 518 480 198
e-mail: kancelaria@dclaw.pl
www.dclaw.pl 

Szósty artykuł z cyklu: Twórczość w kamieniu 6/6
Jak dochodzić swoich praw w sądzie?
Poprzedni artykuł:
Twórczość w kamieniu 5/6: Co robić, gdy Twoje prawa zostały naruszone?

Branża kamieniarska coraz częściej mierzy się z bezprawnym kopiowaniem projektów nagrobków, rzeźb, ornamentów oraz katalogów realizacji. Z perspektywy prawa nie jest to zwykła inspiracja, lecz często naruszenie praw autorskich, praw z rejestracji wzorów przemysłowych, a czasem także czyn nieuczciwej konkurencji. W takich sytuacjach zasadnicze znaczenie ma szybkie działanie, w szczególności zabezpieczenie roszczeń.

Co w zakładzie kamieniarskim może podlegać ochronie?

Ochroną mogą być objęte w szczególności:

• indywidualne projekty nagrobków, rzeźb, płaskorzeźb i ornamentów;
• charakterystyczne kompozycje, liternictwo, układ elementów na pomniku;
• fotografie realizacji, katalogi i opisy ofertowe;
• oznaczenia przedsiębiorstwa: nazwa, logo, oznakowanie zakładu lub pojazdów.

Projekty, fotografie i teksty co do zasady podlegają ochronie jako utwory w rozumieniu prawa autorskiego, natomiast rozpoznawalne formy nagrobków czy oznaczenia zakładu mogą być dodatkowo chronione jako wzory przemysłowe lub znaki towarowe. W wielu przypadkach zastosowanie znajdują także przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jeżeli konkurent wykorzystuje cudzą renomę lub wprowadza klientów w błąd co do pochodzenia towarów lub usług.

Kiedy rozważyć wszczęcie postępowania sądowego

Do sporów dochodzi w szczególności wtedy, gdy:

• konkurencyjny zakład systematycznie powiela najbardziej dochodowe wzory nagrobków;
• na cmentarzu pojawiają się pomniki bardzo zbliżone do projektów wykonanych wcześniej dla stałych klientów;
• inny przedsiębiorca posługuje się w Internecie fotografiami Państwa realizacji lub wykorzystuje katalog;
• nowy podmiot używa oznaczenia podobnego do już funkcjonującej nazwy lub logo.

Jeżeli wezwania do zaniechania naruszeń oraz próby polubownego zakończenia sporu nie przynoszą efektu, zasadne jest rozważenie wytoczenia powództwa przed sądem własności intelektualnej i równoczesne złożenie wniosku o zabezpieczenie roszczeń. Postępowanie zabezpieczające pozwala ograniczyć skutki naruszenia jeszcze przed wydaniem prawomocnego wyroku.

Istota zabezpieczenia roszczeń

Zabezpieczenie ma na celu tymczasowe uregulowanie sytuacji na czas trwania procesu. Sąd nie rozstrzyga jeszcze definitywnie, komu przysługuje prawo, lecz wprowadza przejściowy zakaz lub nakaz, tak aby przyszły wyrok nie okazał się iluzoryczny.

W sprawach dotyczących praw autorskich i własności przemysłowej strona uprawniona może wnosić m.in. o:

• zakaz wytwarzania, oferowania, reklamowania i sprzedaży spornych nagrobków, elementów ozdobnych lub tablic;
• nakaz wycofania z obrotu określonych wzorów, katalogów lub materiałów reklamowych;
• zakaz korzystania z określonego oznaczenia przedsiębiorstwa, w tym usunięcie go z szyldów, pojazdów, strony internetowej oraz profili w mediach społecznościowych;
• zobowiązanie do usunięcia treści z Internetu, w szczególności fotografii realizacji i opisów ofertowych.

Takie rozstrzygnięcia mają znaczenie zwłaszcza w okresach wzmożonego popytu (np. przed 1 listopada), kiedy zwłoka w ochronie prowadziłaby do utraty części rynku.

Warunki udzielenia zabezpieczenia

Aby sąd udzielił zabezpieczenia, musisz:

1. Uprawdopodobnić roszczenie – wykazać z dużym prawdopodobieństwem, że przysługują Ci określone prawa (np. jesteś autorem projektu lub właścicielem prawa z rejestracji wzoru) oraz że doszło do ich naruszenia;
2. Uprawdopodobnić interes prawny – wskazać, że brak natychmiastowej ochrony uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie przyszłego wyroku albo narazi przedsiębiorstwo na istotną, trudną do odwrócenia szkodę.

Do wniosku o zabezpieczenie warto załączyć:

• dokumentację projektową z datami (pliki, szkice, korespondencję z klientem, potwierdzenia zleceń);
• materiał porównawczy (fotografie własnych realizacji oraz zdjęcia spornych nagrobków konkurenta);
• wydruki stron internetowych, ofert i katalogów, w których wykorzystano sporne wzory lub fotografie;
• opis znaczenia danego wzoru dla działalności zakładu, w tym informacje o sezonowości zamówień oraz o ryzyku utraty klientów.

Sąd rozpoznaje wniosek najczęściej na posiedzeniu niejawnym, wyłącznie na podstawie przedstawionych dokumentów. Dobrze przygotowana dokumentacja ma więc kluczowe znaczenie.

Przebieg postępowania i wykonanie zabezpieczenia

Wniosek o zabezpieczenie można złożyć łącznie z pozwem albo przed jego wniesieniem. W tym drugim przypadku sąd, udzielając zabezpieczenia, wyznacza termin na złożenie pozwu, którego niedochowanie powoduje upadek zabezpieczenia.

Postanowienie o zabezpieczeniu jest wykonalne z chwilą ogłoszenia lub doręczenia i może być wykonane przez komornika, na przykład poprzez zajęcie określonych wyrobów lub nakazanie usunięcia oznaczeń lub ujawnienie danych o sprzedaży.

Dobre przygotowanie jako element strategii ochrony

Skuteczne dochodzenie roszczeń w sporach o projekty nagrobków i inne przejawy twórczości w branży kamieniarskiej wymaga przemyślanej strategii, obejmującej także działania podejmowane przed powstaniem sporu. Warto:

• systematycznie archiwizować projekty oraz dokumentować przebieg zleceń;
• wprowadzać do umów postanowienia określające, komu przysługują prawa autorskie i w jakim zakresie klient może korzystać z projektu;
• oznaczać materiały promocyjne informacją o przysługujących prawach;
• rozważyć rejestrację charakterystycznych wzorów jako wzorów przemysłowych oraz nazw i logo jako znaków towarowych.

Zbieg postępowania cywilnego i karnego

W branży kamieniarskiej często najbardziej racjonalne jest równoległe wykorzystanie zarówno ścieżki cywilnej (z żądaniem zabezpieczenia roszczeń), jak i karnej. Postępowanie karne może pomóc w zabezpieczeniu dowodów i wywarciu efektu prewencyjnego wobec uporczywego naruszyciela, natomiast postępowanie cywilne pozostaje podstawowym narzędziem odzyskania utraconych korzyści i uporządkowania rynku.

Warunkiem skutecznej ochrony jest spójna strategia procesowa, oparta na rzetelnym gromadzeniu dokumentacji oraz świadomym korzystaniu z dostępnych instrumentów prawnych. Dla profesjonalnego zakładu kamieniarskiego jest to inwestycja nie tylko w pojedynczą sprawę, ale w długoterminową ochronę własnej twórczości i pozycji rynkowej. 

dr Marta Daćków
jest radcą prawnym specjalizującym się w prawie umów, ochronie własności intelektualnej oraz danych osobowych. Jako partner kancelarii kieruje działem obsługi korporacyjnej, wspierając klientów.

Kontakt do autorki:
tel. 518 480 198
e-mail: kancelaria@dclaw.pl
www.dclaw.pl

Artykuły w tym cyklu: 
Twórczość w kamieniu 1/6: Czy projekty i wyroby są chronione?

Twórczość w kamieniu 2/6: Skąd kamieniarz ma wiedzieć, że narusza cudze prawa?

Twórczość w kamieniu 3/6:Umowy, które chronią — czyli jak dobrze zadbać o swoje interesy

Twórczość w kamieniu 4/6: Kiedy zarzucono Ci naruszenie praw autorskich – czyli jak uchronić się przed niesłusznym oskarżeniem

Twórczość w kameiniu 5/6: Co robić, gdy Twoje prawa zostały naruszone?

Twórczość w kameiniu 6/6: Jak dochodzić swoich praw w sądzie?

Dla każdego użytkownika dowolnej maszyny powinno być jasne, że prawidłowe jej użytkowanie oraz odpowiednie utrzymanie – konserwacje, przeglądy – mają znaczący wpływ na jej niezawodność i jakość pracy. Nawet najlepsza maszyna pozbawiona prawidłowej obsługi i przeglądów może w krótkim czasie przysporzyć wielu problemów i przedwcześnie się zużyć. Stan maszyny ma także wpływ na jakość wytwarzanego przez nią produktu oraz na bezpieczeństwo pracy. Poza tym wykonywanie przeglądów okresowych jest warunkiem koniecznym utrzymania gwarancji.

Maszyny używane w kamieniarstwie nie są tu wyjątkiem, a wręcz na skutek pracy w ciężkich warunkach (wilgoć, zapylenie, duże obciążenie ciężkimi elementami) są narażone na szybsze zużycie podczas pracy. Utrzymanie maszyn w dobrym stanie technicznym po prostu się zakładom opłaca. Lepiej jest wydać nieco pieniędzy na planowe przeglądy niż dużo większą sumę na późniejsze naprawy i przestoje.

Każda maszyna dostarczona do zakładu kamieniarskiego powinna posiadać dokumentację techniczną, gdzie producent maszyny dokładnie określa jej przeznaczenie – czyli jakie prace może ona wykonywać, a jakie jej użycie jest zabronione (np. suwnica nie może obracać bloków lub ciągnąć ich po podłożu; w elektrycznej szlifierce kątowej nie należy blokować wrzeciona, jeśli włączone są jego obroty itp.). Dokumentacja każdej maszyny zawiera także informacje o przeglądach, jakie należy wykonywać, które podzespoły sprawdzać oraz jak często. Każdy producent określa to dla swojej maszyny indywidualnie, natomiast są pewne ogólne zasady, które odnoszą się do podzespołów używanych w różnych maszynach wszystkich producentów.

Na kolejnych stronach przedstawiono zalecenia dotyczące najbardziej popularnych maszyn używanych w zakładach kamieniarskich. Oczywiście, są to ogólne zalecenia, zawsze należy się kierować przede wszystkim informacjami i wskazówkami podawanymi przez producenta każdej maszyny w jej dokumentacji technicznej!

Jedną z podstawowych i najważniejszych czynności konserwacyjnych przy wszelkich maszynach kamieniarskich jest ich regularne czyszczenie strumieniem wody z osadów powstałych podczas obróbki kamienia. Należy to robić regularnie, w przeciwnym wypadku szlam zaschnie i później bardzo trudno się go pozbyć. Podczas mycia maszyn należy pamiętać, aby nie kierować strumienia wody bezpośrednio na silniki, podzespoły elektryczne, szafę sterowniczą.

Bardzo ważne jest także, aby przestrzegać zaleceń producentów maszyn odnośnie olejów, smarów używanych podczas konserwacji i przeglądów maszyn. Użycie nieodpowiednich środków smarowniczych może – zamiast pomóc – wręcz zaszkodzić.
Obecnie wiele maszyn zaopatrzonych jest w układy centralnego smarowania wymagające specjalnych smarów. Zastosowanie zwykłego smaru może powodować zatykanie i problemy w pracy układów centralnego smarowania. Należy regularnie kontrolować poziom smaru w zbiorniku i w razie potrzeby uzupełniać go. 

Pobierz listę kontrolną w formacie PDF.

Czynności kontrolne przed uruchomieniem dowolnej maszyny: 

• sprawdzić, czy w obrębie ruchu maszyny nie znajduje się żadna przeszkoda mogąca spowodować kolizję, czy na torowisku lub prowadnicy nie ma żadnych przewodów, lin lub innych przedmiotów;
• sprawdzić, czy nie ma wycieku oleju z przekładni, układu hydraulicznego;
• sprawdzić, czy widoczne przewody elektryczne lub hydrauliczne zasilające lub na maszynie nie są uszkodzone;
• sprawdzić prawidłowe podłączenie do maszyny zasilania elektrycznego, wody, sprężonego powietrza;
• sprawdzić, czy wszelkie osłony, bariery są prawidłowo zamocowane i zamknięte;
• sprawdzić wizualnie stan maszyny pod kątem ewentualnych uszkodzeń;
• sprawdzić, czy w strefie roboczej nie znajdują się żadne postronne osoby.

AUTOMATY POLERSKIE:

• regularnie kontrolować stan i smarować zębatkę napędową i listwę zębatą przesuwu polerki po torowisku oraz stan torowiska
• regularnie kontrolować stan i smarować zębatkę napędową i listwę zębatą przesuwu poprzecznego polerki wzdłuż mostu
• kontrolować stan prowadnic przesuwu suportu wzdłuż mostu
• kontrolować i smarować regularnie łożyska kół jezdnych
• kontrolować stan głowicy polerskiej, regularnie ją smarować
• sprawdzać i utrzymywać w czystości tłok pneumatyczny docisku głowicy
• sprawdzić stan i działanie czujników krańcowych
• sprawdzić przełączniki i przyciski na szafie elektrycznej

BOCZKARKI:

• kontrolować stan prowadnic przesuwu suportu z głowicą wzdłuż mostu oraz ruchu góra – dół (boczkarki jednogłowicowe)
• sprawdzać i utrzymywać w czystości tłoki pneumatyczne docisku elementów (boczkarki jednogłowicowe)
• regularnie kontrolować luz i smarować łożyska bębnów, na których obraca się pas transportujący (boczkarki wielogłowicowe)
• regularnie kontrolować stan rolek dociskowych (boczkarki wielogłowicowe)
• regularnie kontrolować stan wrzecion obróbczych (kontrola luzu na łożyskach, oczyszczenie z osadów)
• sprawdzić stan i poziom oleju w przekładniach oraz w zbiorniku układu hydraulicznego
• sprawdzić stan i działanie czujników krańcowych
• sprawdzić przełączniki i przyciski na szafie elektrycznej

TRAKI TARCZOWE (DIAKERSY):

• regularnie kontrolować stan torowiska wózka blokowego, kół jezdnych, smarować łożyska kół
• sprawdzić stan i poziom oleju w przekładniach oraz w zbiorniku układu hydraulicznego
• sprawdzić stan, luzy na łożyskach, oczyścić silnik główny napędu tarczy diamentowej
• kontrolować stan prowadnic przesuwu suportu wzdłuż mostu
• regularnie kontrolować stan i bicie boczne dysku
• sprawdzić stan i działanie czujników krańcowych
• sprawdzić przełączniki i przyciski na szafie elektrycznej

TRAKI LINOWE:

• regularnie sprawdzać stan okładzin kół zamachowych i prowadzących linę
• regularnie smarować łożyska kół zamachowych i prowadzących linę
• regularnie kontrolować stan torowiska wózka blokowego, kół jezdnych, smarować łożyska kół
• regularnie sprawdzać stan i smarować długie śruby pociągowe w słupach i nakrętki pociągowe
• utrzymywać w czystości prowadnice i tłoczki (pneumatyczne lub hydrauliczne) w układzie napinania liny diamentowej (smarować prowadnice, kontrolować stan oleju w układzie hydraulicznym)
• regularnie kontrolować i smarować łożyska wału napędowego ruchu góra – dół u góry maszyny
• kontrolować stan oleju w przekładniach kątowych na słupach maszyny
• sprawdzić stan i działanie czujników krańcowych
• sprawdzić przełączniki i przyciski na szafie elektrycznej

PILARKI MOSTOWE:

• regularnie kontrolować stan i smarować zębatkę napędową i listwę zębatą przesuwu piły po torowisku/prowadnicach bocznych
• regularnie kontrolować stan i smarować zębatkę napędową i listwę zębatą przesuwu poprzecznego suportu wzdłuż mostu
• kontrolować stan prowadnic przesuwu suportu wzdłuż mostu
• sprawdzić stan i poziom oleju w przekładniach oraz w zbiorniku układu hydraulicznego
• sprawdzić stan, luzy na łożyskach, oczyścić silnik główny napędu tarczy diamentowej
• sprawdzić stan i działanie czujników krańcowych
• sprawdzić przełączniki i przyciski na szafie elektrycznej 

CENTRA NUMERYCZNE CNC:

• regularnie kontrolować stan i smarować zębatkę napędową i listwę zębatą przesuwu po prowadnicach bocznych
• regularnie kontrolować stan i smarować zębatkę napędową i listwę zębatą przesuwu poprzecznego suportu wzdłuż mostu
• kontrolować stan prowadnic przesuwu
• wykonywać regularnie przeglądy wrzeciona roboczego – zgodnie z zaleceniami producenta
• sprawdzić stan i poziom oleju w przekładniach oraz w pompie próżniowej zasilającej przyssawki
• regularnie sprawdzać stan uszczelek na przyssawkach próżniowych i węży zasilających
• regularnie czyścić i smarować stożki mocujące narzędzia
• sprawdzić stan i działanie czujników krańcowych
• sprawdzić przełączniki i przyciski na szafie elektrycznej

DŹWIGI, SUWNICE, ŻURAWIE:

• regularnie kontrolować stan liny nośnej, czy nie jest ona przetarta, naderwana lub zgnieciona, w przypadku uszkodzenia należy wymienić ją na nową
• regularnie smarować linę nośną
• regularnie kontrolować stan haka, w przypadku uszkodzenia należy go wymienić
• regularnie kontrolować stan torowiska suwnicy, kół jezdnych, smarować łożyska kół
• regularnie sprawdzać stan kół linowych, smarować ich łożyska, w razie zużycia wymienić
• regularnie kontrolować ustawienie hamulca wciągarki – czy przy maksymalnym obciążeniu ładunek nie opada, w razie potrzeby wyregulować hamulec
• sprawdzać stan konstrukcji nośnej, czy nie jest powyginana, zardzewiała lub popękana
• sprawdzić stan i działanie czujników krańcowych
• sprawdzić przełączniki i przyciski na szafie elektrycznej, kasecie do sterowania ręcznego

ELEKTRONARZĘDZIA:

• przechowywać je w suchym miejscu
• przed wyłączeniem szlifierek pracujących na mokro odciąć dopływ wody i pozostawić je włączone na ok. 1-3 minuty w celu ich wysuszenia
• regularnie kontrolować i w razie potrzeby wymieniać szczotki i łożyska wrzeciona
• regularnie kontrolować i w razie potrzeby wymienić włącznik elektryczny oraz przewód zasilający
• regularnie przedmuchiwać sprężonym powietrzem uzwojenie wirnika (zwłaszcza pracujące na sucho) 

ŁUPIARKI:

• regularnie kontrolować stan noży, ostrzyć je, a w razie potrzeby wymienić
• kontrolować poziom oleju hydraulicznego, regularnie wymieniać olej hydrauliczny oraz filtry oleju i powietrza
• regularnie sprawdzać stan głowicy i smarować ją (w przypadku głowicy z dzielonymi, ruchomymi nożami)
• sprawdzać stan węży hydraulicznych, w razie popękania lub przetarcia wymienić je
• sprawdzać stan stołu roboczego, w razie wytarcia wymienić płytę stołu
• sprawdzić przełączniki i przyciski na szafie elektrycznej 

PRZYSSAWKI DO PODNOSZENIA:

• regularnie czyścić filtr sprężonego powietrza na zasilaniu przyssawek (w przypadku zasilania ich powietrzem)
• sprawdzać stan konstrukcji nośnej przyssawek, czy nie jest powyginana, zardzewiała lub popękana
• sprawdzać stan gumy na spodzie przyssawek oraz uszczelki na jej obrzeżu
• sprawdzać stan zaworu otwierającego / odcinającego dopływ podciśnienia do przyssawek
• sprawdzić stan przewodów sprężonego powietrza i podciśnienia na przyssawkach

FILTROPRASY DO OCZYSZCZANIA WODY:

• regularnie oczyścić strumieniem wody maszynę i jej otoczenie
• regularnie kontrolować stan płócien filtracyjnych, czy nie są przetarte
• kontrolować stan, ewentualnie oczyścić obudowy silników elektrycznych napędu mieszadeł, wytrząsacza oraz układu hydraulicznego,
• sprawdzić stan i poziom oleju w przekładniach oraz w zbiorniku układu hydraulicznego
• sprawdzić stan i działanie czujników krańcowych
• sprawdzić przełączniki i przyciski na szafie elektrycznej 

  Pobierz listę kontrolną w formacie PDF.

Piąty artykuł z cyklu: Twórczość w kamieniu 5/6
Co robić, gdy Twoje prawa zostały naruszone?
Poprzedni artykuł:
Twórczość w kamieniu 4/6: Kiedy zarzucono Ci naruszenie praw autorskich – czyli jak uchronić się przed niesłusznym oskarżeniem

W kamieniarstwie twórczość nie kończy się w warsztacie. Projekt nagrobka, unikalny ornament, wzór płyty, układ liternictwa, kształt urny, katalog zdjęć realizacji, a nawet technologia wykończenia – to wszystko bywa utworem, wzorem przemysłowym, znakiem towarowym albo tajemnicą przedsiębiorstwa. Gdy konkurent kopiuje efekty Twojej pracy, stawka jest wysoka: reputacja, marża i zaufanie na rynku. Poniżej pokażemy krok po kroku, co robić, aby skutecznie bronić swoich praw – w języku praktyki, nie paragrafów.

Kiedy w zakładzie kamieniarskim może pojawić się naruszenie?

Poniżej przedstawiamy kilka praktycznych przykładów z praktyki naszej kancelarii:

1. „To nasz wzór, tylko bez logo”
   Przygotowałeś autorski projekt nagrobka: proporcje, rzeźbione elementy, charakterystyczny układ płyt i cokołu. Po czasie widzisz niemal identyczną formę w ofercie innego wykonawcy, różni się detalem lub materiałem? To może być naruszenie praw autorskich do utworu plastycznego (układ, forma, ornamenty), a równolegle wzoru przemysłowego, jeśli go zarejestrowano.
2. „Ktoś podszył się pod naszą markę”
   Konkurent używa łudząco podobnej nazwy zakładu, domeny, oznaczenia na targach czy w Google Ads. To problem znaku towarowego (gdy zarejestrowany) albo czyn nieuczciwej konkurencji (gdy korzysta z renomy Twojej firmy i wprowadza klientów w błąd).
3. „Zdjęcia i opisy z naszego katalogu w obcej ofercie”
   Ktoś „pożyczył” fotografie Twoich realizacji, retuszując znak wodny albo skopiował opisy kamieni. To naruszenie praw autorskich do zdjęć i tekstów. Co więcej, jeśli zestaw prezentacji był autorską kompozycją, możesz mieć ochronę całości katalogu jako bazy danych.
4. „U nas szkolił się były pracownik, a teraz sprzedaje nasze rozwiązanie”
   Wycieki know-how, które obejmują chronioną tajemnicę przedsiębiorstwa, np. parametry cięcia, autorskie profile fazowania, nietypowe receptury zabezpieczeń, sposoby łączenia materiałów kompozytowych z naturalnym kamieniem.
5. „Ktoś sprzedaje akcesoria z naszym znakiem”
   Nieautoryzowane produkty lub ich elementy z Twoim logo. To klasyczne naruszenie prawa ochronnego na znak towarowy i czyn nieuczciwej konkurencji.

Co należy zrobić, jeżeli doszło do ujawnienia (podejrzenia) naruszenia Twoich praw?

Zacznij od zabezpieczenia dowodów, zanim bezpośrednio zwrócisz uwagę naruszycielowi. Dowodem jest wszystko, co da się później pokazać i zweryfikować. Jako dowód w postępowaniu posłużyć może nie tylko dokument z podpisami. Zrób więc porządne zrzuty ekranu z widocznym adresem strony, datą i godziną. Zachowaj pliki w oryginale, razem z metadanymi. Dobrą praktyką jest też „zamrożenie” treści: zapisz stronę do PDF, nagraj krótki film z przewijania oferty albo wstaw adres do archiwum internetu. W ważniejszych sprawach warto na koniec sporządzić notarialny protokół oględzin strony. Taki dokument znacząco wzmacnia cały zestaw dowodów.

Jeśli spór dotyczy rzeczy, nie tylko treści online, możesz rozważyć zakup kontrolny. Pamiętaj, aby zabezpieczyć fakturę oraz opakowania nabytego towaru. W praktyce spotykamy się również z nagrywaniem rozmów telefonicznych z potencjalnymi naruszycielami, jednak pamiętaj, że taka forma pozyskiwania dowodów w sprawie może sama w sobie rodzić odpowiedzialność prawną i nie zawsze będzie dopuszczalna.

Nie bez znaczenia są też świadkowie. Poproś kogoś, kto widział ofertę lub stoisko, by mógł to potwierdzić jako świadek. W tym celu będziesz potrzebował danych osobowych świadka (imię, nazwisko, adres do korespondencji), które podasz w pismach procesowych. W branży kamieniarskiej często to zaprzyjaźnieni wykonawcy mogą najszybciej spostrzec naruszenie poprzez pojawienie się na cmentarzu nagrobka na podstawie Twojego projektu. Mogą oni również być adresatami prośby nabywcy pomnika nagrobnego o wykonanie na podstawie nieautoryzowanego projektu. Ważne, aby w takiej sytuacji wykonawca wiedział, jak ma się zachować i jakie informacje zebrać dla Ciebie. Gdy liczy się detal (krawędź, ornament, faktura powierzchni), skorzystaj z pomocy fotografa. Przed skierowaniem sprawy do sądu można również rozważyć opinię prywatnego rzeczoznawczy (biegłego), który wykona porównanie. Pamiętaj jednak, że taka prywatna opinia nie będzie dla sądu wiążąca.

Pamiętaj o tym, że w sądzie będzie musiało być wykazane nie tylko naruszenie, ale przede wszystkim Twoje prawa do utworu lub innej formy własności intelektualnej. Zbierz zatem odpowiednie materiały pokazujące, że utwór jest efektem Twojej pracy: szkice, pliki CAD, kolejne wersje projektów, maile z klientem i daty zapisów.

Czego możesz żądać?

W zależności od podstawy prawnej (prawo autorskie, prawo własności przemysłowej, ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji) możesz żądać m.in.:

1) zaniechania naruszeń (natychmiastowego),
2) usunięcia skutków (np. usunięcie ofert, zniszczenie form, przekazanie nośników),
3) naprawienia szkody albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej odpowiadającej co najmniej rozsądnej opłacie licencyjnej; w prawie autorskim dopuszczalne bywa żądanie dwukrotności takiej opłaty (w określonych sytuacjach),
4) wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści,
5) ogłoszenia przeprosin/sprostowania w uzgodnionej formie,
6) w sprawach znaków – dodatkowo zakazu używania oznaczenia i usunięcia towarów z obrotu.

W pilnych sprawach możliwe jest sądowe zabezpieczenie roszczeń, np. czasowy zakaz sprzedaży spornych wzorów do czasu wyroku, czy konieczność ujawnienia skali naruszenia.

Jakie kroki należy podjąć dalej?

Zanim pójdziesz do sądu lub zgłosisz sprawę do organów ścigania, wyślij profesjonalne wezwanie. Często wystarczy, by sprawa skończyła się polubownie. Wezwanie powinno zawierać:
1) opis naruszeń, ze wskazaniem, jakiego obszaru prawa dotyczy naruszenie (prawa autorskie, znak towarowy, wzór, ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji),
2) konkretne żądania: zaniechanie, usunięcie skutków (np. usunięcie treści, zniszczenie form), informacja o źródłach i skali, ewentualnie również projekt oświadczenia do publikacji na stronach naruszyciela,
3) propozycję ugody licencyjnej lub zapłatę odszkodowania (np. wielokrotność hipotetycznej opłaty licencyjnej w prawie autorskim),
4) termin i zapowiedź dalszych kroków (zabezpieczenie roszczeń, pozew).

Dobrze skonstruowane wezwanie często rozwiązuje spór bez publicznego konfliktu i bez powiększania kosztów dochodzenia należności.

Sąd czy mediacja – co bardziej się opłaca?

W kamieniarstwie relacje branżowe są długie i ważne: podwykonawcy, dostawcy, architekci, zarządcy cmentarzy, zakłady z innych regionów. Wejście w długotrwałe spory rzadko się opłaca, a wyrok zapada po wielu miesiącach, a nawet latach. Sprawy z zakresu ochrony praw autorskich mogą przy tym nie tylko wpływać na sferę majątkową, ale również powodować odpowiedzialność karnoprawną. Rozważ zatem mediację przed złożeniem zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa lub sprawy cywilnej o naruszenie praw.

W mediacji rozmawiasz już o konkretach biznesowych, a kwestia rozstrzygania na podstawie dowodów, kto ma rację nie psuje relacji gospodarczych. W ugodzie możesz ustalić, gdzie druga strona może działać, a gdzie nie, na przykład zakazać działalności na spornym projekcie tylko w Twoim województwie albo wyłącznie w kanale hurtowym. Strony mogą uzgodnić dodatkowo np. jakie materiały, jakie wykończenia, jakie zdjęcia mogą trafić do katalogu lub internetu, aby nie psuć renomy projektów. Jeśli mówimy o utworach, wzorach czy zdjęciach, określacie też, jak ma wyglądać oznaczenie autorstwa i w jakiej formie będzie stosowane.

Do tego dochodzą roszczenia finansowe – te aktualne, np. jednorazowa rekompensata za dotychczasowe użycie projektu, ale też np. te przyszłe, jak stawka za licencję przy kolejnych wykorzystanych projektach. Równolegle naruszyciel może zobowiązać się do usunięcia pewnych treści czy materiałów promocyjnych, a jeśli szkoda była widoczna dla nabywców, do opublikowania informacji korygujących na swojej stronie lub profilu. To pozwala sprawnie przywrócić zgodność z prawem i zmniejszyć zakres strat finansowych i wizerunkowych, jakie wynikają z naruszenia.

Na koniec warto rozważyć wprowadzenie do ugody narzędzi sprzyjających dyscyplinie jej wykonania. Ugoda może w tym zakresie zawierać kary umowne, ale też oświadczenia o poddaniu się egzekucji co do konkretnych obowiązków płatniczych. Dzięki temu ugoda nie jest tylko deklaracją woli, ale realnym narzędziem porządkowania rynku i egzekwowania praw.

Dobre praktyki, które wzmacniają Twoją pozycję na wypadek sporu:

Poniżej kilka prostych kroków, które pomogą Ci w sytuacji kryzysowej (bez względu na to, czy będziesz poszkodowanym, czy domniemanym naruszycielem):
1) Dokumentuj autorstwo i proces twórczy,
2) Oznaczaj prace i materiały,
3) Zawieraj umowy na piśmie,
4) Dbaj o poufność,
5) Chroń swoją tajemnicę przedsiębiorstwa,
6) Zarejestruj swoje prawa tam, gdzie to możliwe i efektywne, np.:
Znak towarowy – nazwa zakładu, logo, charakterystyczne oznaczenia modeli – ułatwia to walkę z podszywaniem i naśladownictwem.
Wzór przemysłowy – kształt/ornament wyrobu – bardzo skuteczna ochrona form, która przyspiesza i upraszcza proces dochodzenia roszczeń przed sądami.
Wzór użytkowy/patent – jeśli masz techniczne rozwiązanie (narzędzia, mocowania, profile) – poważny i skuteczny sposób ochrony rozwiązań technicznych.
Rejestracje nie są obowiązkowe, ale radykalnie zwiększają Twoją siłę negocjacyjną.

Czego powinieneś się wystrzegać?

1) Publicznych oskarżeń przed uzyskaniem wyroku sądowego. Pamiętaj, że za takie oskarżenia mogą grozić Ci roszczenia zwrotne (np. pozew za naruszenie dóbr osobistych, a nawet prywatny akt oskarżenia).
2) Korzystania z internetowych szablonów lub treści generowanych przez duże modele językowe jak np. ChatGPT. Błędne stanowisko w sprawie, które wyślesz drugiej stronie, może zadziałać przeciwko Tobie i być wykorzystane przez naruszyciela w procesie jako podważenie Twojej argumentacji.
3) Brak ciągłości dowodów. Zapisz, kto, gdzie i kiedy wykonał zrzut, kto przechowuje nośniki, jakie były kolejne wersje plików.
4) Mieszanie porządków prawnych służących do ochrony poszczególnych praw. Inaczej chroni się zdjęcia katalogowe, inaczej małą architekturę, inaczej nazwę firmy.

Na koniec pamiętaj, że w każdej sprawie liczy się strategia, nie tylko prawidłowa podstawa prawna. W praktyce poszczególne działania powinny łączyć w sobie analizę prawną z rachunkiem ekonomicznym: co przyniesie Ci więcej – jednorazowa kompensata, stała licencja czy twardy zakaz konkurencyjnego modelu w Twoim regionie? Jeżeli będziesz potrzebował pomocy w ocenie prawnej swojej sytuacji, zwróć się do profesjonalisty. Twoja praca w kamieniu jest trwała. Taka sama powinna być Twoja ochrona.

dr Marta Daćków
jest radcą prawnym specjalizującym się w prawie umów, ochronie własności intelektualnej oraz danych osobowych. Jako partner kancelarii kieruje działem obsługi korporacyjnej, wspierając klientów.

Kontakt do autorki:
tel. 518 480 198
e-mail: kancelaria@dclaw.pl
www.dclaw.pl

Artykuły w tym cyklu: 

Twórczość w kamieniu 1/6: Czy projekty i wyroby są chronione?

Twórczość w kamieniu 2/6: Skąd kamieniarz ma wiedzieć, że narusza cudze prawa?

Twórczość w kamieniu 3/6:Umowy, które chronią — czyli jak dobrze zadbać o swoje interesy

Twórczość w kamieniu 4/6: Kiedy zarzucono Ci naruszenie praw autorskich – czyli jak uchronić się przed niesłusznym oskarżeniem

Twórczość w kameiniu 5/6: Co robić, gdy Twoje prawa zostały naruszone?

Twórczość w kameiniu 6/6: Jak dochodzić swoich praw w sądzie?